Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						::     ":    ;

ENN    SEGJUM    VIÐ:

LnnJLnnJ

c^

Wm

dESm&Jí

'.:«-:-,

£W    HJALLAGLEÐI    ER    LONGU    NIÐU&LOGÐ

Eftir sr. Gísla Brynjóltsson


:¦ ¦¦¦':. ;   ¦        ¦    ¦     .                                 :    ¦¦:.,; :'.   ¦   ¦     ¦ :     .                                                  ¦      .    .

"¦.: ,:"   'V''' :•.'¦'¦:   '   '¦'¦    '¦ :''  '.' ": '   ' .'¦:    '      ¦ '"¦ ':     '¦<.:'. '¦¦x'' ' ¦,'-


mm<vM<:m:M^

Hjalli í Ölvesi

I>að er ekki til að sækja neinaHjalla-

gleði í gamalli merkingu þess orðs, að

ferðinni er heitið austur í Ölves. Þetta

er einn af þessum köldu, sólhvítu dög-

um í öndverðum maí, þegar heiðríkjan

og þurrkurinn virðast ætla að ríkja að

eilífu í veðráttu vorsins og Landsins —

Fornafjanda — tilvitnanir í Matthías

( Hamnes: Öllum hafís verri . . . ) óðu

uppi í ræðum og ritsmíðum dag eftir

dag. — Það var einhvern slíkan dag,

sem við Skúli fræðimaður Helgason ók-

um austur yfir Fjall. Fórum Þrengslin í

hægðum okkar en vorum afarfljótir því

að sagnagleði hins_ fróða manns gerði

tímann að engu. Áður eh varir erum

við komnir í áfangastað, að Gerðakoti,

þar sem Hermann hreppstjóri Eyjólfs-

son býr. Hann er líka kirkjuhaldari á

Hjalla og leiðir okkur inn í þennan

virðulega helgidóm, sem nú er senin

fertugur, en tomur til með að endast

margar kynslóðir, eins og það var orð-

að   í   frásögn   af   kirkjuvígsiunni,   sem

Hermann Eyjólfsson og Skúli Helgason

fram   fór   á   Allraheilagramessu   -       1.

nóvember 1928.

Margar   hafa   Hjallakirkjur   risið   og

fallið og endurrisið á liðnum öldum. allt

Lækur og lækurinn

frá dngum Skafta Þóroddssonar, sem

hét að gera kirkju, þá er Þóra kona

bams braut fót sinn, ,,þá hon var að

léreftum sínum" (Flóamannasaga).

Mestur og merkastur Hjallabænda er

vflaus't Skafti, fyrrnefndur, sem lengst

allra var lögsögumaður —¦ 1004-1030.

„Hann setti fimmtardómslög og það, að

engi vegandi skyldi lýsa vígi á hend-

ur öðrúm manni en sér, en áður voru

hér slík lög of það sem í Noregi. Á

hans dögum urðu margir höfðingjar og

ríkismenn sekir eða landflótta of víg

og barsmíðir af ríkis sökum hans og

landstjórn." (Ari).

Má af þessu sjá, að Hjalli er merkis-

staður í réttarfarssögu landsins, að þar

skyldi alla ævi sína búa sá maður, er

álfku kom til leiðar.

En það ;er bezt að halda sér við

kirkjuina og kirkjusöguna. Þá koma hér

á þessum stað í hugann atburðir, sem

ekki er jafnbjart yfir og starfi Skafta

Þóroddssonar á sviði laga og lands-

¦stj órnar.

Það er um þetta leyti árs 1541. Hvít-

feldur er kominn á langskipum sínum

og vinir Ögmundar biskups ráða honum

til að. íáta fjarlægðina og torleiðina

austur á Síðu vera sér vörn á þessum

viðsjárverðu timum.

Og nú hefur Esphólín orðið: „Hann

. tók bví líklega, en lést þó fyrri v;rða

. að fara ofan til Hjalla á fund við Ás-

dísi s stur sína e^ftir innilegri bón henin-

ar. Fór hann nú að heiman og er hann

kom að Reykjum í Ölvesi þar bú hans

var annað, mætti maður homum að sunn-

an með bréf frá Gissuri biskupi. Það

sagði svo, að Ögmundur biskup mætti

óhræddur vera fyrir Kristófer Hvít-

feldi því hann vildi ekki gera honum

nokkurt mein. Því trúði biskup og

kvaðst mundi vsrða nokkrar nætur að

Hjalla. Reið sendimaður við það suð-

ur aftur, en Ögmundur biskup fór til

Hjalla sem hann hafði ætlað.

En á móti aftni annan dag, sendi

hirðstjóri 13 eða 14 menn frá Bessa-

stöðum til Hjalla að sækja Ögmund

biskup'... Fóru þeir leiðar sinnar aust-

ur Ólafsskarð og komu til Hjalla fyrir

dagmál. Lá Ögmundur biskup þá í sæng

sinni er þeir tóku hann og báru út úr

bænum fáklæddan, sumir sagja í lín-

skyrtu einni, færðu hann síðan í klæði

sín. Hanin var nær áttræður að aldri og

blindur með öllu. Ásdíls systir hans

breiddi sig yfir haran og grát-

beiddi þá að láta hanin kyrran, en það

tjáði ekki . ..

Síðan var hanin settur á bak og

teymdi drengur einn undir honum suð-

ur. Var haimn síðan fluttur á herskipið

og fenginn sveinin einn til þjónustu ...

Átti sá að lesa guðsorð fyrir honum

til huggunar. Hirðstjórinn vissi, að

biskup var auðugur af gulli, ailfri og

gersemum. Var honum þá heitið lausn

éf hann fengi þeim allt gull hanis oig

silfur ... Riðu þieir síðan að Hjalla 15

saman með bréf bisikups til Ásdísar syat

ur hans ... að hún skyldi fram láta það

silfur er hann til nefndi, og svo hirzlur.

Hann hafði látið geyma í urðinni fyirir

ofan Hjalla kistil einn fullan af gulli

og silfri og var þeim vísað á hann. Þar

átti Ásdís í Agnuis Dei eða Guðs nisti

svo kallað, því að á því var mótað Guðs

lamb. Það kostaði 5 hundruð eða meira

og tók hún það til sín. Þá hétu þeir að

láta biskup lausan ef hún léti það og

allt kvensilfur sitt. Hún lét það ekki í

vegi standa. En þeir vei'ttu honum eigi

lausn að heldur. Hétu henni ef hanin

fengi konunginum allar jarðir sínar.

Það gjörði Ogmundur biskup en allt

kom fyrir ekki."

Þann 5. júlí lét Hvítfeldur í haf og

hafði með sér Ögmund biskup. Lézt

hann á leið til Danmerkur og var graf-

inn í Sórey og legsteinn yfir. Má enda

siggja að sæmilega hafi biskup verið bú-

inn að borga legkaupið. (P.E.Ó.)

Þessa sorgarsögu þekkja allir ís-

lendingar, sögu um hinn mikla, gagns-

lausa auð, sögu um hin lævísu svik og

djöfullegu ágirnd. En höfum við samt

ekki gott af að rifja hana upp. Frá

löngu horfinni öld leggur dimman, kald-

an skugga þessara dapurlegu atburða

inn í bjartan heim þessa vordags, þar

isem blessuð sólin vermir og skín. Hér

birtist sagan og landið í ljósi og skugg-

um. Það er mikill laerdómur.

En áður en við skiljum við Ásdísi og

terra Ögmund skulum við heyra orð-

in, sem Fornóilfur leggur hinium blinda

biskupi í munn þegar hann er orðinn

fangi Dana á Brimiara Samson:

Silfrið er komið, systir mín,

síðasti hvítur reyttur,

og — þeir   tóku   það   allit   til  sín   —

í aungu hagurinn breyttur.

f  myrkrinu  hugsa  ég  þrátt  til  þín

af þrá og angist eveittur.

Ég veit ég aldrei frelsi fæ

en fluttur verð um breiðan sæ,

af elli og angist þnsyttur.

------------oOo-------—

Þetta gamla goðasetur í Ölvesi hefur

ávallt verið bændaeign.

Þegar Páll Jónsson hospítalshaldari í

Gufunesi flutti austan úr Eldinum

keypti hann Hjallatorfuna. Aldrei mun

hann þó hafa búið þar, en kirkjunini

var hann skyldur að halda við sem

jarðeigaindi og mun ekki hafa látið þiað

undir höfuð leggjast. Bsr prédikunar-

stóllinn enn þessa áletrun: HEFUR

LÁTIÐ GJÖRA KLAUSTURHALDARI

PAULL JÓNSSON 1797.

Sigurður Hinri'kssan keypti Hjalla-

jarðir af Pali klausturhaldara. Hamn

var líka Skaftfellinigur, frá Heiði

á Síðu, hertur í raunuim Móðuiharð-

indanna en óbrotinn að kjaPki og fram-

gir.ni og sást lítt fyrir í gróðahyggju

sinni. Sem dæmi um fjáraflabrögð Sig-

urðar má nefna, að á efri árum sínum

gekk að eiga efnaða ekkju, Guðrúnu

Eyjólfsdóttur. Fékk hann mieð henini

jörðina Þúfu en gaf henni í morgun-

gjöf Lælkinn í Hj'allatorfunni. Hjónaband

ið varð endasileppt. Þegar Guðrún vildi

8 LESBÓK MORGUNBLABSINS

21. júlí 1968

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16