Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Jóhsnnes Kjarval é góðri stund.
KJARVÁL
í Fljótshverfínu
¦é Framhald af bls. 9
I Þegar rigning var og þó eitt-
jþvert sýni, málaði hann Lóma-
|;núp út um austurgluggann á
fbúðarhúsinu. Og þar var það,
Sem litla heimasætan hún Sigur
yeig hellti rauðum lit ofan í lista-
ferkið hjá meistaranum. En Kjar-
yal bjó til rdsir úr þessu og rnálaði
andlit dömunnar ofan í Núpinn. '
Hann gaf foreldrunum sfðan
myndina. En auðvitað mátti ekki
ÍTufla meistarann. Það mátti ekki
sækja hann í matinn og hann borð
aði mest kvölds og morgna. Stund-
um var hann suður undir þjóð-
vegi að mála og þar var ekki alltaf
gott að vera. Þvf ferðafólkið var
áð hnýsast f myndirnar. „Svona
áttu ekki að hafa þetta, þú átt að
mála þetta öðru vísi," hafði Kjar-
val eftir því og vár ekki hrifinn af
samfélaginu. En Sigurveig var að-
eins 4 ára gömul og það mátti alls
ekki banna henni að snigglast
kringum meistarann. „Hún trufl-
ar mig ekkert," sagði Kjarval. Og
sama var með nautkálfana tvo,
sem voru þarna í girðingu þar
sem Kjarval málaði oft. Þeir
komu stundum að þefa af meistar-
anum og listaverkunum. Eitt sinn
sleiktu þeir allan lit af málverk-
inu, er hann vék sér frá, og hafði
Kjarval gaman að. Var hann hinn
vinsamlegasti við kálfana og
bannaði, að þeir væru nokkuð
styggðir. Og eitt sinn er Kjarval
fór austur að Kálfafelli fann hann
dauðan Ióuunga á veginum, hann
málaði hann. Það var hans erfi-
ljóð. Þessa mynd gaf hann Helga
Bergssyni bónda í uppbænum á
Kálfafelli. Helgi kom að Kálfa-
fellskoti og skoðaði málverkin hjá
Kjarval. Varð Helga starsýnt á
myndina af lóuunganum. Hefur
ef til vill fundist verkefnið nokk-
uð sérstakt. Kjarval hefur lfklega
tekið eftir þessu og gaf Helga
myndina.
Svo leið að því, að Kjarval f æri
frá Kálfafellskoti. Hann var far-
inn að mála fossinn þarna hjá
bænum. Róshildur hafði heyrt
það á honum, að hann ætlaði að
gefa henni myndina og Valgerður
á Kálfafelli átti lfka að fá mynd,
en þar kom Kjarval oft, sem
f yrr er sagt.
Róshildur fór hjá sér að taka
við listaverkinu, þar sem Kjarval
var þá búinn að borga þeim fyrir
veruna þarna. Hún segir því við
Kjarval. „Viltu nú ekki láta Val-
gerði hafa þessa mynd, ég get
alltaf séð f ossinn."
„Valgerður getur ekki átt þessa
rriynd, hún er handa þér," sagði
Kjarval.
En Valgerður fékk auðvitað >
mynd. Hún var af sama f ossinum.
Kjarval fór þegar til að mála
hana, er hann hafði lokið víð þá
fyrri en málaði þá frá öðrum stað.
Stefáni Þorvaldssyni pósti,
tengdaföður Valgerðar, hafði
Kjarval áður sent mynd af Lóma-
gnúpi eftir sig og vfðar hér í Vest-
ur-Skaftafellssýslu prýða lista-
verk Kjarvals veggi heimilanna.
Ég hef feíðazt um Fljótshverfið
og reynt að safna minningum
fólksins um veru Kjarvals þar. Nú
er ég að síðustu staddur á Hörgs-
Iandi. Þar búa nú hjónin frá
Kálfafellskoti ásamt Ólafíu dóttur
sinni og Kristni Siggeirssyni
tendasyni. Þarna f borðstofunni
er listaverkið, myndin af fossin-
um í Laxá hjá Kálfafellskoti.
Myndin er í dökkum litum og það
hvílir feiknalegur svipur yfir
henni. Hamraveggirnir leysast í
sundur og verða lif andi, breytast í
myndir af mönnum og hulduver-
um. „Myndirnar voru í berginu,
en ég skýrði þær upp," sagði Kjar
val. Myndirnar eru þrjár, sem
þekkjanlegar eru. Yzt til hægri er
mynd af Jakobi og Kjarval er við
hliðina á honum, en fyrir miðju f
hinum gljúfurbarminum er Ste-
fán Þorvaldsson póstur á Kálfa-
felli og skín á hvítan skallann.
Kjarval hafði mikinn áhuga á að
mála Stefán en gamli maðurinn
vildi ekkert með það hafa. Þarna
er hann nú samt kominn. 1 horn-
inu til vinstri er tröllaukið andlit
í berginu. Þarna gæti verið kom-
inn Járngrímur úr Lómagnúpi
með sitt lið.
Yfir mynd Valgerðar á Kálfa-
felli hvflir mýkri svipur. Þarna
eru andlitin ungleg og ekki eins
lífsreynd. Kjarval sagði henni, að
Stefán póstur tengdafaðir hennar
sæti þarna á kletti. Þarna er hann
ungur og bergbúinn hinum megin
við fossinn horfir á hana og er
tortryggni í svipnum. Kannski er
það dóttirin, sem er fyrir miðju á
myndinni og horfir á Stefán. Báð-
ar þessar myndir eru að mínu
mati í fremstu röð verka lista-
mannsins. Sama er með aðra eða
jafnvel báðar myndirnar á Núp-
um.
Eflaust er öll mikil list skyld. í
25. Passíusálminum „um útleiðslu
Krists úr þinghúsinu," þar sér
Hallgrfmur sig kominn til Para-
dísar. Og þar f hópi englanna
syngur hann Kristi lofsöng sinn,
sem f orsöngvari í Himnaríki.
En hér á myndinni er listamaö-
urinn við hliðina á bóndanum á
bænum. Þeir eru þarna í samfé-
lagi við Stefán gamla póst og dul-
magn byggðarinnar. Það er heið-
rfkja yfir félagsskapnum; samfé-
lagi manna og vætta í stórbrotnu
umhverfi.
Þetta er list, tengd menningú
norðursins, tengd hugsjóninni uín
vináttuna, sem enginn skyldi
verðafyrri til aðrjúfa.                j
Það hallaðist ekki á f samskipt-
um bðndans og listamannsins.
Jakob tók að sér hlutverk liðléít
ingsins við heybindinguna og ér
hann kom með fjárrekstur ab
Klaustri um haustið, illa til reikaí
vondu veðri, þá var Kjarval þar ;á
hótelinu, sem var yfirfullt. Þá
lánaði hann Jakobi rúm sitt og
svaf sjálfur á gólfinu, annað kom
ekki til greina. En Jakob korri
ekki einn þarna að Klaustri, Sna^
var með honum. Kjarval ihætti
þessum ferfætta vini sínum þarna
á hlaðinu og þekkti þar hvor ann-
an. Kjarval fór þegar inn á gisti-
hús að fá kjöt handa Snata. Sá
Kjarval sfðan f ullkomlega um art
hann skorti ekki mat meðan hanrí
var þarna-
í FÍjótahyerfinu er listamaður-
inn í sátt við lífið, börn, dýr og
blónv Var ekki málverkið af Ióu-
unganum samúðartákn, „lotning-
in fyrir lífinu". Listamaðurinn er
þarna mitt f stórbrotinni náttútu.
Hann er þarna inn á heimilum,
sem sjálfsagt hafa minnt hann á
hverju hann fórnaði listagyðj-
unrii. Og listamaðurinn er kominn
í sátt við mennina. Eftir þetta átti
hánn ekki á hættu að menn fyndu
að myndum hans. Það var liðin sú
tfð, er hann gat ekki selt mynd
þegar hann átti ekki málungi mat-
ar. Haustið 1945 hélt hann sýning-
una frægu, þegar allar myndirnar
seldust uppp á hálftíma og marg-
ar þær myndir voru úr Fljóts-
hverfinu. Eftir þetta gat hann selt
gagnrýnislaust, hvað sem hann
málaði. En heimilin þrjú, sém
hýstu Kjarval þegar hann málaði
í Fljótshverfinu, hafa sfðan verið
prýdd listaverkum hans. Lista-
verkum, sem eru hafin yfir alla
gagnrýni. Þar tjáir listamaðurinn
þakklæti sitt og af engum vanef n-
um.
Heimildamenn: Heimilisfólkið
á Núpum, Kálfafelli, báðum bæj-
um, Hörgalandi (áður í Kálfa-
fellskoti), Marfubakka og Selja-
landi.
Karl    G.   Thorson   vi8   vinnu   slna.   Teikning    úr   tfmaritinu    „The    lce-
landic—Canadiah".
Dýrateikrmrinn
KARL G.
frá Bryggju í Biskupstungum
Eftir Oddnýju Thorsteinson
SjónvarpiS hefur nýlokiS viS aS
sýna tvær barnateikntmyndir (þann
6. og 20. október), sem teknar voru
eftir barnabókum eftir Charles
Thorson. Höfundurinn var kynntur
lítillega á undan lestrinum, en þar
sem barnamyndirnar fara fram hjá
flestum fullorSnum og þar sem œvi
höfundarins er jafn ævintýraleg og
myndirnar, er ástæSa til pess aS
kynna höfundinn nánar, sérstaklega
þar sem hann var af íslenzku bergi
brotinn og fáir hér munu vita margt
um þennan hæfileikamann, sem ól
allan aldur sinn I Kanada og Banda-
rfkjunum.
Charles var sklrSur Karl Gustaf.
Hann fæddist ! Winnipeg áriS 1890
sonur hjónanna Stefáns ÞórSarsonar
(Stephen Thorson) Jónssonar frá
Bryggju I Biskupstungum, sem flutt-
ist vestur um haf áriS 1886, og konu
hans SigrlSar Þórarinsdóttur f rá Ása-
koti í Biskupstungum. BróSir Charles
er Joseþh Thorson, fyrrverandi dóm ¦
ari, forseti hæstaréttar og ráSherra í
Ottavva, sem enn er a lifi og maigir
munu kannast viS.
Snemma sýndi Charles óvenju
mikla hæfileika viS þaS aS teikna
dýramymfir. En þaS var ekki fyrr en
áriS 1934, aS hæfileikar hans fóru
aS njóta s!n til futls, þegar hann hóf
teiknistörf hjá Walt Disney I Holly-
wood. Hann var ráSinn daginn oftit
aS hartn sótti um starf hjá þeim.
Hann vann aS mörgum tciknimynd
um, meSal annars teiknimyndinni
„Mjallhvlt og dvergarnir sjö". Hann
skapaSi margar „dýra-persónur". Sú
frægasta þeirra varS „Bugs Bunny"
— kanlnan fræga. Walt Disney lét
Karl hafa persónulegt bréf, sem
hann undirskrifaSi og tók þar fram
aS „á meSan Charles Thorson var I
starfi hjá honum, skapaSi hann dýra-
persónuna „Bugs Bunny"."
Charles vann fyrir fleiri en Walt
/
®
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24