Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						FYRRI GREIN
i.
Sú saga gerist um aíJar jarð-
ir, að gáfaður unglingur úr
sveit eða þorpi unir ekki fá-
sinni og erfiðum hag, fer út í
heim til að ryðja sér braut með
óijósar vonir iim þroska og
frama, og á allt í óvissu um
hve giftusamlega takist.
Þannig verður það vorið
1891 að 18 ára piltur Guðmund
ur Magnússon, leggur af stað
úr heimahögum nyrst á Mel
rakkasléttu, gengur dag eftir
dag suður á við, með aleigu
sina í poka á bakinu. Hann
hafði misst föur sinn fimm ára
gamall. Þá fóru börnin á sveit-
ina. Sex árum siðar hafði móð
ir hans gifst aftur og tekið
hann til sín. Svo var hann í
vinnumennsku,        en        þótti
óhneigður fyrir likamlegt erf-
iði; hins vegar las hann allt
sem hann náði í, og lærði hvert
kvæði sem fyrir augu hans
kom; og hungraði í menntun.
Hann kemst til Mjóafjarðar,
er þar við sjóróðra hálft ann-
að ár. En „um þessar mundir
var runnin upp ný stjarna i
austri, og skein yfir allt ís-
iand. Það var stjarna Seyðis-
fjarðar . . . Hvergi þótti nú
björgulegra en þar; og enginn
staður virtist eiga glæsilegri
framtíð fyrir sér. Þangað drifu
imenn úr öllum áttum." Þannig
átti hann eftir að komast að
orði í sögu sinni Heiðarbýlinu,
sem gerist á þessum tímum.
Og þangað fór hann. En hann
viil ekki vera sjómaður lengur.
Nú iærir hann prentiðn.
Árið 1896 gerist hann svo
stórhuga að sigla til Kaup-
mannahafnar. Hann er drátt-
hagur, málar i tómstundum.
Honum tekst að fá danskan
styrk til að kynna sér leiksviðs
útbúnað og leiktjaldamálningu.
En        styrkurinn         hrekfeur
skammt. Siðar skrifar hann um
þessi Hafnarár, að hann hafi
barist við hungrið 9—10 stund
ir á dag, „en það sem þá var
afgangs fyrir hugsjónurn mín-
UTO. Fyrrnefnda baráttan gekk
iiia, hin siðari skár." Hann er
*tvö ár i Höfn, og hefur nú ein-
¦sett sér að verða skáld, yrkir
MyC kappi. En kvæði sem hann
,birtir í blöðum heima vekja
litla athygli.
Heimkominn kvongast haim,
sezt svo að í Reykjavik. Hann
vinnur við verzlunarstörf og
prentstörf, og  máiar  leiktjöld
Kristján Albertsson
JÓN TRAUSTI
Á VEGA-
MÓTUM
Jón Trausti liðlega þrítugiir. Myndin birtist í Óðni 1907.
fyrir Leikféiagið og ileikur
stundum sxnáhlutverk. Hann
gefur út Ijóðabók 1899, Heima
og erlendis. Kvæðin þykja
veigalitill. Hann er þó sízt af
baki dottirm, helgar skáld-
skapnum allar sinar tomstund-
ir. Sumarið 1901 gerist hamn
svo djarfur að sækja om styrk
tii Alþings tii að afla sér mennt
unar, 300 kr. hvort næstu fJár
lagaára.
I umsókninni segist hann ná
lega hafa farið á mis við alla
unglingamenntun „sðkum fá-
tæktar og örðugra lífskjara,"
en seinna mestmegnis orðið að
iáta sér nægja sjálfsmenntuh.
Sér leiki hugur á að ná kenn-
I araprófi, helzt , erlendis, én
hann finni lika sárt til þess að
sig skorti menntun og andieg-
an, þroska „til að stunda þá
íþrótt, sem ég að eðlisfari ér
svo mjög hneigður fyrir, og
gera ljóð min svo úr garði, að
þau geti orðið þjóð minni til
ánægju og sóma, og því siður
að ég geti lagt út í stærri
skáldleg fyrirtæki." Hann tel-
ur upp margar fræðigreinar,
sem hann vilji leggja stund á,
svo sem mál, heimspeki, fagur-
fræði, uppeldisfræði, mann-
, kynssögu, náttúrufræði, söng-
fræði.
; Hann fær ekki styrkinn. Fjár
laganefnd treysti sér ekki til
að mæia með honum. Samt er
sem nú sé þó farið að taka eft-
ir þessu framgjarna tæplega
þrituga skáldi. Ekki verður séð
að kvæði hans beri neinn vott
um frumleik, hvorki í formi né
hugsun. En það glampar á ólm-
an dg einlægan vilja og and-
legt fjör í þessum glöðu, barns
lega björtu og bjartsýnu aug-
um. Og því er það, að nær helm
ingur þingmanna tekur þátt í
samskotum í peningagjöf, sem
honum er færð, til að standast
sjukrakostiiað.
Hann gefur út nýtt kvæða-
safn 1903, íslandsvísur, viðhafn-
arútgáfu, prentaða í 150 eintök
um, myndskreytta af höfundi
og Þórarni B. Þorlákssyni. Það
sem Sigurður Sigurðsson frá
Arnarholti skrifaði irai bókina
i Óðinn 1905 mun mega teljast
lýsa skoðun vandfýsnari bók-
imenntamanna á kveðskap Guð
roundar Magnússonar, þegar
hér er komið. Hann segir að
allt buni fram lipurt og létt;
jnikið sé iuijd bragðlaust orða-
val og vanburða hugsun —en
Qíka hrifningu, skáldlegt skap
og jafnvel dmyndunarafl. Þó
skorti ran of á tilþrif, frum-
leika, listfengi. Margt sé meir
eða minna gott — en ekkert
nógu gott; ekkert sem menn
lesi tvisvar; ekkert sem veki
eftirvæntingu um meira frá
þessu skáldi. Þetta sé miðl-
ungsskáldskapur, gallaður; og
þó eitthvað geðugt við skáldið,
ástina á landi og þjóð.
Þannig standa þá sakir þeg
ar Guðmundur Magnússon
ákveður að knýja öðru sinni
dyra hjá Alþingi og biðja nú
um hærri upphæð en nokkurt
skáld eða iistamaður hafði áð-
ur fengið frá landinu, annar en
Matthías Jochumsson einn.
Hann fer 1903 fram á 1200 kr.
„ferða- og menntastyrk." Þessi
upphæð svaraði til ársiauna
hæfustu skrifstofumanna, til
dæmis í bönkum.
1 umsókn sinni til Alþingis
segist hann hafa hug á að fara
utan til lýðskólanáms, en einn-
ig til að kymnast betur „leik-
húsum og leikmennt, sem ég
byrjaði að kynna mér á meðan
ég dvaldi erlendis og Danir
veittu mér litilsháttar f járstyrk
til, en sem ég aldrei gat stund
að óskitur vegna fátæktar og
varð að hætta við í miðju kafi.
... Litilsháttar ávöxtur af
kynningu minni við leikmennt-
ina birtist nú í Ijóðleiknum
„Teitur". Framvegis hef ég
hugsað mér . . . að verja kröft-
um mínum til þess að afla mér
einungis þeirrar menntunar,
sem hugsjónum minum og hæfi
leikum megi að haldi koma, —
þeim hæfileikum sem ég hefi
óbifanlega trú á að geti átt
framtíð fyrir höndum og séu
jafnvel ætlaðir hinum íslenzíku
bókmenntum til liðs og vakn-
ingar á einhvern hátt. Ég veit
vel, að þessari stefnu fylgir
ekki mikil hagsýni, að því er
sjálfan mig snertir, en hug-
sjónir mínar hafa ahtaf til
þessa dags orðið daglegum þörf
um yfirsterkari. Takmark mitt
er framsókn og frami en ekki
persónuleg vellíðan — þótt ég
að hinu leytinu oft hafi orðið
að finna sárt til þess, hve örð-
ugar kringumstæður hafa orðið
að iama starfsþrek mitt."
Tæpast   mundi nú   á   tímum
þessi umsókn þykja svo höndu
Framhald á bls. 11.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16