Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Á þessu ári, 1 973. eru 1 1 0 ár liðin
frá stofnun Þjóðminjasafns íslands,
sem í upphafi hét Forngripasafn.
Þennan dag ákváðu stiftsyfirvöldin
með bréfi að taka við fimmtán forn-
gripum, sem Helgi Sigurðsson á.
Jörfa, síðar prestur á Setbergi og
Melum, hafði boðizt til að gefa landi-
nu sem vísi að innlendu forngripa-
safni. En hversu góður sem þáttur
Helga var í stofnun safnsins þá kemur
nafn Sigurðar málara Guðmunds-
sonar þó oftar í hugann, er minnzt er
upphafs og fyrstu ára safnsins. Segja
má. að hann hafi kveikt áhugaeldinn
um safnið og hann vann að stofnun
þess ósleitilega og helgaði því alla
starfskrafta sína meðan hann lifði.
Hér er ekki ætlunin að rekja nánar-
upphaf safnsins né sögu þess. Það
hefur oft verið gert og þeim, sem
nánar vilja kynna sér hana, skal bent á
bók dr. Kristjáns Eldjárns: Hundraðár
á Þjóðminjasafni, sem kom út um það
bil sem safnið varð hundrað ára. Hins
vegar skal hér nokkuð leitazt við að
skýra, hvað þessi stofnun er, benda á
viðfangsefni hennar og til hvers er
ætlazt af henni.
Mér telst svo til, að Þjóðminjasafnið
sé þriðja elzta opinbera stofnunin hér-
lendis. Elzt er sjálft Alþingi, Lands-
bókasafnið kemur næst og síðan Þjóð-
minjasafnið. Laetur því að líkum, að
starf þess sé nokkurt orðið þessa
rúma öld, sem það hefur verið við
lýði.
Segja má, að í upphafi hafi tilgan-
gur safnsins verið talsvert þrengri en
siðar varð. Það er lika eðlilegt, þvi að
ekki var hægt að ganga nema svo
örskammt i söfnun og varðveizlu
menningarminja. Þar kom til fjár-
skortur svo og húsnæðisleysi og lítill
starfsafli. Framan af var helzt við það
miðað að ná saman og varðveita muni
frá fornöld og miðöldum, gamla
kirkjugrípi, listmuni frá fyrri og síðari
öldum, einkum þó útskurð og málm-
smíð, útsaum og vefnað.
Þetta var í rauninni eðlilegt. Menn
líta fyrst til þess, sem fallegt er og
gleður augað. Hitt, hið grófa og ein-
falda, kemur svo á eftir. Menn þurfa
oft nokkurn tíma til að skynja gildi
þess.
Árið 1908 verður mikil breytíng á
stöðu safnsins og fornminjavörzl-
unnar. Þá er skipaður fornminjavörður
og safnið fær I fyrsta sinn fastráðinn
starfsmann. Matthías Þórðarson var
skipaður í það embætti, en hann hafði
stundað nám í listasögu og fornfræði
ytra og með honum varð mikil breyt-'
ing á rekstri og tilhögun safnsins.
Hann skipaði þv/ í deildir og færði út
starfssvið þess að miklum mun. Þótt
Matthias hefði mestan áhuga á mið-
aldalist og kirkjulist, þar sem hann
naut sín i ríkum mæli, var hann þó
opinn fyrir varðveizlu hvers kyns
menningarminja, bæði brúkshluta,
fornra bygginga, fornleifa og rústa, og
hann hóf í ríkara mæli en verið hafði
rannsóknir á þeim mikla efnivið, sem
safnið hafði að geyma. Býr það enn
mjög að því hversu hann mótaði starf
þess snemma á öldinni.
Margir minnast enn „gamla safns-
ins", sem sumir kalla það meðan það
var uppi á Safnahússloftinu. Maður
hittir jafnvel stundum fyrir fólk, sem
finnst að þar hafi rikt hið rétta and-
rúmsloft slikrar stofnunar. Vist er um
það, að þar voru aðstæður aðrar en
síðar varð, mikil þrengsli og nær
ógerningur að koma fyrir deildaskipt-
ingu sýníngargripa svo nokkru næmi.
Safnið hafði þó mikið aðdráttarafl og
minnist ég þess frá síðustu árum-þess
þar, að á sunnudögum var oft mikill
fjöldi fólks að skoða safnið á súðar-
hæðinni við Hverfisgötu.
Það var þvi mikill happaatburður er
Alþingi ákvað að minnast lýðveldis-
stofnunarinnar 1 944 með þvl að reisa
sérstakt hús yfir Þjóðminjasafnið. Það
hús reis á næstu árum og 1 952 voru
fyrstu deildirnar opnaðar i nýja safn-
inu og siðan ein af annarri.
Þetta voru mikil viðbrigði, enda
þótti víst ekki nauðsyn að safnið fengi
þá strax húsrýmið allt til umráða.
Talsverður hluti neðstu hæðarinnar
var fenginn Náttúrugripasafninu fyrir
geymslur og vinnustofur., og síðan var
Eðlisfræðistofnun Háskólans þar um
nokkurt árabil, en efsta hæðin var
mestóll- tilskilin Listasafninu, sem er
þar enn. Er því ekki að neita, að nú,'
rúmum 20 árum síðar, er mjög tekið
að kreppa að safninu i húsrými því,
sem   það   hefur   yfir  að   ráða,   enda
Þjóðminja-
íslands
Eftir Þór Magnússon, þjóðminjavörð
nig vaxið upp myntsafn, sjóminjadeild
og landbúnaðarsafn, en víðast er-
lendis eru þessar deildir sérstök söfn,
oft griðarstór og voldug, sem sinna þá
einvörðungu sinu sviði. Vera má, að
hér kunni að verða einhver breyting á
er fram líða stundir, en vafalítið mun
safnið um langa framtíð sinna flestum
þáttum minjaverndar.
Víðast erlendis taka forsögulegu
deildir safnanna mikið rúm, en hér er
ekki sliku fyrir að fara. Það'gengur illa
að finna forsöguna á Islandi, þótt
margir beri þá von í brjósti. Þvf er að
vonum ekki um að ræða steinaldar- né
bronsaldardeild í safninu, og járnald-
ardeild er engin nema vikingaaldar-
deildin. En þar er um talsvert auðugan
garð að gresja, þótt reyndar megi
segja, að vopn og áhöld þau, sem hér
hafa fundizt, séu yfirleitt * með þvi
einfaldara og fábreyttara, sem um
getur frá þeim tima. Vikinga-
aldardeild   safnsins   vekur   þó   verð-
skuldaða athygli. Þar kynnast menn
vopnum og verjum vikingaaldar-
manna, landnámsmannanna, skart-
gripum kvenfólksins, gjaldmiðli,
ýmsum áhöldum, húsakynnum og
reiðtygjum. Sitthvað er þó hér hluta,
sem ekki eiga nákvæma hliðstæðu
annars staðar, svo sem Þórslíkneskið
frá Eyrarlandi við Eyjafjörð, Valþjófs-
staðarhurðin margfræga, sem reyndar
ætti að vera í kirkjudeildinni en er
komið hér fyrir þar sem annar staður
®
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16