Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Pj kki er manninum neitt
eðlilegra en að leggja kristindóm-
inn. við hégóma. Menn segja: Krist-
indómurinn er hugljúf huggun —
já, því verður ekki neitað — þegar
þú áður ert fus tii að deyja, deyja
frá veröldinni — en það er ekM
jafn hugljúft og hitt!  Menn stilla
Kristi upp og segja:
„Heyrið hve ljúflega hann býð-
ur öllum til sín, öllum þjáðum, og
heitir að veita þeim hvíld handa
sálum þeirra". Og vissulega er
þetta þannig, en samt sem áður er
þess krafizt — áður en þessi hvíld
sálarinnar nær til þín, og til þess
að hún geti einnig náð til þín —
eins og sá, sem býður þér heim
einnig segir, og eíns og hver ein-
asti dagur í lífi hans á jörðinni
sýndi — þá er þess krafizt að þú
skulir áður deyja, deyja frá heim-
inum — en er þetta sérlega aðlað-
andi?
Þanníg er einnig farið hinu krístilega
fyrirheiti: Það er Andinn, sem lífgar. En
við hvaða tilfinningu heldur maðurinn
sér fastar en við lífstilfinninguna, hvað
þráir hann sterklegar eða kröftuglegar
en að finna til lífsins í sjálfum sér, og
við hverju hryllir hann fremur en við
því að deyja? En hér er einmitt verið
að boða lífgefandi Anda. Göngum þá á
lagið, hver þarf að hugsa sig um? Gef
oss líf, meira lif, svo að lifstilfinningin
geti ólgað í mér, eins og öllu lífi væri
saman safnað í mínu brjósti!
En ætti önnur eins hræSileg villa að
vera kristindómur? Nei, nei! Iáfgjöfin
fyrir Andans kraft, hún er ekki áfram-
lialtlxndi upphækkun hins náttúrlega lífs
í manni, ekki í beinu framhaltli þar af —
æ, hvílík guðlöstun væri það að taka
kristindóminn svo hégómlega — hún er
nýtt líf.
Nýtt Iíf þá, og þetta er ekki neitt mál-
skrúð, Iíkt og þegar vér notum þetta orð
í hvert" sinn sem eitthvað nýtt tekur að
láta á sér baera í oss, nei, hér er nýtt lít,
bókstaflega nýtt, — þvi að vel skalt þú
athuga að hér á milli gengur dauðinn!
Nýtt Iíf handan við dauðann, það er hið
nýja líf.
D,
lega og postularnir hvað það er að deyja
frá veröldinni og sjálfum sér?
Hver hefur gert sér aðrar eins vonir
og þær, sem postulamir með fullum rétti
gátu gert sér — og orðið fyrir öðrum eins
vonbrigðum og þeir? Satt er það, páska-
morgunn rann upp og Kristur reis úr
gröf sinni, og síðan tók við himnaför
hans — en hvað tók svo við? Jú, hann
var nú upp numinn í sína dýrð, en hvað
svo?
Heldur þú að nokkur mannleg von,
jafnvel hin allra hugdjarfasta, dirfðist að
inn og þar með varð hann ástfanginn,
og þessi dýrgripur varð hans augnayndi
og innsta hjartans þrá. Og hann þreif til
hans, náði honum og hélt í hendi sér. Þá
berst honum til eyrna þessi skipun:
Slepptu þessum dýrgrip! Æ, og þar var
hans augnayndi og æðsta hjartans þrá!
(Gætum nú vel að öllu til þess að sjá
greinilega hve djúpt verður að þrengja
sér inn þegar raunverulega á að drepa
sjálfshyggjuna).
I neyð sinni æpti hann: Nei ég sleppi
ekki  og  get  ekki  sleppt  þessum  dýr-
EHir   Sören   Kierkegaard
taka sér fyrir hendur annað eins verk-
efni og postulunum var á hendur falið?
Nei, hér hlýtur sérhver venjuleg mann-
leg von að örvænta. Svo kom Andinn,
sem lífgar frá dauðum, og postularnir
voru dauðir frá öllum venjulegum mann-
legum vonum, dauðir frá öllu mannlegu
trausti á eigin mátt og mannlega hjálp.
Þú hlýtur því að deyja frá sérhverri
venjulegri mannlegri von, sérhverju al-
mennu mannlegu trausti, deyja frá þínni
eigin sjálfshyggju og frá veröldinni, þvi
að það er aðeins gegnum sjálfshyggju
iþína að veröldin hefur vald yfir þér.
Séri þú dauður frá sjálfshyggju þinni,
þá ert þú einnig dauður frá veröldinni.
En það er blátt áfram ekki til neitt það
grip. Æ, sýndu mér samúð! Fái ég ekki
að halda honum, þá dreptu mig nú, eða
láttu að minnsta kosti einhvern annan
taka hann frá mér! Auðvitað skilur þú.
a3 sjálfshyggja hans yrði nægilega djúpt
særð ef einhver tæki frá honum dýr-
gripinn. En hann myndi finna að sjálfs-
hyggjan yrði ennþá dýpra sári særð,
þegar þeirri kröfu er að honum haldíð
að hann skuli sjálfur svipta sig þessum
dýrgrip.
Höldum áfram til þess að fylgja Þján-
ingunni dýpra inn, þegar deyða skal þá
eigingirni, sem á sér sæti ennþá dýpra
niðri. Tökum einnig tillit til dýrgrips-
ins, það er þess dýrgrips, sem hann þráði
og eignaðist, hans augnayndis og innstu
i auðimi gengur hér á milli, það er
kenning kristindómsins; þú verður að
ganga inn í dauðann. í>að er einmitt hinn
lífgefandi Andi, sem deyðir þig — það ér
hin fyrsta hræring hins lifgefandi Anda
að þú verður að deyja. — Þannig er það
til þess að þu skulir ekki leggja kristin-
dóminn við hégómá. Lífgefandi Andi —
til hans ér boðið heihi — og hver myndi
ekki þiggja það? Én að deyja fyrst, það
þýðir stranz!
Þaff er Andinn, sem gerir mann b'fandi,
>á, gegnum dauðann. Eins og segir í
gömlum sálmi, sem hugga vill aðstand-
endur, þegar þeir hafa misst hina fram-
liðnu: Með dauðanum byrjum vér lífíð
— þannig er og i andlegum skilningi:
Gjöf hins lífgandi Anda byrjar með
dauðanum. Hugsið. til Hvítasunnunnar.
Sá Andi, sem úthellt var yfir postulana,
það var sannlega Iífgefandi Andi, líf
þtárra og dauði færði sðnnur á það, og
þar um ber saga kirkjunnar vitni. En
hvernig var högum þeirra háttað áður?
Hver hefur orðið að læra jafn áþreifan-
54  LESBÓK MORGTJNBLAÐSINS-
-n**« i£* X tVi.  **** m*J íA ¥*£+• tuíytö .yV^íe ^u<^ f' /ú
^yiA**^*  •fí&rtfþu</ ^t^/iy^ *f w**, Je~ ý**ý&-   *****
„Der liggor i Gribs-Skov et Slcd, som kaldes Ottevelskrogen; kun Den finder det, soia
ioger værdclígen, thi intet Kort angiver det. Navnet selv synes ogsaa at indeholdc en
Modsigclse, thi hvorledcs kan et Sammcnstod af otlc Vcie danne en Krog, hvorledes
kan det Alfare og Bcfarne forliges med det Afsktes og Skjultc?, ..«'
(Srrm Kierkegaards Sanútdc Verker. 3. Udg. VI, *8)
Bithönd Sörens Kierkegaards.
sem maðurinn — með öllu sinu eigin-
sjálfi — heldur sér jafn fast í og sjálfs-
hyggjuna. Þegar sál og líkami verða
sundur skilin á dauðastundinni, þá er
það ekki syo sársaukafullt sem að verða
í lifanda lífi að skilja við sína eigin sál!
Og enginn maður heldur svo fast í sitt
líkamlega líf sem eiginsjálf hans heldur
sér fast við sjálfshyggjuna.
í ökum dæmi og veljum til þess
efni, sem vér menn ræðum oft um:
Ástina, þvi að ástin er einmitt ein hinna
sterkustu og dýpstu tjáninga sjálfshyggj-
unnar. Hugsaðu þér einhvern, sem er
ástfanginn! Hann kom auga á dýrgrip-
hjartans prár, þess dýrgrips, sem var
á sama máli og sjálfur hann, að grimmi-
legt væri að skilja þau í sundur — og
það er hann sem á að koma þessu til
vegar! Hann á að sleppa því, sem eng-
inn mannlegur máttur ætlar frá honum
að taka, og sem nú er prðið tvöfalt
erfiðara að sleppa, því að dýrgripurinn
sjálfur grætur og biður, ákaMar lifendur
og látna, Guð og menn, til þess að hindra
hann í þessu.— og það er hann, sem
á að láta af hendi þennan.dýrgrip!
ft
innilegast er elskað, það getur verið,
nógu sárt; sjálfshyggjan særist, en þar
af leiðir þó ekki dauða. Og að neita
sjálfum sér um uppfyllingu sinnar heit-
ustu óskar, það getur verið nógu sárt;
sjálfshyggjan særist, en þar af leiðir
ekki að maður deyi frá neinu. Nei, en
að gera að engu uppfyllta ósk, að svipta
sjálfan sig því hinu þráða, sem maður
hefur eignazt, það er að særa sjálfs-
hyggjuna við rótina — eins og hún var
særð hjá Abraham, þegar Guð krafðist
þess að Abraham sjálfur ætti með eigin
hendi að fórna Isak — ísak, hinni lang-
þráðu gjöf, sem svo lengi hafði verið
beðið eftir, og sem Abraham áleit af
þeim sökum að hann ætti að þakka
Guði alla ævi, en fengi þó aldrei full-
þakkað — ísak einasta barni hansí ell-
inni, barni fyrirheitsins! Heldur þú að
dauðinn fái jafnazt á við þetta í þján-
ingu? Ég held ekki. Og þegar dauðirm
kemur, þá er málinu lokið. En það er
ekki öllu lokið þegar maður deyr frá
einhverju, því maðurinn deyr þá reynd-
ar ekki, heldur kann langt líf að Iiggja
fyrir þeim, sem dauður er frá (ein-
hverju dýrmætu).
Að deyja frá veröldinni er líkt því,
sem nú var sagt. Og áður en hinn líf—
gefandi Andi getur komið, verður þú
þannig að deyja. Þegar ég, svo sem
einn dag, eða um lengri tíma, finn til
þess að ég er dauður, þreyttur, dug- |
laus, nánast svo sem dauður væri, þá
hef ég líka andvarpað með sjálfum
mér: Æ, gef mér líf; er það, sem
ég þarf! Eða þegar ég hef ef til vill
unnið meira en þrek mitt leyfir og
mér finnst að þetta þoli ég ekki lengur,
eða þegar svo hefur staðið á um all-
langt skeið að allt virtist mistakast og
ég hneig niður í hugleysi, þá hef ég and-
varpað meS sjálfum mér: Líf, gefSu mér
líf! En af þessu leiðir ekki að kristin-
dómurinn sé á því máli, að ég þurfi á
því að halda. „Nei, fyrst skalt þú að
fullu deyja. ógæfa þín er að í eigin-
girninni loðir þú við lífið, við það lií,
sem þú kallar plágu og byrði. Heldur
skaltu hreinlega deyja!"
Ég hef séð mann síga saman í nálega
algjörri örvæntingu, ég hef heyrt hann
hrópa: „Gefðu líf, líf; þetta er verra en
dauðinn, sem bindur enda á lífið. Sjálfur
er ég sem dauður væri, og þó ekkí dauð-
ur!" — Það er ekki ég, sem hér er
harður. Ef ég hefði vitað af einhverju
sefandi orði, þá hefði ég verið fús til
að hugga og hughreysta. En vel má vera
að eiginlega hafi hirui þjáði þurft á allt
öðru að halda, að hann hafi þurft entt
harðari þjáningar en þær, sem hann
leið. Harðari þjáningar! Hver er svo
grimmur að dirfast að segja annað eins?
Vinur minn, það er kristindómurinn, sú
kenning, sem boðin er til sölu undir
því merki að vera hugljúf huggun —
jú, sannarlega, eilifðarhuggun er hann
og um eilífð alla — en vissulega verður
hann að taka hörðum tökum.
K,
lér sér þú dæmi um að deyja frá
einhverju. AS sjá ósk sína uppfyllta,
eða hið þráða frá sér tekið, það sem,
tristindómur er sem sé ekki það,
sem vér menn erum alltof fúsir til að •
gera úr honum: Hann er enginn skottu-
læknir. Skottulæknir er strax viðbúinn,
hann hagnýtir lækningameðal sitt þegar i
í stað og gerir klúður úr öllu. ICristin- t
dómurinn bíður áður en hann hagnýtir .
lækningameðal   sitt   Hann   notar   ekkl
eilífðina til að lækna hvern. smákvilla,  -
En  með   eilífðinni  og  til  eilífðarinnar .
læknar   hann   þegar   sjúkdómurinn   er -
(þannig að auðið er að nota eilífðina, þeg-
ar sjúkdómurinn stefnir að þvi að þú
verðir að deyja frá heiminum. Þessvegna
er  strangleiki kristindómsins,  að  hann,
verði   ekki   að   þvættingi   og   staðfesti
heldur ekki þig í þínum þvættingi.
Sannindin í þessu hefur þú senmlega
ekki sjálfur reynt — það hef ég — að
þegar þú fórst að kvarta um þinn hag* ,
og sagíSir: „Ég get þetta ekki lengur"
og næsta dag var þér sýnd enn meiri
harka, og hvað svo? Þá gazt þú!
Þegar hestar stynja og blása, dauð- s
þreyttir að þvi er þeir álita, »vo að .
þeir þyrftu helzt af öllu að fá. hnefa~
24. desember 1965
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64