Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						ii SÉ^É^Il
Bókasöfn   forn   og   ný   IX:
Eftir   Sigurlaug   Drynleifsson
Blok átjándu aldar og með
upphafi þeirrar nítjándu
hefst nýtt tímabil í sögu mannkyns-
ins, iðnbyltingin. Iðnbyltingin hefst
á Englandi og berst þaðan til ann-
arra landa. Fjöldaframleiðsla tek-
ur við af handverki, framleiðsluget-
an stóreykst, matvælaöflunin verð-
ur mun auðveldari og samgöngur
stórbatna. Aukin matvæli, bætt
heilsufarsástand lengir meðalaldur-
inn og barnadauðinn verður hverf-
andi hjá því sem áður var. Þessi
þróun varð til þess að þörf var á
enn aukinni framléiðslu. Fólkinu
tekur að stórfjölga á nítjándu öld-
inni í þeim löndum þar sem áhrifa
iðnbyltingarinnar gætti. Meiri
framleiðsla, bætt kjör og þörf sér-
hæfingar og sérþekkingar í atvinnu-
greinum jók þörfina fyrir meiri
fræðslu, sem krefst aukins bóka-
kosts og veldur byltingu í bóka-
safnsmálum. Almenningssöfnum
stórfjölgar og bókaeign eldri safna
stóreykst. Framfarir í prenttækni
haldast í hendur við aukna útgáfu-
starfsemi. Þessar breytingar ger-
ast á misjafnlega löngum tíma eft-
ir löndum og aðstæðum, en þeg-
ar kemur fram á seinni hluta nítj-
ándu aldar og þá tuttugustu eykst
þessi þróun stórkostlega. Almennt
læsi ýtir undir aukna útgáfustarf-
semi og styttri vinnutími eykur
tómstundir, sem oft voru og eru
notaðar til lestrar. Einkasöfnum
fjölgar með aukinni velmegun og
áhugi manna á bókum verður al-
mennari en áður fyrr. Bóksalan
eykst og bækur verða ódýrari en
áður vegna betri tækni og aukinna
upplaga.
E
[ nski aðallinn átti á 18. öldinni
mörg vönduSustu bókasöfn Evrópu. A
nítjándu öld var engu minni gróska í
einkasöfnun þar í landi. London verð-
ur miðstöð bókauppboðanna ásamt
París. Ein elzta fornbókaverzlun og síð-
ar uppboðsfyrirtæki á Englandi er
Sotheby & Co, sem var stofnuð 1744
og er nú merkasta fyrirtæki sinnar teg-
undar í heiminum. Þar skipta dýrmæt-
ustu rit um eigendur. Meðal
merkari verka, sem þar hafa
farið undir hamarinn nýlega var Skarðs
bók. Verð gamalla bóka er mjög mis-
jafnt, en eftirsóttar bækur fara stöð-
ugt hækkandi. Ein hæsta sala á bóka-
safni hjá Sotheby var hið svonefnda
Britwell   safn,   sem   var   boðið   upp   á
Bókasafnið í Los Angeles.
árunum 1916-1919 og náði verðið hálfri
milljón punda eða um sextíu milljónum
ísl. króna. Þetta safn var runnið frá
William Henry Miller, brezkum þing-
manni, sem safnaði einkum enskum
bókmenntum og eignaðist eitt vandað-
asta safn sinnar tegundar á 19. öld-
inni. William Beckford var rithöfundur
og bókasafnari. Hann safnaði bókum
af mikilli ástríðu og kom því fyrir í
Fonthill Abbey, sem var bústaður hans
þar til hann varð að selja eignina og
safnið 1822, þá taldi safnið um 22 þús-
und bindi. Safnið var svo selt á upp-
boði árið eftir af hinum nýja eiganda.
Beckford hafði haldið eftir nokkru
magni bóka og hóf aftur söfnun og
varð vel ágengt. Hann eignaðist mjög
vandað safn og lagði megináherzluna
á fagrar bækur og listrænt bókband.
Þegar hann lézt 1844 rann safnið til
tengdasonar hans hertogans af Ham-
ilton, en það var síðar selt hjá Sotheby
á árunum 1882-84. Alexander hertogi
af Hamilton sá tíundi í röðinni átti
mjög gott safn fyrir, einkum var hand-
ritasafn hans talið með miklum ágæt-
um. Sá hluti safnsins var seldur af af-
komendum hans og var kaupandinn
ríkisstjórn Prússlands. Richard Heber,
brezkur þingmaður og safnari, hóf
bókasöfnun í æsku og eignaðist ein-
stakt bókasafn. Walter Scott, sem var
sjálfur safnari, sagði, að bókasafn Heb-
ers og vínkjallari ættu hvergi sinn líka
á Englandi. Heber mætti á flestöllum
bókauppboðum í London á árunum
1810-30 og keypti oft heil söfn, sem
voru á boðstólum. Safn hans taldi um
150 þúsund bindi og hann varðveitti
það í átta húsum, ýmist á Englandi
eða á meginlandi Evrópu. Hann taldi
sig hafa notað um 100 þúsund pund til
þess hluta safnsins, sem hann geymdi
á Englandi. Hann safnaði einkum bók-
um varðandi sagnfræði og bókmenntir
og átti meðal annars ágætt safn gam-
alla ítalskra og spænskra rita, hann
átti fjölbreytt safn húmanista og sjald-
séðar útgáfur klassíkeranna. Að hon-
um látnum var safnið selt á árunum
1834-37 á milli 60 og 70 þúsund pund.
Jólaleyfið er vel þegið í anna-
sömum skammdegissortanum, öll-
um þykir gott að sofa út nokkra
morgna þegar myrkast er úti og
vetrarþreytan hefur tekið sér ból-
festu í líkam-
anum.          Og
hressir,      út-
hvíldir         og
endurnœrðir
hefja      menn
störf   á   nýju
árl.
Einn er sá
hópur manna,
sem jólaleyf-
ið kemur dá-
lítið ankanna-
lega við, en það eru nemendur í
framhaldsskólum og œðri mennta-
stofnunum. Þessir skólar hefjo
margir störf nærri mánaðarmótum
september   og   október   og   hafa
þannig starfað í rúma tvo mánuði
þegar fer að koma los á starfsem-
ina vegna jólaundirbúnings.
Kennslutíminn fyrir jól verður
þannig óeðlilega skammur, því það
er alkunna, að verulegur skriður
kemst ekki á nám fyrr en skólar
hafa starfað allt að því einn mán-
uð. Það tekur sinn tíma fyrir nem-
endur að aðlaga sig þessum nýju
starfsháttum og koma sér á veru-
legan skrið við ný viðfangsefni,
sem alltaf eru einhver í upphafi
hvers vetrar. Námstíminn fram til
jóla nýtist því ekki sem sfcyldi og
á þetta við um allt nám, allt frá
gagnfrœðastigi og til háskólanáms
og verður þó ef til vill brlagaríkast
í því síðasttalda.
Að liðnu jólaleyfi taka við miðs-
vetrarpróf í skólum landsins. Þá
er prófað í því, sem kennt hefur
verið á haustmisseri, og gefin stig
og einícun'n.ir fyrir frammistöðuna.
En nemandinn er áldrei að vetrin-
um verr undir það búinn að þreyta
próf en einmití í janúar, svo fremi
sem hann hefur varið jólaleyfi sínu
eins og til er œtlazt, til hvíldar og
hressingar.
Eðlilegra vœri fyrir skólastarfið,
að hafa hlé hvíldar og hressing-
ar að loknum miBsvetrarprófum,
þá vœri nemendum hollt að hvíla
huga og hönd og safna kröftum til
átaka við viðfangsefni, sem bíða
á vormisseri.
Hér er þörf samrœmingar, því
engum er greiði gerður með því
að nám komi ekki að notum eða
nauðsynlegur htntdartími fari til
spillis vegna skipulagsleysis
skorts á hagrœðingu. Og þá
spurningin þessi: Hvað er hœgt
gera til úrbóta?
Þetta    ósamrœmi    jóláleyfis
og
er
að
og
miðsvetrarprófa  hefur  verið  leyst
þannig við suma háskóla á Norð-
urlöndum, að kennslumisseri að
hausti hefst í byrjun september
eða lok ágúst. Er þá fullur skrið-
ur kominn á nám allt í byrjun
október, sem helzt út nóvember. 1
desembermánuði hefjast svo próf,
sem standa fram til jóla. Þarna
kemur jólaleyfið mjög eðlilega við,
til hvíldar og endurnæringar að
loknum erfiðum áfanga. Vormiss-
eri hefst svo í janúar og þá er tek-
ið til við ný verkefni.
Ekki virðist neitt því til fyrir-
stöðu, að suipað fyrirkomulag yrði
tekið upp hér á landi. Kennsluár
œtti að geta hafizt í byrjuh septem-
ber og ekkert œtti að vera því til
fyrirstöðu, að skólar lykju þá störf-
um fyrr að vorinu sem því svarar.
Með þessu móti notaðisí kennslan
fyrir áramót mun betur og allt
skólastarfið yrði í betra samrœmi.
Jón Hnefill Aðalsteinsson.
&   janúar   1967.
-LESBÓK    MORGUNBLAÐSINS    5
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12