Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						' rezk-bandaríska         skáldið
Wystan        Hugh     Auden,
sem er mörgum íslendingum
minnisstæður ¦ af bók hans
„Letters from Iceland" (1937)
og' af seinni heimsókn hans
hingað fyrir tæpum tveimur árum,
er í flestu tilliti sérstæður maður.
'Andlit hans er veðrað og markað
rúnum margvíslegrar reynslu (sjálf-
ur segir hann að það sé eins og
brúðkaupsterta sem hafi verið skil-
in eftir úti í rigningu) og hugur
hans er sístarfandi, leitandi að nýj-
um leiðum til að tjá hugsanir sínar
og tilfinningar. Hann er sífellt að
brjóta móðurmál sitt til mergjar,
endurskapa það og ljá því nýjan
ferskleik. Honum hefur að þessu
leyti verið líkt við lax sem stekkur
mót straumi. Hann hefur gaman af
spakmælum og líkingum, og beitir
þeim gjarna í samræðum. Nýlega
sagði hann til dæmis: „Tungan er
húsmóðir en ekki vinnukona hugs-
unarinnar".
Auden er kominn af miSstéttafólki,
hlaut hefðbundna menntun og hefur í
flestu gætt borgaralegs velsæmis, en
samit hefur hann í 36 ár verið nokkurs
konar ógnvaldur í brezkum bókmennt-
um, vakið, eggjað, reitt til reiði og
valdið vonbrigðum með ljóðlist sinni og
ótvíræðu  valdi yfir  enskri  tungu.
I. yrsta Ijóðabók hans kom út 1927,
þegar hann stóð á tvítugu. Hún var
prentuð af vini og skáldbróður Audens,
Stephen Spender, með handknúinni
prentvél, meðan þeir voru báðir við nám
í Oxford. Auden hafði komið til Ox-
ford staðráðinn í að leggja stuhd á lóf-
"*" fræði. en ákvað brátt að snúa sér að
ensiku. Spender segir, að hann hafi haft
á sér „vafasamt orð fyrir að geyma
skarnmbyssu í skrifborðsskúff unni og
vinna um hábjartan daginn við . raf-
magns.ljós".
» ¦ Fyrsta lj'óðahóik Audens er fágæt og
vandfundin nú orðið, én Faber-forlag-
íð gaf skörmmu síðar út stærri ljöðabók
eftir hann, sem hann nefndi einfaldlega
„Poems", og voru fyrstu ljóðin einnig
þar, en með margvíslegum lagfæring-
um. Næsta bók hans var „The Orators",
og sú bók kemur út í nýrri og endur-
bæbtri útgáfu innan skamims, um svip-
að leyti og síðasta verk hans, „About
tihe House".
.uden fæddist árið 1907 og ólst
Úpp í Birmingiham. Síðan hann fór
fyrst að setja saman ljóð 15 ára gamall,
hefur hann að mestu farið sínar eigin
leiðir, án tillits til óska eða vilja ann-
arra. Á seinni árujn dyelsit . hann að
"jafnaði sumarlangt í litlu búsi sínu í
Austurríki, en eyðir vetrum vestan hafs.
Síðasta bóik hans, „About the House",
er; safn ljóða urn. herbergin í húsi hans
2    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS-
í Austurríki, og er hvert Ijóð tileinkað
einum vina hans. Fyrir seinni heims-
styrjöld samdi Auden ljóðaleikina
„The Ascent of F. 6" og „The Dog
Beneath the Skin" í sanrvinnu við ævi-
langan vin sinn, Christopher Isherwood,
og eitt ljóðanna er tileinkað honum —
það fjallar um salerni hússins!
Eitt hefti' brezka tímaritsins „New
Verse", seim Geoffrey Grigson gaf út, var
helgað Auden árið 1937. Meðal greinar-
höfunda var Ishérwood, og þá hafði
hann meðal annars þetta að segja: „Ef
mér væri falið að kynna eimhverjum les-
anda ljóðlist W. H. Audens, m'u'ndi ég
byrja á því að segja honum að hafa
þrennt hugfast: í fyrsta lagi, að Auden
er í eðli sínu vísindamaður: og kannski
mundi ég bæta við „vísindamaður á
mennitasíkólasitigi"; í öðru lagi, að Aud-
en   er   tónlistarmaður   og   helgisiðaunn-
andi___þegar við vinnum saman verð
ég sífellt að hafa auga með honum, því
annars eru persónurnar óðara farnar
að knékrjúpa (sjá „F. 6"): ef Auden
fengi að ráða, mundi hann gera hvert
leikrit að samiblandi af óperu og há-
messu ..:.; í þriðja lagi, að Auden er
af norrænum stofni. Auden-ættin kom
upphaiflega frá íslandi. Auden ólst upp
á ísiendingasögum, og áhrif þeirra á
verk hans hafa verið djúptæk".
En undir ísbreiðunni leyndust ókunnar
hættur sem skáldið orti líka um: hann
skynjaði fyrirboða ógnvænlegra at-
burða.
Árið 1928 fór Auden frá Oxiford, og
foreldrar hans veittu honum heimild til
að eyða ári erlendis. Hann ákvað að
dveljast í Berlín. Skýring hans er frum-
leg: „í>egar ég var smástrákur í barna-
skóla á stríðsárunuim fyrri og fékk mér
aukabrauðsneið með smjörlíki, var ein-
hver kennaranna vís með að segja: „Það
er auðséð, Auden, að þú vilt að Hún-
arnir sigri". Þannig skapaðist í huga
mér saimtoand mil'li Þýzkalands og for-
boðinnar ánægju".
Ha
»1 örg af hinum glæsilegu æsku-
kvæðum Audens eru hörð, björt, héluð;
þau brenna eins og hörkufrost. ísinn
og norðurljósin heilluðu hann. Raust
hins  unga   sikálds   var  skýr  og  óvænt.
lann dvaldist í Þýzkalandi með
Isiherwood, sem hefur í einni af bókurn
sínum lýst hinum uggvænlegum tím-
umn í Ber.lín á þeim árum. Árið 1936 fór
Auden ásamt ljóðskáldinu Louis Mac
Neice til ís'lands, og eftir þá för sömdu
þeir í sameiningu „Letters from Ice-
land", sem Auden á raunar bróðurpart-
inn af. Um þetta leyti átli Auden í al-
varlegu sálarstríði. Hann kveðst ekki
vita, hvað hafi raunverulega bjátað á,
en honum fannst hann verða að komast
burt frá Bretlandi. Hann fór til Kína
árið 1&38, og þegar hann köm heim áft-
ur ákváðu þeir Isiherwood að brenna
skip sín og halda tíl Bandaríkjanna,
þar sem þeir urðu amerískir borgarar.
Auden er þannig í „útlegð", þó hon-
um sé ekki meira en svo gefið um það
orð og þá rómanitísku og pólitísku undir-
tóna sem það ber með sér. Hann hefur
ævinlega neitað að viðurkenna að
hann væri „pó.lit.ískt skáld", og eiíca
þóít vinir hans,  Stephen Spender og ,C.
Day Lewis, séu oft flcikkaðir með hón-
um af gagnrýnendum, andmælir hann
því harðlega að „AudenJhópurinn" hafi
nokkurn tíma verið annað en hugar-
fóstur. Hann var vinstri-sinnaður, en
gekk kommúnistum aldrei á hönd, og
var aðeins skamma hríð á Spáni meðan
á borgarastyrjöldinni stóð. Hann hatar
af heilum hug allar einræðissttefnur,
hvort heldur er í pólitík eða skáldskap.
E
¦¦ ins og fyrr segir skiptir Auden
mi árinu milli litla hússins í Austur-
ríki og lítillar íbúðar í New York, ssm
hann leigir við vægu verði. Eri hánn
kemur eftir sem áður reglulega til síris
gamla heimalands, að minnsta kosti
einu sinni á ári. Hann hefur ekki skorið
á ræturnar sem tengja hann fortíðinni,
og það var í Norður-Englandi sem hann
á bernskuárunum uppgötvaði hiha
„helgu staði" sína. Þegar hann var í leyfi
heima. fór móðir hans með hann til dal-
anna í Yorkslhire og til Norbhumberlands,
þar sem hann gerði sér flóknar dag-
drauma-veraldir með vélum og alls
kyns tilfæringum, lokaðar veraldir
þar sem hann var eini mennsiki íbúinn
og eini skaparinn. í þessum dagdraum-
um bernskunnar heimsctti hann oft blý-
námurnar nálægt Rookhope, sem lagðar
hcfð'u verið niður en gáfu ímyndunar-
aflinu nc'g að starfa, og kalkmýrarnar í
Norður-Englandi. Þetta umhverfi skýt-
ur oft upp kollinum í ljóðum 'hans, og
hann er þakklátur fyrir áhrifin sem
hann varð fyrir, en þjáist ekki af heim-
þrá og sér ekki eftir að hafa flutzt burt.
jís.uden heldur því sjálfur fram, a3
hann hafi skrifað „alltof mikið", en uim
það munu ekki allir velunnarar hans á
sama máli. Hann hefur stöðugt verið að
gera tilraunir með ný ljóðform og hef-
ur mikið yndi af að reyna nýja hætti
— eða endurnýja gamla hætti. Hann
hefur sérstakt dálæti á óperum, hefur
bæði þýtt og frumaamið óperutexta.
Þegar Stravinsky bað hann að semja
textann við „The Rake's Progress", taldi
hann sér mikinn heiður sýndan. Tónlist
hefur ævinlega verið honum mikilsverið,
og enda þótt ekki sé neibt píanó í husi
hans í Austurríki, leikur hann mikið áf
hljómplötum. Ein ástæða þess að haryi
kaus að búa í þorpinu Kirchstetten vár
sú, að þaðan er greiSfært til Vínarborg-
ar. Hann á Volkswagen sem honum þyk-
ir gaman að aka, og er víst talsverður
ökufantur.                                                  >:
Á,
ís.uden ólst upp í strangtrúarlegu
andrúmi ensku biskupakirkjunnar og
söng í drengjakór heimakirkjunnar. Síð-
an sagði hann skilið við kirkjuna, og
það var ekki fyrr en hann hafði setzt að
í Ameríku, að hann tók aftur upp
kristna trú. Mikið af ljóðum hans á
seinni árum hefur .kristilegan undirtón.
Sjálfur telur hann að einn mikilvæg-
ásti atburðurinn í lífi sínu hafi verið
fundur hans við Charles Willianis, þann
: Framlhald á bls.  15
FiamKv.í,ij.: piglas Jónsson. .       ...
Ritstjórar: Sigurðtir BJai-násoh frá Víeux.
I   jyiatthíás Jphariöessen.
Eyjólíur Konráð Jónsson.
Auglýsingar: Arnl Garðar Kristinsson.
Rítstjórn: Aðalstræti 6. Sím) 22480.
Utgerandl: H.t.   Arvakur.   ReyKjavfK.
lö'.f janúár )196ð
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16