Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Björn Daníelsson, skólastióri, rœðir við ión Noromann,

bónda á Selnesi á Skaga   —    3. hluti

	V •)	

' u	Uwl	

£7

m

nn

íi

Jr að er margt sem íram kemur

í spjalli okkar Jóns. Ýmislegt frá

gleymdri og gamalli tíð. Hann er

fjölfróður um yfirskilvitlega hluti og

segir skemmtilega frá. Með sínum

hógværa og látlausa hætti, fær hann

mig til að fylgja sér um annarlega

vofuheima, sem ég í fáfræði minni

hélt að væru flestum týndir. Lág

röddin og trúnaðartraustið gagnvart

sðguefninu og gagnvart viðmælanda

gaf þessari kvöldstund, þegar við

sátum í skrifstofunni minni, einhvern

hljóðlátan, en þó kynngimagnaðan

blæ af baðstofulífi fyrri alda, þegar

allt var tínt til, sem mátti gleðja

eða fræða söguþyrsta alþýðu.

Og eftir að við höfðum þegið í

kaffibolla og Jón tekið sinn vana-

skammt í nefið, þá segir hann mér

frá útburðinum í Hegranesi:

—  Á milli Hróarsdals og Kárastaða

í Hegranesi er klöpp, sem við kölluð

um Draugaklöpp. Við höfðum orðið

vör við eitthvað óhreint í urð við

klöppina.

—  Meðal annars var það eitt sinn,

«r við mamma vorum að koma úr

kaupstaðaferð af Króknum. Þá var

ég stráklingur, sennilega kringum

1910. Þá sáum við einhvern mórauð-

an vindil skjótast undan hestunum,

skömmu áður en við komum að urð-

inni, en þegar þangað kom, stakk

þetta sér niður í hana. Líkt þessu

kom oftar fyrir.

Svo var það í nóvember 1915, að

ég labbaði í rökkrinu _með nokkrar

bækur út í Kárastaði. Ég hafði verið

með þær að láni frá Sigurði Ólafs-

syni, frænda mínum og vini Við vor-

um oft vanir að skiptast á bókum.

Á Kárastöðum var lítil baSstofa

og lág. Rúm voru með hliðum og

náði súð niður að þeim.

Sigurður var ekki heima, en tím-

inn spjallaðist af hjá okkur engu að

siður. Sé ég þá, að komið er að

fjósatíma, svo ég þurfti að fara að

hafa mig heim. En þá komu allt í

einu í mig einhver ónot, þó ég væri

enn inni í baðstofu og ég fann hvað-

an þau stöfuðu. Þau streymdu til

mín frá klöppínni og urðinni. Þar

var eitthyað sem vildi mér illt. Ég

fann það. Og það var fleira sem var

á hræringi þetta haustkvöld. Önnur

ónotaleg taug lá til mín neðan frá

Vötnum. Þar var eitthvað óhugna-

legt, sem mér fannst liggja í leyni

og vilja skapa mér voða. Þó fann

ég að ekkert samband var milli þess-

ara bölvilja, en leið mín þurfti að,

liggja milli þeirra og það skapaði

mér óróa. Þetta vildi sltja fyrlr mér.

Það   var  auð  jörð,   gott   veður   en

örtungla. Ég tvístíg á baðstofugólf-

inu og er að braeða það með mér,

hvati ég skuli gera. Síðast spyr ég

Sigurbjörgu systur mína (móður Sig-

urðar og Einars), hvort Einar megi

ekki fylgja mér suður fyrir merkin,

en Draugaklöppin er aðeins norðan

þeirra.x)

Einar er strax til í að fylgja mér,

og við leggjum af stað. En sam-

fylgdin varð ekki löng. Strax er við

komum suður fyrir túnið og yfir bæj-

arlækinn, sem þar rennur, finnur

Einar til slíkra ónota, að hann treyst

ist á engan hátt til að fara lengra,

og reynir sem hann getur til að fá

mig til að snúa við aftur. Við rædd-

um þetta nokkra stund, en útkoman

varð sú, að Einar fór til baka, en

ég fylltist þráa og hét því, að aldrei

skyldi ég snúa við, heldur færi ég

einn hvað sem á dyndi.

Það var afar dimmt til jarðarinnar

og illt að sjá. Götuslóðir lágu hér

og þar eftir þýfðum móum sunnan

lækjarins. Og meðan ég er að pauf-

ast þetta í myrkrinu, hugsa ég mér,

að ég skuli fara neðan við klöppina

og milli þessara tveggja vera, sem ég

fann alltaf hvað leið.

Mér fylgdi mórauður hundur, sem

hét Tryggur og bar nafnið með

rentu. Nú hafði hann fyrir nokkru

horfið út í dimmuna. En snögglega

kemur hann þjótandi, skjálfandi og

smáýlfrandi af hræðslu og þorir

hvergi að vera nema milli fóta mér,

eða við tærnar á mér, svo ég átti

óhægt um gang hans vegna. Varð

ég hálf argur og fór að skamma

greyið, en það þýddi lítið. Hann fór

að vísu afturfyrir mig, en er svo

nærri að ég finn lappirnar á honum

við hæla mér og snúðinn í hnésböt-

anum. Og svona morrum við áfram

og er víst hvorugum rótt.

Þá allt í einu heyrði ég þetta «5-

skaplega hljóð, sem smaug gegnum

mejg og blóð.

Ég hefi aldrei heyrt neitt því líkt,

nema helzt í lómi, þetta var aðeins

stórum sterkara og háværara, mér

fannst fyrst sem það kæmi ofan ör

loftinu, en það var ekki svo gott

að átta sig á því, það var svo dul-

magnað, og eins og það þrengdi að

mér alls staðar frá.

Ég hrekk auðvitað illa við, þó ég

væri síður en svo óviðbúinn. En um

leið kemur annað veinið, sízt minna,

x) Sigurður Ólafsson, fræðimaður

á Kárastöðum og Einar voru bræð-

ur, synir Sigurbjargar systur Jóns

Normanns. Einar dó úr lungnabólgu

um tvítugt, mesti efnismaður.

og strax á eftir hið þriðja og er það

sýnu mest. Þá fæ ég greint að það

kemur frá klöppinni — á ská suð-

austur frá mér, þó ekki langt.

Ónotin þutu í mig svo heiftarlega,

að ég ætlaði að taka sprett, en það

þýddi ekki, ég sídatt í móunum.

Þá signdi ég mig, það róaði mig.

Ég las líka faðirvorið og reyndi að

ganga hægt.

Sunnan við móana og neðan við

klöppina tekur við mýri, sem ég verð

að fara yfir. Þegar ég kem þangað,

heyri ég að eitthvað er að spikka

(svampa) í mýrinni, svo nú virtist

mér sem allsstaðar væri vá fyrir

stafni. En ég hugsa sem svo, að ekk-

ert þýði að reyna að forðast þetta,

heldur mæta því í drottins nafni.

Þá sé ég glóra í eitthvað gráleitt

rétt framundan mér, sé svo að þetta

er hvít hryssa, kölluð Hrönn, sem

faðir minn átti, vanalega þúfugæf.

Öll hrossin okkar í Hróarsdal voru

þarna í þéttum hnapp, ókyrr og frís-

andi og snerust hvert um annað.

Ég hafði snæri í vasanum og þótt-

ist góður að ná Hrönn, hún var að

vísu stygg aldrei þessu vant, en ég

náði hermi samt, batt upp í hana,

snaraðist á bak og hugðist ríða heim.

En þegar ég var kominn á bak og

skyldi þeysa af stað, var þetta bráð-

viljuga hross ramstatt og hafðist með

engu móti burt frá hinum hrossun-

um hvaða ráðum sem ég beitti. Engu

að síður fannst mér ég vera kominn

í góðan félagsskap hjá blessuðum

hrossunum, og ákvað, að frá þeim

skyldi ég ekki víkja. Af baki Hrann

ar færi ég ekki hvað sem á dyndi.

Og þar sat ég og barði fótastokkinn.

Allt í einu kveða við sömu óhugnan-

legu ýlfrin og fyrr, þrjú í röð, hvert

á eftir óðru. Þau koma frá klöpp-

inni með enn meiri ofsa og hryllíngi

en áður. Það var greinilegur illsku-

hreimurinn í því síðasta. Við þessi

ósköp trylltust hrossin og tóku á

sprettinn heim eins og fætur gátu

hraðast borið þau. Enn þann dag í

dag skil ég ekki hvernig ég hékk á

merinni, að hún skyldi ekki hnjóta

á vegleysunni í brúnamyrkrinu á

þessari ægifart.

Þegar komið var á brúnina, fyrir

ofan hesthúsið heima, kveða enn við

þrjú hljóð í fjarska, samt voru þau

greinileg. Og hrossin námu ekki stað

ar fyrr en við hesthúsdyrnar. Og ég

lét þau inn.

— Og er þar með búin sagan? spyr

ég, eitthvað kanntu um tildrög þess-

ara annarlegu áhrifa, sem á þig sóttu

og hljóðanna sem þú heyrðir.

—   Kannske,   sagði Jón   og   brosti

hógværlega. Ég veit dálítið meira,

það er ekki nóg, en mig grunar

ýmislegt. Það var vorið eftir, eða

1916, að faðir minn og ég fórum út

í Utanverðunes. Það var vinskapur

milli heimilanna. Það voru foreldrar

Jóns Ósmanns sem bjuggu þar, Magn

ús Ámason og Sigurbjörg Guðmunds

dóttir, sem m.a. var komin af þeim

fræga manni séra Oddi á Miklabæ.

Við riðum að vísu til Sauðárkróks,

en það var á heimleiðinni, sem við

komum í Nes, pabbi þurfti að hitta

gömlu hjónin. Magnús var þá rúm-

liggjandi, enda dó hann þá um sum-

arið. Sigurbjörg hafði fótavist, hún

dó 1919.

Þeir spjölluðu margt saman karl-

arnir, en á meðan gaf Sigurbjörg

sig á tal við mig. Við ræddum meðal

annars um dulræna hluti, og ég sagði

henni söguna, sem þú hefur nú heyrt.

Þá segir gamla konan við mig eitt-

hvað á þessa leið:

—   Þegar ég var ung stúlka á

Hafsteinsstöðum hjá afa mínum, og

var að fara í fjósið á vetrarkvöld-

um, þá kom það iðulega fyrir í svip-

uðu veðri, að ég, og við fleiri, sáum

ljós, rauðleitt flöktandi ljós, sem bar

milli bæjanna Kárastaða og Hróars-

dals, stundum yar það kyrrt, en oft-

ar flöktandi. Ég spurði afa hverju

þetta sætti, en hann hafði líka séð

það. (En sr. Gísli afi Sigurbjargar

var kunnur í Hegranesi.)

Afi sagði mér að það hefði fyrr-

um verið altalað í Hegranesinu, að

einmitt á þessum stað hefði förukona

fætt barn í dul -og grafið í urðina

undir klöppinni nálægt aldamótun-

um 1800, þá trúi ég Stóridómur hafi

verið í gildi.

—  En hafa ekki fleiri en þú heyrt

útburðarvælið?, spyr ég.

—   Ekki það ég veit, en Sigur-

björg þessi var skýr kona og merk.

—  En hvernig var það, í upphafi

þessa máls sagðistu hafa fundið ann-

arleg áhrif streyma til þín frá Vötn-

unum líka, hvaða skýringu gefurðu

mér á því?

—   Það er önnur saga. Þau áhrif

hurfu þegar hestarnir tóku sprett-

inn. Það stafaði frá manni sem drukk

aði í Vesturósnum, það var sagt að

hann lægi ekki kyrr. Frá honum

komu áhrifin, sem fylltu mig óhug

og geig heima í Kárastöðum. En þó

var ég aldrei hræddur við voðann

til þeirrar handar, pabbi hafði áður

séð við því, hann kunni skil á ýmsu,

sem öðrum var hulið.

—  Viltu ekki segja mér nánar af

þessu, Jón?

—  Ekki núna,  ég held  að þaS  sé

4     LESBÓK MORGUNBLAÐSINS

24. marz 196?

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16