Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 22. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Bókasöfn forn og ný III:
Miðaldasöfn
Eftir   Síglaug   Brynleifsson
Orlög hinna mörgu klaustra-
safna urðu með ýmsum
hætti. Bókasöfn hinna ýmsu klaustra
blómguðust í einn tíma og koðnuðu
niður í annan tíma, þegar bækurnar
lágu í vanhirðu eða voru seldar eða
pantsettar. Forstöðumenn klaustr-
anna mótuðu þróun safnanna og
hugsunarháttur þeirra og mat á þýð-
ingu bóka var mjög mismunandi.
Það sem einn taldi merkilegt taldi
annar lítils virði. Bókfellið var dýrt
og fátæk klaustur áttu oft erfitt með
aö afla sér bókfells, og þá var oft
tekið það ráð að skafa upp gömul
handrit og nýta skinnið undir annað
lesmál. A þennan hátt glataðist
fjöldi rita.
Gömul handrit voru stundum skorin
niður til bókbands og allt mat manna á
bókum var ærið tímabundið, og þá var
6:'ður en nú á dögum hirt um að varð-
veita handrit eingöngu vegna aldurs.
Erunar hjuggu stórt skarð í þessi bóka-
söín, og ófriður í landi orsakaði oft eyð-
ingu margra ágætra safna. Á Þýzkalandi
var söfnum mjög hætt sökum ófriðar.
Eændauppreisnin snemma á 16. öld,
þrjátíuára-stríðið og ófriður við Frakka
á 17. og 18. öld urðu söfnunum skeinu-
hætt. í frönsku stjórnarbyltingunni og á
Napóleonstímunum eyðilögðust mörg
söfn eða dreifðust. Oft voru bækur lán-
aðar úr klaustrasöfnum, þá venjulega
gegn tryggingu, og einnig bar nokkuð á
foókahnupli, en venjulega í smáum stíl,
fcví að allar stærri bækur voru að þeirr-
er tíðar hætti hlekkja'ðar við púltin eða
skápana, þar sem þær voru geymdar.
Oiðaskiptin og afnám klaustra í
ýmsum löndum urðu klaustrasöfnunum
örlagaríkust. í þeim átökum voru mörg
eöfn hreinlega eyðilögð, brennd, og bæk-
urnar rifnar niður, eins og átti sér stað
í Helgafellsklaustri hér á landi. 5>ar áttu
mestan hlut að áhugamenn um hinn nýja
sið, sem vildu þurrka út kaþólsk áhrif
og litu á klaustrasöfnin sem gróðrarstíu
pápískunnar. Nokkur hluti klaustrasafn-
anna komst í eigu fursta eða konunga,
en mjög mikið eyðilagðist
Bókaskaðar hér á landi orsökuðust
mest af slæmum geymslum; talað er um
að bókageymsla Þykkvabæjarklausturs
hafi fokið og geti'ð er um, að kálfar hafi
étið nokkuð af bókum og skjölum Reyni-
staðarklausturs, sem nunnurnar höfðu
breytt til þerris úti við að vorlagi.
Á ítalíu voru elztu klaustrin Monte
Cassínó og Vivarium. Cassiódórus stofn-
aði það síðartalda um miðja 6. öld og
safnaði þar saman miklu magni fornra
og kristinna höfunda. Það má þakka
honum varðveizlu nokkurra texta, sem
ella er talið að hefðu glatazt. Þetta safn
eyðilagðist í styrjöldum. í klaustri heil-
ags Kólumba í Bobbíó á ítalíu var merki-
legt bókasafn, sem glata'ðist að mestu.
Nokkuð er enn varðveitt af fornum
bókum Monte Cassínó; sama er að segja
um klaustrið í^ Assisí. Nokkur hluti
kiaustrasafna á ftalíu er nú varðveittur
í ríkissöfnum í Róm og Feneyjum. Söfn-
un handrita var mjög stunduð á ítalíu á
endurreisnartímunum, og strax á 14. öld
hefst þessi söfnun. Skáldið Petrarca var
þeirrar tíðar manna ákafastur að leita
handrita klassíkeranna. Hann fór víða
cg bjargaði mörgum merkum handrit-
um, sem hann segir að skillitlir munkar
hafi geymt í ruslakompum klaustranna.
Safn hans var talið eitt þa'ð merkasísn.
á sinni tíð, og það, sem ennþá er til af
því, er varðveitt í Biblioteque Royale í
Farís.
B,
1 iblioteca Apostolica Vaticaná,
s&fn páfastóls, á sér langa sögu. Saga
þessa safns er mistri hulin framan af
öidum, meginhluti safnsins hefur líklega
verið skjala- og bréfasafn páfanna. Safn-
ið tekur a'ð vaxa mjög um daga Gregorí-
usar mikla (590—604). Um hans daga -r
safnið opið fræðimönnum og kirkjunnar
þjónum, handrit voru lánuð út til upp-
skrifta, jafnvel út úr borginni. Á 14. öld
Bókasafnið í St. Gallen.
Óvíða mun álmenningur fylgjast
betur með alþjáðamálum en hér á
íslandi. Hvort þessu veldur gömul
einangrun þjóðarinnar og smæð eða
almenn fróðleiksfýsn, skal ósagt
látið. Fréttir
frá útlöndum
og greinar
um         erlend
málefni hafa
alltaf verið
trinsœlt lestr-
arefni hér-
lendis, enda
furða útlend-
ir menn, sem
hingað koma,
(svo að vitn-
að sé í þúsundasta skiptið í Sal-
ómonsdóma þeirra), sig á því, hve
Islendingar búa yfir mikilli þekk-
ingu á fjarlœgum þjóðum.
Oft er þessi þekking nœsta yfir-
borðskennd að vísu, en henni fylg-
ir því miður einatt geysileg dóm-
harka. Hver maður, sem einhverja
nasasjón hefur af gangi heimsmála,
þykist þess umkominn að kveða upp
á stundinni dóma yfir mönnum og
málefnum um heim allan. Vissar
þjóðir eru „vondar" í augum manna,
og hin flóknustu, uiðkuœmustu og
torleystustu mál eru afgreidd með
einni setningu þess, sem hefur
höndlað sannleikann. Stundum
kemst í tízku að fordæma einstak-
ar þjóðir eða stefnu forráðamanna
þeirra, og tjóar þá ekki að bera í
bœtifláka fyrir þœr eða þá, því að
tízkan krefst sterkra lita í þessum
efnum. Öðrum megin er hvítt, hin-
um megin svart; grátt er ekki til.
Fyrir kemur, að umræður hér
manna á meðal minni á sœnskar
umrœður um alþjóðamál, ef marka
má nýlega Observer-grein eftir
Roland Huntford og fleiri greinar
um sænskt þjóðlíf eftir erlenda
blaðamenn, sem hafa aðsetur í
Stokkhólmi. Raunar er nóg að lesa
Dagens Nyheter til þess að sjá það.
Siriar hafa um alllaugt skeið haft
þungar áhyggjur af því, sem gerist
utan landamæra Svíþjóðar, og telja
ekki eftir sér að gerast e.k. sið-
gœðisverðir alls heimsins. Grein-
arhöfundar segja, að ekki skorti
Svía andlega forystumenn, þegar
gagnrýna þurfi aðrar þjóðir, —
eiginlega sé offramleiðsla á slíkum
leiðtogum, sem vilji leiða þjóð sína
í allan sannleika, og áhrif þeirra
séu sterk, enda eigi þeir greiðan
aðgang að „fjölmiðlunartœkjum".
Sœnskur blaðamaður ritaði nýlega
að um þessar mundir sé í tízku að
vera „róttœkur", og allir hugsi
eins og hinir, eða tali a.m.k. eins
og hinir vilja láta tala. Vissir hóp-
ar sœnskra menntamanna minni á
hunda, sem eltist sífellt við sama
beinið, og vegna áhrifa þeirra d
almenning verði daglegt samtal
fólks nokkuð einhæft. T.d. hafi
kynþáttaaðskilnaðurinn í Suður-
Afríku fyrir nokkru verið skyldu-
umrœðuefni. Leiðarahöfundar dag-
blaða, öalkahö'fundar tímarita,
sjónvarpsfyrirlesarar og rithöfund-
Framhald á bls. 6
19.  júni   1966
• LESBÓK MORGUNBLAÐSINS    5
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16