Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						FATT FULLKOMIÐ
I ÞESSUM HEIMI
MINNING    UM    SÉRA    JÓN    SVEINSSO N    -    EFTIR    OTTO    GELSTED

Séra .ló n Sveinsson
OTTO GEL.STED er einn af hin-
um miklu ljóðrænu skáldum Dana
nú, en auk þess að vera mikið skáld
í bundnu máli, Hggur eftir hann
fjöldi bóka í óbundnu, bæði skáld-
sögur ogr ritgerðir og krítisk verk
(um Jóh. V. Jensen, Gunnar Gunnars
son og Oluf Höst.).
Á æskuárum gekk hann í hinn ka-
þólska menntaskóla í Ordrup (ásamt
Guðbrandi Jónssyni) og er þessi
stutta minningagrein þaðan, (1907).
Á skólaárum mínum í Kaupmanna
höfn kynntist ég Gelsted mjög náið,
og- síðast í fyrra sumar hitti ég hann
oft. Hann er nú 79 ára, ern og við
beztu heilsu.
Þessi grein hans um séra Jón
Sveinsson, „Nonna", birtist í „Ekstra
bladet"  1939.                 —  Þýð.
Hanm var fæddur á íslandi af fá-
tækuim foreldrum og mjög ungur að
árum var hann sendur suður yfir
haf ét katólska prestinurn í Reykja-
vík til uppfræðslu á jesúíta-skóla.
Næstum allir hinir kennararnir á St.
Andneas stofnuninni í Ordrup voru
Þjóðverjar, og þessi fölleiti Islend-
ingur með bláu augun var sem í sér-
flokki í þeirri sveit. Það var hann
einnig að því er kennsluna varðaði.
Ég hafði hann fyrir frön'skukenn-
ara, en hann gat vel eytt heilum
tíma í að gera galdra eða töfrabrögð
fyrir okkur, eða segja okkur furðu-
legar sagnir um afturgöngur og draug
a, seim ég vissi um að hann tók sem
góða og gilda vöru, þótt hann raun-
ar þyrði ekki að játa það opinskátt.
Hann átti í miiklum mæli hinn almenm
a veikleika íslendinga fyrir dulspeki
og viðræðum með hártogunum í
þrætubókarstíl. Væri maSur illa les-
inn undir tímann, gat maður ginnt
hanin frá hinni leiðinlegu lexíu með
því að bera fram einhverja fráleita
spurningu. Maður gat t.d. lyft fingri
og spurt með innilegum aivörusvip:
— Séra Jón, er það synd að segja:
Ég sá kú á f iugi?
Séra Jón lagði frönskubókina frá
sér og spurði með nokkuxri grun-
semd:
—   Hvað áttu við, dreragur? Kýr
geta ekki flogið.
—  Nei, en er synd að segja það?
Og þar með var hin siðfræðilega
disputasía í fullum gangi og gat
komizt inn á hinar háskalegustu braut
ir og enzt unz kluikkan hringdi og
séra Jón sagði felmtsful'lur:
—   Hið sama upp aftur og tvær
síður í viðbót.
Auðvitað veittist mörgum okkar
erfitt, þegar við eftir slíka tungu-
málakenraslu, áttum að sýna fram á
málakunnáttu okkar við próf. Ég
minnist þess að einu sinni áttum við
að taka prof í skrifLegri frönsku,
og séra Jón sat sjálfur yfir. Hann
kom til mín og spurði, hvort ég
vildi ekki fá stærri orðabók — við
máttum nefmilega vel nota orðabæk-
ur, aftur á móti ekki málfræði. Eg
afþakkaði og sagði að ég væri á-
nægður með mína litQru orðabók, sem
ég væri vanur að nota og þekkti
vel. En hann neyddi samt upp á mig
gríðar stórri orðabók, sem hann var
með undir handleggnum. Þegar ég
ætlaði að opna hana, laukst hún
sjálfkrafa upp á ákveðinni síðu og
þar leyndist lítið heíti. Það reyndist
vera frönsk málfræði! Ég held nú
lekki að það hafi verið svo mjög til
að hjálpa mér, sem hann gerði þetta
heldiur að hann hafði verið hræddur
um að hin lélegu próf mundu koma
upp um vankantania á kennskxað-
ferðum hans. Hann hafði sem sé
miklu meiri prófskrekk heldur en
ég! Og ekki er nein ástæða til að
hneykslast á þessu, því að hann
hafði á margan hátt haldið áfram að
vera stórt bairn, og sem slíkt barn
á hainn skilið að hans sé minnzt, og
metinn oftir því.
í skólanum ríkti sá heimilisagi, að
nemendurnir ættu að taka skriftir
einu sinni í mánuði hveirjum. Manni
var fenginn prentaður seðill, þar sem
allar hugsanlegar syndir voru upp
taldar. Þær voru flobkaðar í smá
hópa og pláss ætlað til skrásetningar
á því, hve oft maður hietfði gerzt
sekur um hverja einstaka synd. Séra
Jón var ^kriftafaðir minn, og það
þægilegur skriftafaðir, því hann lét
sér naegja að hegnia mér með þrem
Faðirvorum og svo sem tíu Ave Mar-
íum. Það var ekki heppilegt að vera
rtæmdur til allt of maígra bæna,
þannig að maður gat efcki náð að
biðja þær til enda í kirkjunni, og
þá ekki losnað með hinum drengj-
unum. Þá gat maður átt á hættu,
að umsjónanmaðurinn, sem var á vakt,
kæmi til manns og hvíslaði:
— Ertu ekki bráðum búinn?Það
er þó hræðilegt, hvað þú hlýtur að
hafa drýgt margar syndir___
Ég var nú kominn upp í lærdóms-
deild og byrjaður að tapa trúnni.
Afleiðingin af því var að ég mætti
eitt sinn ekki til mánaðarlegra skrifta
og þegar ég næsta dag
sá séra Jóni bregða fyrir í hinum
löngu göngum skólans, reyndi ég að
komast undan til að losna við yfir-
heyrslur um ástæður fyrir því, að
ég hef ði ekki mætt.
En séra Jón hafði einnig komið
auga á mig, og hann ætlaði ekki að
láta mig sleppa svo léttilega. Hann
hafði bersýnilega verið að þvo gólf-
ið í herbergi sínu, því að hann hafði
þvottafötu í annari hendi en gólf-
skrúbbu og klút í hinni. Fötuna setti
hann frá sér á gólfið og tók á sprett
á eftir mér um leið og ég hljóp
fyrir horn á ganginum.
Það er ekki auðvelt að hlaupa í
prestsklæðum, jaifnvel þótt maður
haldi uppi pilsunum, og ég hafði gott
forskot. Það var allt útlit fyrir, að ég
gæti sloppið undan og falið mig í
einhverri skólastofunni, eða kannski
komizt gegnum dýrasafnið og niður
á leikvöllinn. En heilagur áhugi hafði
nú gripið séra Jón, og þessi spenn-
andi eftirför upptendraði hina æfin-
týraþyrstu sál hans. Við hlupum um
hálfan skólaran, en ioks kom ég að
læstum dyrum og þá náði hann mér
og króaði mig uppi í horni.
—  Hversvegna mættir þú ekki til
skrifta í gær?
Hér varð að finna upp á einhverju,
og það ier sjaldan að ég hafi fengið
snjallari hugmyndir, en nú kveikti
hættan virkilegt ljós í hugskoti mínu.
—  Málið er þamiig vaxið, skal ég
segja yður séra Jón, að ég gait ekki
komið til skrifta, þar sem ég hef
ekki drýgt eina einustu synd síðast-
liðinn mánuð.
—   Ég sá að séra Jón var sem
lamaður eitt andartak. Svo byrjaði
hann:
—   Ómögulegt, drengur. Ekki eina
einustu synd? Ómöguliegt.
—  Ég get fullvissað yður um þetta,
faðir. Það eru líka svo margir dýrl-
ingar, t.d. heiiagur Aloysius, sem
raunar syndguðu aldrei, og nú hafði
ég ákveðið að reyna, hvort ég gæti
ekki lifað alveg syndlaus einn rnánuð.
Það var eiginlega nokkurskonar veð-
mál, sem ég gerði við sjálfan mig.
— Heilan máinuð syndlaus! Ætlarðu
að telja mér trú um, að þú sért
dýrlingur? Betur gæti ég trúað, að
þú hafir drýgit of margar syndir.
En ég héLt fast á mínu.
Séra   Jón   fylltist   örvæntingu  yfir
þessu forherta sakleysi.
—   Hugsaðu þig nú vel um. Þú
hlýtur að geta fundið að minnsta
kosti tvær eða þrjár aimennilegar
syndir.
En hinn fullkomni hreinleiki er
brynja, sem býður öllum árásuim birg
inin. í fyrsta sinni í sögu skólans
stóð maðuir nú gagnvart því tilfelli,
sem heimilisaginn tekki hafði séð fyr-
ir, nefnilega að dýrlingur væri að
rísa upp meðal lærisveinanna.
Nsesta dag eftir tíma þegar ég var
að fara heim til mín í Charlotte-
luind, varð ég samferða séra Jóni,
eem var að skreppa til Kaupmanna-
hafnar.
—  Jæja, sagði haran og brosti vin-
gjarnlega í þunnan kampinn. Þér
finnsit þá að ég sé fuBkominin idiót.
Ég stanzaði steinhissa:
i— Hversvegna haldið þér það, fað-
ir?
Otto Gelsted
Bros han's varð lennþá blíðlegra:
—   Þú stóðst í frímínútunum á
stóru laðaltröppunum og spjallaðir
við Ditlev Seppelin, og þið sáuð
ekki að ég stóð inni bak við dyrnar.
Svo spurði Ditlev, hvernig þér felli
við mig, og þú svaraðir: — Séra
Jón. Hann er hreinlega fullkominn
idíót.
—  Maður segir nú svo margt . . .
tautaði ég alveg ruglaður. Presturinn
má ómögulega ....
—  Þú skalt ekki vera neitt hrædd-
ur, sagði hann og brosti vingjarn-
iega. Það gerir svo sem ekki neitt
tiil, þótt þér finnist ég vera idíót.
Ég tek það alls ekki illa upp.
Það tók mig dálitla stund að átta
mig á þessu. Séra Jón var að visu
ekki neinn fyrirmyndar uppalandi,
en það var enginn af kennurum skól-
ans. Jafnvel skólastjórinn hafði sagt
við mig einu sinni: — Ef ég vissi
ekki að ég fengi min laun hundrað-
föld á himnum, þá mætti fjandinn
í minn stað sitja hér og þrælast með
ykkur, drengir ... og það er varla
hinn lofsverðasti skilndingur sem kenn
ari getiur haft á kalli sínu ... Séra
Jón hafði óneitanlega einnig sinar
skoplegu Miðar, og honum þótti eiran
ig gaman að brellum og smá brögð-
um. En mér varð skyndilega ljóst,
hversu vammlaust og saklaust barns
hjarta   sló   í   brjósti   þessa   „idíóts".
—   Það á að halda kennarafund
og taka afstöðu til málsins, sagð
séra Jón. Það er víst meiningin að
þú verðir rekinn úr skóLa. Við get-
um þó lekki þolað svo hneykslan-
Legt athæfi, að drengirnir fari að
leika dýrlinga og heilaga menn.
Þetta var ógnvekjandi útlit og eitt
hvað varð að taka til bragðs. Ég
sagði:
—   Seppelin fær ekki nema aðra
einlkunin á stúdentsprófi. Ég fæ á-
r-eiðanlega fyrstu einkunn. Og það leru
ekki nema við tveir, sem ætlum að
taka stúdentspróf úr okkar bekk.
Það er áríðandi fyrir skólann að
geta sýnt fín prófskirteini.
Framhald á bls. 15
10 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
21. júlí 1968
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16