Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						'M&t&stóltötÁfflP
CZ
tbl. — 7. maí 1967. — 42. árg.
J
ÍSIÆNZKUR
UPPFINIVIIVGA
MADUR I
BANDARÍKJUIVUM
Hjörtur Þóroarson rafmagnsverkfrœðingur
ALDARMINNING
Eftir Steingrím Jónsson, fyrrum rafmagnsstjóra
Hjörtur Þórðarson við  bókaskápinn  á heimili  smu.
ft
Ljörtur Þórðarson rafmagnsfraeðingur var
fæddur á Stað í Hrútafirði. Þar bjuggu þá foreldr-
ar hans Þórður Árnason frá Bjárnastöðum í Hvít-
ársíðu Guðmundssonar af Háafellsætt og kona hans
Guðrún Grímsdóttir Steinólfssonar í Síðumúla og
síðar Grímsstöðum í Reykholtsdal. Árið 1868 kom
prestur að Stað og fluttu þau Þórður og Guðrún
þá af jörðinni, fyrst að Skeggjstöðum í næstu
sókn og voru þar árið, en 1870 fluttu þau að næsta
bæ, Dalgeirsstöðum, og bjuggu þar til 1873, er þau
fluttust til Vesturheims með „Stórhópnum", sem
fór  frá  Akureyri  1873.
Hjörtur var því þriggja ára er hann kom að
Dalgeirsstöðum og dvaldist þar til 6 ára aldurs,
er hann fluttist með foreldrum sínum til Vestur-
heims. Við Dalgeirsstaði eru því fyrstu æskuminn-
ingar Hjartar bundnar. Dalgeirsstaðir liggja hátt
i Vesturdal í Miðfirði, túnið um 200 m. ytfir sjáv-
armál. Þar er víðsýnt mjög í björtu veðri.
H
Ljörtur sagði síðar svo frá að það væri
tvennt sem hann myndi einkum frá Islandi. Annað
væri hafaldan. Hefði íshafsaldan verið tilkomumik-
il. Hefir hann þá fengið að fara niður í Miðfjörð
og getað hlustað á gný brimöldunnar. Hitt voru
norðurljósin. Hann var eitt sinn um haust með
systur sinni að reka heim fé, þá líkléga 5 ára.
Kemur hann þá auga á bragandi norðurljós. Þeg-
ar heim kom spurði hann um hvað norðurljósin
væru og hví þau dönsuðu þannig, en fékk ekki
greið svör. Þótti honum furðulegt einnig, að full-
orðna fólkið  skyldi  ekki  kunna  skil  á  þessu.
Hjörtur kom með foreldrum sínum og 4 systkin-
um til borgarinnar Milwaukee í Wisconsinríki, en
hún var um þær mundir talin miðstöð íslenzka
landnámsins í Bandaríkjunum. Þórður fékk þar þeg-
ar vinnu og gat því tekið sér tíma til að athuga
hvert halda skyldi til landnámsins. En eftir tæp-
lega 3 mánuði veiktist hann hastarlega. Var talið
að það væri taugaveiki og hann settur í sóttkví
en hann lézt eftir stutta legu. Stóð þá Guðrún
eftir ekkja, 46 ára með 5 börn, að vísu 2 uppkom-
in, Guðrúnu 22 ára, Grím 19 ára, en hin voru
Ingibjörg Hjálmrún, 13 ára, Hjörtur 6 og Árni 4.
Þau voru öll ókunnug háttum landsmanna og tungu.
Það eina se<m Guðrún kunni skil á var búskapur að
íslenzkum hætti og börnin höfðu alizt upp við hann.
Guðrún fluttist þá með börn sín í sveit til Dane-
sýslu fyrir atbeina norska trúboðsins, er þarna
starfaði. Þarna voru norskir landnemar, sem voru
þeim hjálplegir, og þau lærðu fljótt að bjarga sér
í norsku.
Þegar Hjörtur kom til Danesýslu var bjálkakof-
inn sem fjölskyldan fékk til íbúðar rétt við furu-
skógarþykkni mikið. Var þetta æði ólíkt víðlend-
inu, sem hann mundi eftir í Dalgeirsstöðum. Gerði
hann margar rannsóknarferðir inn í myrkviðinn.
Þótti honum skógurinn fullur leyndardóma og hafði
margs að spyrja er heim kom, en hvorki móðirin
né eldri systkinin höfðu vanizt skógi, svo Hjörtur
varð  litlu  vísari.
Oft heyrði hann þau hins vegar tala sín á milli
um gamla landið og bera saman við hið nýja og
mátti finna söknuð í orðum þeirra fjarri öllum
gömlum kunningjum og vinum. Kom fljótt ævin-
týraljómi yfir minningar þeirra frá gamla landinu,
sem  hreif  Hjört   snemma.
*J kammt frá heimilinu rann lækur, sem
minnti Hjört á lækina í gamla landinu. Þar undi hann
sér vel á bakkanum.  Hann  spurðist fyrir uim það,
„Thordarson Electric Manufacturing Company" í 500
West Huron-straeti í Chicago. Fyrirtæki Hjartar var
þarna  til  húsa  eftir  1918.
hvaðan lækurinn kæmi og hvert hann færi. Fékk
hann að vita að vatnið í læknum kæmi úr jörð-
inni langt að um margar uppsprettur. Datt honum
þá í hug að vel gæti verið að eitthvað af vatninu
kæmi frá gamla landinu. Hann bjó sér til hjól úr
spýtum og lét vatnsstrauminn snúa því. Smíðaði
hann sér mörg slí'k hjól og lék sér að þeim. Ein-
hverju sinni kom til hans þarna ung stúlka og
spurði hann hver hefði gert þessi hjól. Játaði Hjört-
ur þau á sig, dálítið uggandi, en stúlkan hrósaði
honum  fyrir  hugkvæmnina  og  gaf  honum   10  cent.
Þetta varð barnakennari hans og kom hann í skóla
til hennar litlu síðar. Stúlka þessi var miss Ella
Wheeler, er síðar varð kunn skáldkona, Ella Wheel-
er Wilcox. Hún varð góðkunningi Guðrúnar móð-
ur Hjartar. Hún átti erfitt með nafnið Hjörtur og
kallaði hann Chester. Tók hann þá upp nafnið og
skrifaði sig síðan C.H. Thordarson.
Þegar leið að jólum stakk Hjörtur upp á þvi
við börnin í skólanum, að þau gæfu kennaranum
jólagjöf. Lagði hann sjálfur fram 10 cent, sem hann
h&fði geymt. Þau skutu saman í bjöllu og var
Hjörtur eini „auðmaðurinn" í hópnum. Bjallan
kostaði 25 oent. Löngu seinna, er Hjörtur var orð-
inn kunnur, heimsótti Ella Wilcox hann og færði
honum bjölluna að gjöf til minningar um samveru
þeirra í sveitaskólanum. Hafði Hjörtur bjölluna
ávallt á borði sínu.
Hjörtur var þarna í skóla tvö haust, en þá flutt-
ust þau til Shawanosýslu norðan til í Wisconsin-
ríki. Þangað höfðu margir úr stórhópnum frá 1873
ílutzt, svo þar var délítil íslenzk nýlenda, en um
skóla var þar ekki að ræða.
" au fréttu þarna að hafið væri nýtt land-
nám vestur á grassléttunum miklu í Norður-Dak-
ota. Væri það miklu betur fallið til kvikfjárræktar
en furuskógalandið í Wiseonsin. Það varð því úr,
að flestir ef ekki allir íslendingarnir í Shawano tóku
sig upp sumarið 1879 og 1880 og fluttu til Norður-Dak
ota. Þau Guðrún og Grimur sonur hennar festu sér sitt
heimilisréttarlandið hvort (% deildar, 160 ekrur) og
héldu ásamt öðrum í hópi vestur til Garðarbyggð-
ar. Stefán G. Stefánsson skáld var með foreldrum
sinum  í  sama  hópi  og  hann   gaf   byggðinni  nafn
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16