Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						3n*rgwnH ftteitf
16.  tbl.  2.  maí  1965.  40.  árg. —
^rn/   Óla:
fóru hana sjómennj. sem i ráðnir' vorw.
þar á vertíð, og þessa leið komu lika
skreiðarlestirnar vestan af nesinu.
Hinn götiuslóðinn lá yfir Hólavöll, sunn
an við Landakot, og þaðan vestur að
Lambastöðum. Þessa leið urðu sóknar-
prestar Reykjavíkur að fara meðan þeir
áttu  heima  á  Lambastöðum.
Þriðja götuslóðann má nefna, sem
kallaður var Hlíðarhúsastígur. Hann lá
upp úr Grófinni, en náði ekki lengra
en  að  Hlíðarhúsum.
Þessar voru þá samgönguleiðir
Reykjavíkur fyrir hálfri annarri öld. En
þess ber að geta, að þá ferðuðust menn
miklu meira á sjó heldur en síðar varð,
og fiá öllum verstöðvum og byggðum
við Faxaflóa fóru menn á róðrarbát-
um sínum tilReykjavikur, ef þeir áttu
þangað   erindi.
Ur   sögu   Reykjavlkur
Vegleysur og fyrstu vegir
Segja má, að nú liggi allir veg-
ir á íslandi til Reykjavíkur.
Af þeim tugum þúsunda bíla, sem
nú eru hér í landi, eru ekki margir,
sem ekki hafa einhvern tíma ekið
um götur Reykjavíkur. Fótgangandi
Reykvíkingur, sem verður að hugsa
um það eitt að forðast hina æðis-
gengnu bílaumferð á götunum, gef-
ur sér alls ekki tíma til þess að at-
huga hvern einstakan bíl sérstak-
lega. Fyrir hans augura er þetta
ein æðandi benda farartækja, sem
hann verður að forðast, ef hann vill
halda limum og lífi.
En fari nú svo, að hann hafi tima til
að staldra við um stund á einhverju
götulhorni og horfa á bílana með - at-
hyg-li, mun hann undrast hvílíikur fjöldi
skrásetningarmerkja er á þeim. Og þá
Jnun honum verða það ljóst, að hér eru
á ferð bílar úr flestum héruðum lands-
iins. Það eru ekki aðeins heimabílar,
sem hann þarf að forðast á sínum eigin
götum, heldur einnig bílar af öllu Suð-
urlandi, öllu Vesburlandi, öllu Norð-
urlandi og jafnvel austan af fjörðum.
En ef við bregðuim okkur nú svo sem
150 ár aftur í tímann, þá var öðruivísi
Ihér um að litast. Þá voru að vísu engir
bilar til og hesturinn var eini farar-
skjótinn. En þá lágu heldur ekki allar
leiðir til Reykjavíkur. Þangað lá aðeins
ein  gata,  ef  götu  skyldi  kalla.
Fram að þeim tíma var byggð í
Reykjavík varla annað en nokkur hús
í Kvosinni, hjáleigurnar og fáein tómt-
húsbýli í Grjótaþorpinu. Þá var Aðal-
etræti eina gatan í bænum. Strandgat-
on, sem nú heitir Hafnarstræti, var þá
ekki annað en malarkamburinn fyrir
framan hús kaupmanna, eins og hann
var uipphaflega. Annars voru aðeins
etigar milli  húsa.    (
IV ðalvegurinn, þjóðvegurinn, lá
austur úr bænum, yfir lækjarósinn, ura
Arnarhólstraðir og þaðan í ótal hlykkj-
»m norðan í Arnarihólsholtinu og inn
fyrir það, og síðan suður með því, yfir
Brc-iðaimýri og upp á Öskjuihlíð og aust-
«r Bústaðaholtið að vaði á Elliðaánutm
undan Ártúnum. Eini kaflinn af þess-
wm vegi, »r sæmileiguir gat talizt, voru
traðirnar, en sa'ðan þræddi hann milii
eteina, og í ^reiðaimýri voru otft kaf-
hlaup, þegar rigningar gengu. Sjólft
Eústaðaholtið haföi og þann 6sið að
•wfna i sig vatni feins og svaim|pur og vax
ailgjörlega ófært, og varð því að fara
sunnan við háholtið, enda þótt það sýnd
ist harður melur. Eftir þessum vegi
urðu að fara allir þeir sem ætluðu til
Reykjavíkur, hvort heldur þeir voru af
•Suðurlandi, úr Borgarfirði, að vestan,
eða norðan. Lækurinn var oft illur yf-
irferðar, en árið 1828 var sett brú á
hann, neðan við traðirnar, og þótti það.
allmikið og sérstaklega dýrt mannvirki.
Tveir götuslóðar lágu um þessar
mundir frá Reykjavik vestur á Nes.
Annar var hinn svokallaði Götuhúsa-
stígur, sem lá þar sem nú er Fisoher-
sund og Mjóstræti og beygði þar vest-
ur á túnin að Götuhúsum; þaðan lá
svo gata vestur eftir, fram hjá Bráð-
ræði og yfir Eiðisgranda, og hafði þetta
alltaf verið aðalleiðin vestur á Nes, og
Árið 1829 kemur hingað nýr stiftamt-
maður. L.A. Krieger, og gegndi því em-
bætti fram til ársins 1837. Á hans dög-
um fer fyrst að verða vart við gatna-
gerð í Reykjavík. Þá var farin að mynd
ast byggð fyrir austan læk, og einmitt
þar má enn í dag sjá merki þess, að
Krieger var hér.
1 ess er þá fyrst að geta, að sem
stiftamtmaður hafði hann umráð Arn-
arhólstúns. Þóttu það eigi lítil hlunn-
indi. En nú lá þjóðvegurinn eftir tröð-
um þvert í gegnum þetta tún. Þótti
Krieger það hinn mesti ókostur, enda
væri talsverður átroðningur þar vegna
þessa. Tók hann þá það til bragðs, að
hann lét aka mold í traðirnar og hálf-
fylla  þær,  svo  að  þær  urðu  með   öllu
ófæa-ar, ««i: Jagði svo fyrir, að bröin; •
á læknuim skyldi flutt suður að Bak-
arastíg, og þar skyldi þjóðleiðin fram-
vegis vera.. 3eint suður af Konungs-
garði, þar sem stiftamtmaður bjó, haíði
Knudtzon reist brauðgerðarhús 1834.
Var þá sett göngubrú á lækinn niður af
því, svo að Miðbæingar gæti sótt þang-
að brauð sín og jafnframt var
rudd gata frá læknum upp að
brauðgerðaihúsinu og fekk hún
þegar nafn af því og var köOhjð
Bakarastígur, en heitir nú Bankastræti.
Þarna skyldi nú þjóðleiðin liggja, og var
þetta síðan lengi mesta umferðargata
úr Miðbænum.
Svo verðum við að bregða okkur of-
urlítið lengra aftur í timann. Meðan
latínuskólinn var í Skálholti, hlóðu
skólapiltar vörðu þar norðan við trað-
irnar, sem þeir kölluðu Skólavörðu, og
sést grunnur hennar enn. Þegar skól-
inn var fluttur til Reykjavíkur og hús
reist handa honum á Hólavelli, var það
eitthvert fyrsta verk skólasveina að
hlaða nýa S'kólavörðu. Völdu þeir henni
stað gegnt skólanum á Arnarhólsholti,
þar sem það var hæst. Þetta var ósköp
venjuleg varða, hlaðin úr óhöggnu
grjóti, en þó bar mikið á hénni þarna á
háholtinu, þar sem ekkert gat skyggt á
hana. Svo fluttist skólinn til Bessastaða
1804 og eftir það var enginn til þess
að hugsa um vörðuna og halda henni
við. Hún lét því á sjá með ári hverju
og eftir 30 ár var svo komið, að varðan
yar horfin, en eftir var stór grjóthrúga
á holtinu. En þá vcktust upp einhver ó-
kunn öfl vörðunni til bjargar. Árið
1834 var hún hlaðin upp að nýu og
miklu voldugri en áður. Fer tvennuim
Sögum um hvernig á því stóð. Sumir
segja að Krieger stiftamtmaður hafi
staðið fyrir þessu, en aðrir segja að
kaupmenn í bænum hafi tekið saman
höndum að gera þetta Krieger til heið-
urs, og átti varðan nú ekki lengur að
heita Skólavarða, heldur ,,Kriegers
Minde". En Skólavörðunafnið var seigt
og nýa nafnið festist aldrei við vörðuna.
Það  sést  meðal  annars  á því,  að  veg-
Framhald á bls.  12
Hfr&?
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16