Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						9&
Fyrir skömmu komu út í
einu bindi hjá Bonniers í
Stockhólmi þrjár síðustu bækur
Pár Legarkvists. Eru það bækurnar
um Tobías, sem áður höfðu komið
út í þremur bindum, á árunum 1960
til 1964, Ahasverus död, Pilagrim
pá havet og Det heliga landet. Þess-
ar bækur eru síðustu verk á yfir
fimmtíu ára rithöfundaferli skálds-
ins. Hann var 73 ára þegar síðasti
hluti verksins kom út fyrir tveimur
árum. Af þessu tilefni er ekki úr
vegi að rifja upp nokkur atriði úr
lífi og starfi þessa mikilvirka önd-
vegishöfundar.
i ar Fabian Lagerkvist fæddist
í Vaxsjö í Suður-Svíþjóð árið 1891.
Faðir hans var járnbrautarvörður og
foreldrarnir voru af gömlum bænda-
ættum í Várend, trúrækin og fastheldin
á ríkjandi hefðir. Gætir áhrifa frá æsku
heimilinu víða í verkum Lagerkvists
því að enda þótt hann reyndi
þegar á menntaskólaárunum að losa sig
Undan því trúarfargi, sem honum fannst
að sér þrengt í föðurhúsum, með
því að gerast meðlimur ýmsra róttækra
félagssamtaka, er þó reyndin sú, að
enn á áttræðisaldri glímir hann í verk-
um sínum við þær gátur, sem lögðust
að honum í æsku. Lagerkvist lauk
stúdentsprófi í fæðingarbæ sínum árið
1910 og ári síðar var hann um hríð
við háskólanám í húmaniskum fræðum
í Uppsölum, því bókmenntaáhugi hans
var snemma vakinn. Námið leiddi ekki
lengra að sinni, en Lagerkvist var því
afkastameiri á þessum árum við gréin-
ar um þjóðfélags- og menningarmál
sem birtust í ýmsum róttækum blöð-
um og tímaritum.
JT yrstu bækur Lagerkvists komu
út 1912 og 1913 Manniskor og Tvá sagor
om livet. Þær eru báðar mótaðar af
bölsýni aldamótanna, en bera annars
merki nýjunga og tilrauna, einkum
hvað snertir málnotkun. Næst lá leiðin
til Parísar og þar lagði Lagerkvist
stund á nýjar stefnur í list, kúbisma
og expressionisma, og gaf út umdeilt
rit, sem bar heitið: Ordkonst och bild-
konst. f ritgerð um sænska ljóðargerð
um þetta leyti vísaði Lagerkvist til
nýju liststefnanna, einkum kúbisma.
Hann snerist öndverður gegn natúralisk-
um ljóðum, gerði strangari kröfur. Til
viðmiðunar dró hann fram ýmsan þjóð-
arskáldskap, svo sem íslendingasögur,
þjóðvísur, Kalevala, egypsk og indversk
ljóð, Biblíuna Avesta og Kóraninn. Sam
kvæmt skoðun Lagerkvists á þessum
tíma var hlutverk skáldsins að „pressa
út úr veruleíkanum listrænt innihald",
hann átti að tjá mannleg og raun-
veruleg  efni  í einföldu  formi.
M
eð Angest, sem út kom árið
1916 aflaði Lagerkvist sér fyrst ótví-
ræðrar viðuikermingar. Þar kemur fram
persónulegur skilningur á lífinu og hörð-
um örlögum mannkynsins. Bókin var
frumleg að hugsun, máli og stíl, fyrsta
2    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS-
expressíoniska verkið í sænskum bók-
menntum. Um þessar mundir beindi
Lagerkvist áhuga sínum einnig að leik-
ritagerð og tók Strindberg sér til fyrir-
myndar á því sviði. í Kaos, sem kom
út 1919 voru sum af fegurstu Ijóð-
um Lagerkvists eins og t.d. ljóðið Det
ar vackrast nar det skymmer, en í því
er þetta:
Allt ár mitt, och allt skall tagas frán
mig.
inom kort skall allting tagas fran
ttdg.
Tráden, molnen, marken dar jag gár.
Jag skall vandra — ensam, utan spár.
Jl ilgangsleysi jarðlífsins og magn-
leysi mannsins gagnvart ófrávíkjanlegum
dauða eru þau yrkisefni sem taka hug
Lagerkvists allan á árunum milli 1920
og 1930. Veltur á ýmsu hve mikillar
bölsýni gætir í verkum hans á þessum
timabili, í Hjartats sángar 1926 kemur
fram sveifla frá myrkrinu til ljóssins,
sem þó grundvallast ekki á neinu endan-
legu uppgjöri við þau öfl, sem stjórna
tilverunni. í ástarljóðum þessarar bókar
sem áttu sér kveikju í einkalífi skálds-
ins, kemst hann burt frá sjálfum sér:
„sú leið, sem þú gengur einn, liggur
burt frá þér sjálfum".
Eftir að nazistar komust til valda í
Þýzkalandi gerðist Lagerkvist skelegg-
ur talsmaður þeirra húmanisku menn-
ingarverðmæta, sem harðstjórnin ógn-
aði. Megininnlegg hans í þessari bar-
áttu er Bödeln, sem er skrifað sama ár
og Hitler tók völdin í Þýzkalandi. Þetta
rit sem talið er éitt af merkustu verk-
um Lagerkvists, var fært í leikritsform
og sett á svið skömmu eftir að það kom
ERKVIST
fyrst út. Mótmæli Lagerkvísts gegn
valdi og ofbeldi koma einnig vel fram
í ferðahugleiðingunum, Den knutna
naven, 1934 og I den tiden, 1935, sem
er skopádeila í óbundnu máli. Úr sama
jarðvegi eru sprottin leikritin Mannen
utan sjáe 1936 og Seger í mörker, 1939
¥ iðburðir samtíðarinnar lágu
einnig að baki ljóðunum í ljóðasafn-
inu Genius, 1937, en þar túlkar Lager-
kvist öryggisleysi sitt gagnvart lífinu
og traust sitt á sigri andans yfir frum-
stæðu dýrseðlinu. f ljóðunum kemur
einnig fram ósk skáldsins, að „lifa á
öðrum tima en þessum." Den befriade
mánniskan, 1939 er safn siðfræðilegra
og trúarlegra hugana, sem sveiflast
milli trúar og örvæntingar og eru born-
ar uppi af sterkri tilfinningu fyrir
þeirri ábyrgð, sem hvílir á hverjum
einstökum manni í lífsbaráttunni, sem
að skoðun skáldsins hlýtur að hafa til-
gang.
Dvárgen, sem kom út 1944, er af
sumum talinn merkasta verk Lager-
kvists í óbundnu máli. Sagan er sögð
í fyrstu persónu, og minnin eru sótt
í endurreisnartímann. Sögumaðurinn er
persónugervingur illra afla lífsins, sín-
girni, valdagræðgi og ofbeldis. Af öðr-
um síðari verkum skáldsins má nefna
Barrabas 1950, sem fjallar um illt og
gott, trú og efasemdir. Árið eftir að
þessi bók kom út fékk Lagerkvist Nó-
belsverðlaunin, 1951. Þetta er eina bók
Pár Lagerkvists, sem hefur verið þýdd
á íslenzku.
ií öðrum. síðustu verkum skálds-
M     ins má nefna Aftonland, 1953, ljóðasafn.
'ili      Þar  beinir  skáldið   enn   sjónum   sínum
• íi      að dauðanum, en nú er breyting á orð-
Sg|:      in frá þvi í Angest. Enda þótt hér  sé
ekki   til   staðar   öryggi   trúarinnar,   er
viðhorfið   til   dauðans   mótað   af   þeim
þroska,   sem   sættir   sig   við    dauðann
og   virðir   lögmál   hans.   Yfir   þessum
Ijóðum  er  sterkari persónulegur   svip-
ur en yfir fyrri ljóðum Lagerkvists.
Fyrsta skáldsagan eftir Nóbelsverð-
launasöguna Barrabas var Sibyllan,
1956. Þar fjallar Lagerkvist enn um
samskipti guðs og manns, völvan i Delfí
rekur sögu sína og örlög fyrir Gyð-
ingnum gangandi og sonur guðsins er
miðlægt minni í bókinní.
»3 íðustu verk Par Lagerkvists eru
svo eins og áður segir sagan um Tobías
í þremur bindum, Ahasverus död, Pil-
grim pá havet og Det heliga landet. f
Ahasverus död segir frá manni, „sem
fannst eldingin elta sig". Kvöld eitt
fékk þessi maður húsaskjól i herbergi
pílagrima. f öðrum hlutanum, Pilgrim
pá havet, fylgjumst við með Tobíasi
þar sem hann er um borð í ræningja-
skipi, „sem átti að flytja hann til lands-
ins helga". Á lokasíðum bókarinnar er
því lýst er Tobías lá og hugsaði á stjörnu
bjartri nótt. Þar segir:
— Hann lá og hugsaði um það hæsta,
það helgasta í lifinu, hvernig því væri
farið. Kannski var það aðeins til sem
draumur, kannski þoldi það ekki að
vakna upp til veruleikans. En að það
var samt til. Að fullkominn kærleikur
er til og Landið helga er til, við getum
bara ekki komizt þangað. Að við eru
kannski bara á leið þangað. Erum bara
pílagrímar á hafinu.
En hafið er ekki allt, þannig getur
það ekki verið. Það hlýtur að vera
eitthvað handan þess, það hlýtur einnig
að vera land handan þessara miklu
eyðilegu víðerna og djúpa, sem láta sig
ekkert varða, land, sem við komust ekki
til, en erum á leið til þrátt fyrir allt
Svo lá hann og hugsaði með greipar
spenntar á brjóstinu og horfði upp til
Ijómandi stjarnanna. Mcðan bátinn bar
hljóðlega fram yfir endalaust hafið, rak
eitthvað, án nokkurs takmarks.
Þ
egar Pilgrim pá Havet kom út
létu ýmsir ritdómarar í Ijós þá skoðun,
að hér væri um að.ræða lokabindi verks
ins. En fyrir réttum tveimur árum kom
raunverulegt lokabindi út, Det heliga
landet. Sú bók hefst á frásögn af þeim
Tobíasi og Giovanni, sem kunnir eru
úr fyrra bindinu, þar sem þeir eru settir
á land á eyðilegri strönd. Þeir vita ekki
hvar þeir eru. Einu merki mannabyggða,
sem þeir sjá, eru rústir af musteri,
„musteri, sem reist hefur verið handa
guði, sem ekki er lengur til".
—   Getur það verið, að við höfum
verið svo lengi á hafinu, að öll musteri
séu eydd og yfirgefin?
Og allir guðir dauðir.
—  Mundir þú í raun og veru æskja
þess! hrópaði Tobías Það var auðheyrt
á röddinni að liann var í uppnámi.
—  Já, auðvitað.
Framhald á bls. 6
Framkv.stJ.: Sigfns Jónsson.
Bitstjórar: Sigurður Bjarnason frá Vleur.
Matthlas Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jönsson.
Auglýsingar: Arnl GarSar Kristinsson.
Ritstjórn: ASalstræti 6. Sínu 22480.
Utgefandl: H.t.  Arvakur.  ReyMavnc.
4.   desember   1966
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16