TÝmarit.is
Search | Titles | Articles | About | FAQ |
login | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbˇk Morgunbla­sins

and  
M T W T F S S
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Open in new window:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Main publication:

Morgunbla­i­


Vertical fit


Your browser does not support PDF files
Click here to view the page as JPG
Lesbˇk Morgunbla­sins

						Nauöþurftir
og
neyzluvenjur
Framhald af bls.g.
árið 1925. Eigið húshæði og bfll
eru kröfur, sem flestir gera, og
sumir telja tvo bíla til nauð-
þurfta. Matarvenjur eru aðrar,
við gerum aðrar kröfur til klæðn-
aðar, húsbúnaðar, skemmtana og
reglulegar ferðir til sólarlanda er
fðlk farið að flokka undir nauð-
synjar. Ekki fæst þetta endur-
gjaldslaust, og afleiðingin er
vinna, þrotlaus vinna, áhyggjur,
taugaspenna, svefnleysi...
Og hvernig var tfðarandinn á
árunum 1925—1930 borið saman
við okkar tíma? Var nauðþurftar-
þjóðfélagið harðari húsbðndi en
neyzluþjóðfélagið okkar? Svör
við þessum spurningum er ef til
vill að finna f viðtölunum, sem á
eftir fara.
Rósamunda
í Skðleyjum
Framhald af bls. 3
þúfnakollunum. En einhvernveg-
in varð að bjarga sér. Ekki var
gott að éta hrátt og hita þurfti
vatn í kaffið.
Þá var það fjörugróðurinn sem
bjargaði, þangið og þarinn.
Hrannirnar, sem borizt höfðu á
land um haustið og með ísum um
veturinn, voru nú sem óðast að
þiðna. Þær voru fyrst rifnar upp
og kastað á kletta og garða. Þar
þornuðu þær fljótt í vorblænum
og sólskininu. Þeim mátti brenna
eftir 3—4 daga ef vel viðraði og
þeim var snúið. Enginn var dug-
legri né iðnari við að bera þær
upp en Rósa.
Næst var að heimsækja fjöruna
sjálfa, þangivöxnu skerin og flúr-
urnar. Á þeim var eldiviðartekjan
mikið seinlegri og erfiðari. Þar
varð að skera þangið og bera það
til lands.
Tvær þangtegundir voru alls-
ráðandi á þessum þanglendum:
blöðruþang og klóþang. Rósa var
sérfræðingur í -þangi og þang-
skurði. Hún sagði að blöðru-
þangið væri miklu betri eldiviður
og valdi það úr. Það þornaði fyrr
og brynni með svo yndislegu
braki og brestum, að unun væri
að leggja hlustirnar við þeim
söng. Þetta mun hafa verið lauk-
rétt hjá henni. Ég man, að hljóm-
kviða barst um bæinn, þegar
verið var að brenna vel þurru
blöðruþangi i eldavélinni heima.
En sagt var, að betra væri að
eldakonan brygði sér ekki langt
frá meðan hún kynnti slíkum loft-
bólum.
Rósa var kattþrifin. Að því
víkur . Gísli Teitsson í Barna-
gælum sínum. Hann var hús-
maður í Skáleyjum á æskuárum
Rósu, og mikill vinur hennar eins
og annarra barna. Um hana orti
kHW$ttJJÍ>j0Í>£ÍJtS
Vixrttndh II.í. Armkur. Reykjavfk
Framki.slj.: HaraldurSu'inssun
Rilsljórar:  Malthfas Jtihannrssen
Slyrmir (funnarssnn
Ritsli.Mtr.: tilsli SiKUrðssun
AuKlvsiiiKar: Arni tiardar Krislinssun
Rilsljórn: AB.iKtrali l. siiin III100
hann marga böguna. Þessar komu
mér í hug þegar ég er að skrifa
þetta:
Rós sópar bæinn bezt,
bauga-fögur nanna.
Gefa skal henni gæðin flest,
gull og steinbítskjanna.
Rós með rjóða kinn,
rokkinn vel stundar sinn
árdags og síð.
Fjósið oft fegrar drós,
fær af því mikið hrós.
Lindfylgilogasjós,
lán hverja tíð.
Rósa giftist ekki, en einn dreng
eignaðist hún með Sigurbrandi
Jónssyni vinnumanni í Skál-
eyjum. Hann var skirður Agúst og
ólst upp með móður sinni.
Við Agúst vorum á svipuðum
aldri, fermingarbræður, oglékum
okkur mikið saman. Hann var
góður félagi. —
Ágúst giftist myndarlegri
stúlku úr Gufudalssveit og
bjuggu þau þar. Hann missti
heilsuna langt um aldur fram og
er dáinn fyrir mörgum árum.
Börn þeirra munu búsett þar
vestra.
En Rósa fluttist úr eyjunum
með syni sínum.
Eitthvað á þá leið sem að
framan er lýst, kom Rósa mér
fyrir sjónir. Þannig minnist ég
hennar. En ég er ekki viss um, að
allir samferðamennirnir geymi
sams konar mynd af henni innra
með sér.
Rósa var sívinnandi á sjó eða
landi, úti eða inni. Allra kvenna
viljugust, ósérhlífin, dygg og
trygglynd. Henni þótti ákaflega
vænt um börn húsbænda sinna.
Hún hefði ekki dáð þau meir, þótt
hún hefði átt hvert bein í þeim.
Stundum var hún gamansöm og
oft glettin. Gat haft gaman af að
láta brosa að sér — og öðrum ef
svo bar undir. Því var misjafnlega
tekið. Átti það til að gera sér upp
flónsku til að villa mönnum sín.
Sumir héldu hana heimska.
Fjarri fór að svo væri. Ég hygg að
hún hafi verið greindari en i
meðallagi. Orðheppni hennar,
nær einstök sönghæfni og hæfi-
leiki til'að herma eftir náung-
anum, ef hún vildi það við hafa,
bentu í aðra átt. Ekki missti hún
heldur marks ef henni rann f
skap og sendi andstæðingnum
skeyti, sem stundum kom fyrir.
Þær græddu ekki á orðaskaki við
hana hinar vinnukonurnar.
Mér er tamast að lita á Rósu
sem fulltrúa þeirrar stéttar —
vinnukvennanna í sveitinni —
vinnukonunnar — sem nú er
horfin úr þjóðfélaginu, og verður
ekki vakin til lífsins aftur, hversu
margir sem upp kunna að rísa.
Sofi þær i óendanlegum friði,
með þökk í bak og fyrir frá þeim
sem nutu verka þeirra og trú-
mennsku.
Þeim sem kynni að vilja vita
eitthvað meira um Rósu en hægt
er af framansögöu skal bent á
bækur prestanna: kirkjubækur
og manntöl. Þar geta menn meðal
annars séð, að hún var engan
veginn svo ættlaus sem látið er í
veðrr vaka í upphafi þessarar
greinar, þótt mér væri ekki um
það kunnugt þegar ég hripaði
hanaupp.
Fullu nafni hét hún Rósamunda
Sigmundsdóttir, fædd í Bjarn-
eyjum á Breiðafirði 30. septem-
ber 1868. Foreldrar hennar voru
Sigmundur Oddsson og Guðrún
Sigurðardóttir, hjón i búsetu í
Bjarneyjum. Upphaflega var hún
skírð skemmriskírn (máski hefur
hún fæðzt í yfirliði), en skírnin
staðfest 17. janúar 1869. Eru guð-
feður hennar Þórarinn Þorláks-
son og Jón Gunnarsson bændur f
Hvallátrum hjá Jóni og konu hans
Salome Finnsdóttur. En þau hjón
fara úr Látrum i Bjarneyjar vorið
1872. Sama ár flytur Gísli bóndi
Einarsson og Kristín kona hans
Jónsdóttir frá Auðshaugi í Hval-
látur. Rósa fer ekki með Jóni út í
Bjarneyjar, heldur á heimili Gísla
bónda í Hvallátrum og elst upp
hjá honum „sveitarbarn" í Hval-
látrum og Skáleyjum. Þaðan
fermist hún árið 1884.
Rósamunda Sigmundsdóttir dó
á Hofstöðum í Gufudalssveit 14.
september 1942.
Bergsveinn Skúlason.
Mildur?
Já,en ekki við fítu og
matarleifar.
¦
Palmolive-uppþvottalögurinn
er mjög áhrifamikill og gerir
uppþvottinn Ijómandi hreinan og
skínandi - jafnvel þóttþérþurrkið
ekki af ílátunum.
Jafnframt er efnasamsetningin
í Palmolive þannig, að hann
er mjög mildur fyrir hendurnar.
Prófiðsjálf...
Palmolive í uppþvottinn
©

					
Hide thumbnails
Page 1
Page 1
Page 2
Page 2
Page 3
Page 3
Page 4
Page 4
Page 5
Page 5
Page 6
Page 6
Page 7
Page 7
Page 8
Page 8
Page 9
Page 9
Page 10
Page 10
Page 11
Page 11
Page 12
Page 12
Page 13
Page 13
Page 14
Page 14
Page 15
Page 15
Page 16
Page 16