Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						FATT FULLKOMIÐ

I ÞESSUM HEIMI

MINNING    UM    SÉRA    JÓN    SVEINSSO N    -    EFTIR    OTTO    GELSTED


Séra .ló n Sveinsson

OTTO GEL.STED er einn af hin-

um miklu ljóðrænu skáldum Dana

nú, en auk þess að vera mikið skáld

í bundnu máli, Hggur eftir hann

fjöldi bóka í óbundnu, bæði skáld-

sögur ogr ritgerðir og krítisk verk

(um Jóh. V. Jensen, Gunnar Gunnars

son og Oluf Höst.).

Á æskuárum gekk hann í hinn ka-

þólska menntaskóla í Ordrup (ásamt

Guðbrandi Jónssyni) og er þessi

stutta minningagrein þaðan, (1907).

Á skólaárum mínum í Kaupmanna

höfn kynntist ég Gelsted mjög náið,

og- síðast í fyrra sumar hitti ég hann

oft. Hann er nú 79 ára, ern og við

beztu heilsu.

Þessi grein hans um séra Jón

Sveinsson, „Nonna", birtist í „Ekstra

bladet"  1939.                 —  Þýð.

Hanm var fæddur á íslandi af fá-

tækuim foreldrum og mjög ungur að

árum var hann sendur suður yfir

haf ét katólska prestinurn í Reykja-

vík til uppfræðslu á jesúíta-skóla.

Næstum allir hinir kennararnir á St.

Andneas stofnuninni í Ordrup voru

Þjóðverjar, og þessi fölleiti Islend-

ingur með bláu augun var sem í sér-

flokki í þeirri sveit. Það var hann

einnig að því er kennsluna varðaði.

Ég hafði hann fyrir frön'skukenn-

ara, en hann gat vel eytt heilum

tíma í að gera galdra eða töfrabrögð

fyrir okkur, eða segja okkur furðu-

legar sagnir um afturgöngur og draug

a, seim ég vissi um að hann tók sem

góða og gilda vöru, þótt hann raun-

ar þyrði ekki að játa það opinskátt.

Hann átti í miiklum mæli hinn almenm

a veikleika íslendinga fyrir dulspeki

og viðræðum með hártogunum í

þrætubókarstíl. Væri maSur illa les-

inn undir tímann, gat maður ginnt

hanin frá hinni leiðinlegu lexíu með

því að bera fram einhverja fráleita

spurningu. Maður gat t.d. lyft fingri

og spurt með innilegum aivörusvip:

— Séra Jón, er það synd að segja:

Ég sá kú á f iugi?

Séra Jón lagði frönskubókina frá

sér og spurði með nokkuxri grun-

semd:

—   Hvað áttu við, dreragur? Kýr

geta ekki flogið.

—  Nei, en er synd að segja það?

Og þar með var hin siðfræðilega

disputasía í fullum gangi og gat

komizt inn á hinar háskalegustu braut

ir og enzt unz kluikkan hringdi og

séra Jón sagði felmtsful'lur:

—   Hið sama upp aftur og tvær

síður í viðbót.

Auðvitað veittist mörgum okkar

erfitt, þegar við eftir slíka tungu-

málakenraslu, áttum að sýna fram á

málakunnáttu okkar við próf. Ég

minnist þess að einu sinni áttum við

að taka prof í skrifLegri frönsku,

og séra Jón sat sjálfur yfir. Hann

kom til mín og spurði, hvort ég

vildi ekki fá stærri orðabók — við

máttum nefmilega vel nota orðabæk-

ur, aftur á móti ekki málfræði. Eg

afþakkaði og sagði að ég væri á-

nægður með mína litQru orðabók, sem

ég væri vanur að nota og þekkti

vel. En hann neyddi samt upp á mig

gríðar stórri orðabók, sem hann var

með undir handleggnum. Þegar ég

ætlaði að opna hana, laukst hún

sjálfkrafa upp á ákveðinni síðu og

þar leyndist lítið heíti. Það reyndist

vera frönsk málfræði! Ég held nú

lekki að það hafi verið svo mjög til

að hjálpa mér, sem hann gerði þetta

heldiur að hann hafði verið hræddur

um að hin lélegu próf mundu koma

upp um vankantania á kennskxað-

ferðum hans. Hann hafði sem sé

miklu meiri prófskrekk heldur en

ég! Og ekki er nein ástæða til að

hneykslast á þessu, því að hann

hafði á margan hátt haldið áfram að

vera stórt bairn, og sem slíkt barn

á hainn skilið að hans sé minnzt, og

metinn oftir því.

í skólanum ríkti sá heimilisagi, að

nemendurnir ættu að taka skriftir

einu sinni í mánuði hveirjum. Manni

var fenginn prentaður seðill, þar sem

allar hugsanlegar syndir voru upp

taldar. Þær voru flobkaðar í smá

hópa og pláss ætlað til skrásetningar

á því, hve oft maður hietfði gerzt

sekur um hverja einstaka synd. Séra

Jón var ^kriftafaðir minn, og það

þægilegur skriftafaðir, því hann lét

sér naegja að hegnia mér með þrem

Faðirvorum og svo sem tíu Ave Mar-

íum. Það var ekki heppilegt að vera

rtæmdur til allt of maígra bæna,

þannig að maður gat efcki náð að

biðja þær til enda í kirkjunni, og

þá ekki losnað með hinum drengj-

unum. Þá gat maður átt á hættu,

að umsjónanmaðurinn, sem var á vakt,

kæmi til manns og hvíslaði:

— Ertu ekki bráðum búinn?Það

er þó hræðilegt, hvað þú hlýtur að

hafa drýgt margar syndir___

Ég var nú kominn upp í lærdóms-

deild og byrjaður að tapa trúnni.

Afleiðingin af því var að ég mætti

eitt sinn ekki til mánaðarlegra skrifta

og þegar ég næsta dag

sá séra Jóni bregða fyrir í hinum

löngu göngum skólans, reyndi ég að

komast undan til að losna við yfir-

heyrslur um ástæður fyrir því, að

ég hef ði ekki mætt.

En séra Jón hafði einnig komið

auga á mig, og hann ætlaði ekki að

láta mig sleppa svo léttilega. Hann

hafði bersýnilega verið að þvo gólf-

ið í herbergi sínu, því að hann hafði

þvottafötu í annari hendi en gólf-

skrúbbu og klút í hinni. Fötuna setti

hann frá sér á gólfið og tók á sprett

á eftir mér um leið og ég hljóp

fyrir horn á ganginum.

Það er ekki auðvelt að hlaupa í

prestsklæðum, jaifnvel þótt maður

haldi uppi pilsunum, og ég hafði gott

forskot. Það var allt útlit fyrir, að ég

gæti sloppið undan og falið mig í

einhverri skólastofunni, eða kannski

komizt gegnum dýrasafnið og niður

á leikvöllinn. En heilagur áhugi hafði

nú gripið séra Jón, og þessi spenn-

andi eftirför upptendraði hina æfin-

týraþyrstu sál hans. Við hlupum um

hálfan skólaran, en ioks kom ég að

læstum dyrum og þá náði hann mér

og króaði mig uppi í horni.

—  Hversvegna mættir þú ekki til

skrifta í gær?

Hér varð að finna upp á einhverju,

og það ier sjaldan að ég hafi fengið

snjallari hugmyndir, en nú kveikti

hættan virkilegt ljós í hugskoti mínu.

—  Málið er þamiig vaxið, skal ég

segja yður séra Jón, að ég gait ekki

komið til skrifta, þar sem ég hef

ekki drýgt eina einustu synd síðast-

liðinn mánuð.

—   Ég sá að séra Jón var sem

lamaður eitt andartak. Svo byrjaði

hann:

—   Ómögulegt, drengur. Ekki eina

einustu synd? Ómöguliegt.

—  Ég get fullvissað yður um þetta,

faðir. Það eru líka svo margir dýrl-

ingar, t.d. heiiagur Aloysius, sem

raunar syndguðu aldrei, og nú hafði

ég ákveðið að reyna, hvort ég gæti

ekki lifað alveg syndlaus einn rnánuð.

Það var eiginlega nokkurskonar veð-

mál, sem ég gerði við sjálfan mig.

— Heilan máinuð syndlaus! Ætlarðu

að telja mér trú um, að þú sért

dýrlingur? Betur gæti ég trúað, að

þú hafir drýgit of margar syndir.

En ég héLt fast á mínu.

Séra   Jón   fylltist   örvæntingu  yfir

þessu forherta sakleysi.

—   Hugsaðu þig nú vel um. Þú

hlýtur að geta fundið að minnsta

kosti tvær eða þrjár aimennilegar

syndir.

En hinn fullkomni hreinleiki er

brynja, sem býður öllum árásuim birg

inin. í fyrsta sinni í sögu skólans

stóð maðuir nú gagnvart því tilfelli,

sem heimilisaginn tekki hafði séð fyr-

ir, nefnilega að dýrlingur væri að

rísa upp meðal lærisveinanna.

Nsesta dag eftir tíma þegar ég var

að fara heim til mín í Charlotte-

luind, varð ég samferða séra Jóni,

eem var að skreppa til Kaupmanna-

hafnar.

—  Jæja, sagði haran og brosti vin-

gjarnlega í þunnan kampinn. Þér

finnsit þá að ég sé fuBkominin idiót.

Ég stanzaði steinhissa:

i— Hversvegna haldið þér það, fað-

ir?

Otto Gelsted

Bros han's varð lennþá blíðlegra:

—   Þú stóðst í frímínútunum á

stóru laðaltröppunum og spjallaðir

við Ditlev Seppelin, og þið sáuð

ekki að ég stóð inni bak við dyrnar.

Svo spurði Ditlev, hvernig þér felli

við mig, og þú svaraðir: — Séra

Jón. Hann er hreinlega fullkominn

idíót.

—  Maður segir nú svo margt . . .

tautaði ég alveg ruglaður. Presturinn

má ómögulega ....

—  Þú skalt ekki vera neitt hrædd-

ur, sagði hann og brosti vingjarn-

iega. Það gerir svo sem ekki neitt

tiil, þótt þér finnist ég vera idíót.

Ég tek það alls ekki illa upp.

Það tók mig dálitla stund að átta

mig á þessu. Séra Jón var að visu

ekki neinn fyrirmyndar uppalandi,

en það var enginn af kennurum skól-

ans. Jafnvel skólastjórinn hafði sagt

við mig einu sinni: — Ef ég vissi

ekki að ég fengi min laun hundrað-

föld á himnum, þá mætti fjandinn

í minn stað sitja hér og þrælast með

ykkur, drengir ... og það er varla

hinn lofsverðasti skilndingur sem kenn

ari getiur haft á kalli sínu ... Séra

Jón hafði óneitanlega einnig sinar

skoplegu Miðar, og honum þótti eiran

ig gaman að brellum og smá brögð-

um. En mér varð skyndilega ljóst,

hversu vammlaust og saklaust barns

hjarta   sló   í   brjósti   þessa   „idíóts".

—   Það á að halda kennarafund

og taka afstöðu til málsins, sagð

séra Jón. Það er víst meiningin að

þú verðir rekinn úr skóLa. Við get-

um þó lekki þolað svo hneykslan-

Legt athæfi, að drengirnir fari að

leika dýrlinga og heilaga menn.

Þetta var ógnvekjandi útlit og eitt

hvað varð að taka til bragðs. Ég

sagði:

—   Seppelin fær ekki nema aðra

einlkunin á stúdentsprófi. Ég fæ á-

r-eiðanlega fyrstu einkunn. Og það leru

ekki nema við tveir, sem ætlum að

taka stúdentspróf úr okkar bekk.

Það er áríðandi fyrir skólann að

geta sýnt fín prófskirteini.

Framhald á bls. 15

10 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS

21. júlí 1968

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16