Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Valdir kaf lar
úr verkum Laxness
Það er skáldum sameiginlegt, að þau rísa mishátt
í verkum sínum og Halldór Laxness er þar
ekki undantekning. Hins vegar hlýtur að teljast
sérstakt fyrirbæri, hversu oft náðargáfan
birtist hrein og tær í hverri einustu bók hans.
Þar fer skáldið á þvílíkum kostum, að því
gleymir enginn, sem á annað borð hefur yndi
af íslenzku máli eins og það verður fegurst
fram sett.
Á þessum tímamótum í lifi Halldórs Laxness
hefur Lesbókin snúið sér til nokkurra valin-
kunnra bókmenntamanna og beðið þá að velja
til birtingar örstuttan kafla úr verkum
Laxness, kafla, sem þeir hafa dálæti á.
Steingrímur J. Þorsteinss. velur
ÚR
LJÓSI HEIMSINS
10. kapitula
Það var ekki fyrr en harm
fór að blaða í Númarímum, að
hann byrjaði að efast um gildi
sinnar eigin óskrifuðu bók-
ar. Við kynnínguna af skáld-
skap Breiðfjörðs rann upp fyr-
ir honum nýr dagur í andan-
um, bjartari en hinir fyrri. Hið
klúsaða kenníngaskrúð Jó-
hönnurauna og annara snild-
arverka Húsafells-Snorra, sem
mest hafði verið að skapi
Jóseps heitins, virtist skjótlega
snautt og dapurt við saman-
burð hreinnar eddu Breið-
fjðrðs og hins ljósa söguefnis
hans, en þó umfram allt þess
heillandi túngutaks, sem vekur
í hjartanu ólæknandi kend um
feguxð og sorg. Áður hafði
hann haldið að öll skáld væru
fegsamleg og að allur
skáldskapur væri einn og sam-
ur að verðleikum, svo fremi
hann snerist um hetjudáðir yf-
irleitt, eða endurlausnar-
verk Jesú Krists sérstaklega,
annaðhvort á nógu dýran eða
nógu sanntrúaðan hátt.
„Móðurjörð hvar maður fæð-
ist", — nú uppgötvar hann
skyndilega að það er munur á
skáldum. Og í hverju var þessi
munur falinn? Einkum í því að
önnur skáld virtust ekki hafa
nema mjög óljóst hugboð um
þá leið sem liggur til hjartans,
en Sigurður Breiðfjörð rataði
alveg ósjálfrátt þessa dular-
fullu leið, án þess að skilja þó
eftir sig nokkur leiðar-
merki fyrir hin skáldin,
já hann fann sérhvert hjarta
og snart það fegurð og sorg.
Þegar einginn var á pallinum
reis pilturinn upp skyndilega,
tók fram Númarímur undan
höfðalaginu og svalg nokkrar
vísur, gleymdi í svip öllum
þjáníngum. Ef hann heyrði
einhvern í stiganum flýtti
hann sér að stínga bókinni
undir koddann og leggjast fyr-
ir. En skáldlistin fagra lagðist
ekki fyrir í huga hans þótt
einhver kæmi, heldur hélt
áfram að óma þar og bríma.
Þegar á leið vetur kunni hann
rímurnar allar utan bókar, og
Breiðfjörð ríkti yfir sál hans
og var honum athvarf í hverri
þjáníngu, og svo bar það við,
að í fyrstu sóldögum á þorra
steig skáldið sjálft niður úr
litla sólargeislanum á súðinni,
eins og úr himneskum gull-
vagni, og lagði rjóður og blá-
eygur sína mildu snillíngshönd
á hið kvalafulla hofuð Ólaís
Kárasonar Ljósvíkíngs og
sagði: Þú ert ljós heimsins.
Það var einn af þessum draum
um sem gera dreymandann að
sælum manni, þannig að hann
ber með ljúfu geði alt
sem kemur fyrir. Óþreytandi
hugsaði pilturinn um skáldið
og vagn hans, þegar hann átti
bágt, svona getur verið rnikil
lækníng í einum draumi. Einn
dag i myrkri skammdegisins,
mitt í þessum dapra heimi, sem
er svo fjandsamlegur við-
kvæmu hjarta, hafði skáldið
mikla komið til hans í gullreið
sinni og skírt hann til ljóssins.
Ragnar Jónsson velur
ÚR
PARADÍSARHEIMT
1. kapitula
í þann tið voru sumurin
laung á íslandi. Á mornana og
kvöldin voru túnin svo græn
að þau voru rauð og á daginn
var víðáttan svo blá að hún
var græn. En í þessu merkilega
litrófi, setn einginn tók reynd-
ar eftir að skifti sér af, héldu
Hliðar undir Steinahlíðum
áfram að vera einn þeirra bæa
á Suðurlandi þarsem ekki ger-
ist sögulegt nema fýllinn hélt
áfram að flögra fyrir berginu
einsog verið hafði hér á árun-
um þegar lángafi bjó. Á syll-
um og í raufum bergsins óx
burnirót og burknar, hvannir,
tófugrös og túnglgras. Stein-
arnir halda áfram að hrjóta of
an líkt og hjartalaus bergris-
inn væri að tárast. Góður hest-
ur kann að fæðast upp á bæ
einusinni á mannsaidri ef
heppnin er með; á sumum aldrei
í þúsund ár. Utanaf sjó, hand-
anum sanda og mýrar, þúsund
ár, — sami niður. Tjaldurinn
kemur þegar hann er búinn að
klekja  út  að  áliðnum  slætti  í
rauðum hosum og svörtu
silkislagi utanyfir hvitri
skyrtu, spígsporar heldri-
mannalega í hánni, blístrar,
fer. Allar þessar aldir fann
Snati jafnmikið til sin þegar
hann gekk saddur við hlið
smalans að morgni dags á eft-
ir kvífénu; og hafði útúr sér
túnguna. Á kyrrum sumardegi
berst ómur af deingingu frá
næstu bæum. Það vissi á vætu
ef kýrnar voru lagstar í hag-
anum, einkum ef þær lágu all-
ar á sömu hlið; en væri þurk-
ur í vændum öskruðu þær ell-
efu sinnum í striklotu um sól-
arlag. Einlægt sama sagan.
Eftir að Krapi varð þrevetur
lét Steinar bóndi folann draga
band um hálsinn, svo hægra
væri að ná honum, og gánga í
flokki brúkunarhrossa í heima
högum. Það sumar varð hann
bandvanur og lærði að gánga
samsiða öðrum hesti í samreið.
Næsta vor fór bóndi að venja
hann við áreiði og síðan að
ríða    hann    til    gángs.    Hann
teygði folann útum grundir á
bjarta nóttiha. Og þegar jódyn
urinn nálgaðist milli lágnættis
og óttu var ekki vist að allir
svæfu jafn fast í bænum. Fyr-
ir gat komið að lítil stúlka
kæmi út á klukkunni, með ný-
mjólk í skjólu. Þar var líka
kominn úngur berkríkaður
víkingur sem jafnan svaf með
öxina rimmugýgi undir kodd-
anum sínum.
Er nokkur betri hestur til i
allri sveitinni, spurði hann.
Það kynni nú að verða leií á
hönum, gæskurinn, sagði faðir
hans.
Skyldi hann ekki alveg
áreiðanlega vera kominn útaf
nykrum,  spurði únga stúlkan.
Ég held að allir hestar séu
hálfgerðar hulduskepnur, sagði
faðir hennar; einkum og sérí-
lagi góðhestar.
Getur hann þá stokkið uppá
himninum einsog hesturinn í
sögunni, spurði víkingurinn.
Ekki er að efa það, sagði
Steinar í Hlíðum, — ef guð ríð-
ur hestum á annað borð. Jamm
það held ég.
Skyldi annar eins hest-
ur nokkurntíma eiga eftir að
fæðast hér í sveitinni, sagði
stiVkan.
Það veit ég ekki svo gjöria,
sagði faðir hennar; þó kynni að
verða bið á þvi. Hitt kynni
einnegin að dragast að
hér fæddist í sveitinni lítil
stúlka sem væri annað eins
ijós i húsi og stúlkan min.
Thor Vilhjálmsson velur
ÚR FEGURÐ
HIMINSINS
1. kapitula
Gaonli maðurinn sló tún sitt
til kvöids, hann hvorki hóf orf
ið né skáraði, en flár að öllu
mjúklega, án erfiðismiuna, du'ld
um hreyfingum, lót bitið í lján-
um vinna, skar grasið við rót-
ina, án- þess að íella það, verk-
lagið af því taigi sem náttúr-
an beitir sjálf. Gamla konan
gekk út með hrífu sína, iitli
drelngurinn sofnaði í slægj-
unni hjá hundinum og lamb-
inu. Annir síðdegisins héld-u
áfram undir kyrrum jöfclinum.
Svo var dagurinn liðinn. Um
kvölidimái lá skáldið enn á kal-
garðsveggnum. Þau sogðu
aið það mundi aiungum ofgæða-
kostur að vera í sporum hans,
og buðu honum kvðl<M-att.
Dóttir hjóna var farin að
leita að kúnum, konan setti
upp   grautinn,   bóndinn   t/Jti
sér á rúm sitt, tók oipp sjálf-
skeiðinginn og íór að telgja
brúnspón í hrifutinda og gætti
þess að láta ekki spænma falla
úr lófa sínum niður á góMið.
Þau voru ekki mangmál
að fyrra bragði, en leystu úr
ölD'Um spunnífnigium eítir besitiu
samvisku og svöruðu einsog
einn maður. Þegar bóndinn vaj-
spurður hve leintgi hann heíði
búið, leit hann á koruu sína og
sagði:
Mamma hvað epu árin orðin
mörg?
Við höfuim hokrað hérna
rösk fjörutíu ár pabbi mimn,
sagði konan.
Þá svacaði bóndinn gestin-
um og sagði:
Og fjörutí'U höfum við boll-
okað árin.
Gesturinn spurði hvort þau
heíðu eignast margt barna, og
bóndinn leit á konu sína eins-
og hann ætlaðist til að
hún svaraði þeirri spurnin.gu
beinit.
Bönnin ölckar voru sextán
pabbi minn, sagði konan.
Og sextán átt'um við bömin,
sagði bóndinn.
Nú voru börnin að vísu
laungu komin á tvist og bast,
Utan þessar tvær stúilkur, önín-
ur líkamlega farlama, hin sið-
fierðilega. Helmíng'ur hafði dá-
18 á æskuskeiði, nokkrir sona
þeirra týnst í sjó; sum höfðu
reist bú í fjarfiægujn stöðuim.
Gömlu hjónin komust hæst
U'pp i tvær kýr og tuttugu ær.
Hafið     þið     altaf     elskast?
Bóndiiin hætti sem snöggvast
að telgja og hioríiði dáMitið
vandræðalega á koniu sina.
Við höfum altaf elakaíS guð,
sagði konan.
Þá var l'íkt og skáldið vakn-
aði af draumi, hann Iiait upp
forviða og spurði:
Guð?Hvaðaguð?
Vlð höfutn aCitatf trúað á einn
sannan guið, sagði konan.
Og á einn trúðum við guð-
inn, sagði bóndinin.
4    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
23. april 1972
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16