Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						MINNST
ALDAR-
AFMÆLIS
VESTUR-
HEIMS-
FERÐA
ÍSLENDINGARNIK OG
ÁRIDÞEIRRA ÍONTARIO
Fyrsti hópurinn hélt utan árið 187U og fólkið hafði óljósa
hugmynd um, hvað framundan var. Undirbúningur reyndist ónógur. S
Islendingarnir vildu halda hópinn og fólkið rataði í meiri raunir
á leiðinni til Nýja Islands en nokkurn hafði grunað.
rikssyni i Minnesota, skrifaði inn-
flutningsráöuneytinu í Ontario í
janúar og skýrði frá því, að þarna
væru „yfir 25 manns atvinnulaus-
• og eru margir þeirra kvæntir og
með fjölskyldu. Ég get ekki séð
þeim fyrir nauðþurftum öllu
lengur, svo að þeir verða annað-
hvort að fá vinnu eða deyja úr
hungri."
Efiir Jean Elford. Greinin birtist í kanadiska tímaritinu The Beaver.
John Taylor, óþreytandi hjálparhella Íslendinganna, sem fóru
Sigtryggur Jónasson, fyrsti Islenzki landneminn i
Kanada. Hann fluttist vestur árið 1872.
Orðið „landnemi" er
sömu merkingar og erfiði,
mannraunir. Reynsla ís-
lenzku landnemanna 1874
styrkir þennan skilning.
Þótt þeir kæmu það seint,
að þeir gætu ferðazt með
gufuskipi og járnbrautar-
lest, urðu þeir að þola eins
miklar raunir á leiðinni
frá íslandi til Gimli í
Manitoba og aðrir land-
nemar, sem komu fjörutíu
til fimmtíu árum fyrr til
Austur-Kanada á seglskip-
um og ferðuðust með póst-
vögnum á landi eða fót-
gangandi.
íslendingarnir dvöldu
árlangt í Ontario, áður en
þeir héldu áfram til Mani-
toba. Þeir höfðu verið
hvattir til að flytjast utan
af löndum sínum, sem
skrifuðu bréf og lýstu
þeirri velmegun, sem þeir
nytu í Bandaríkjunum.
Þeir sannfærðust ennfrem-
ur af frásögnum þeim, sem
Sigtryggur Jónasson sendi
heim, en hann var þá 22ja
ára og hafði komið til Kan-
ada 1872, og af þeirri stað-
reynd, að fjöldi landa
þeirra hafði eignazt eigin
heimiii í Rosseau í Ontario
ári áður.
En þó að nokkrir einhleypir
menn hefðu getað komið sér vel
fyrir, þá var það öhagstætt fyrir
þann hóp 352ja manna, sem kom
til Ontario árið 1874, hvað hann
var fjolmennur og að hann vildi
halda saman. Svo stóran hóp var
ekki hægt að hýsa á numdu Iand-
svæði, en í fjarlægari héróðum
voru litlir atvinnumöguleikar. En
af því að menn komu með fjöl
skyldur sínarmeðsér, var þeim
óhægt um vik að ferðast um til að
leita að hentugu landi og boðlegri
atvinnu.
Verkamannavinna
var þeim ekki að skapi
Þá var aðstaða þessa fólks einn-
ig erfiðari fyrir þá sök, að þaö var
meðal fyrstu útflytjendanna frá
Islandi. Landnemar frá Bret-
landseyjum fengu til dæmis leið-
sögn hjá löndum sínum, sem á
undan voru komnir, um það, hvar
hentugt land væri  að fá,  en ís-
lendingarnir komu fáfróðir um
náttúru landsins, landshagi, lifn-
aðarhætti Iandsmanna og tungu-
mál þeirra. Á íslandi höfðu þeir
alið búpening og veitt fisk sér til
lífsviðurværis. En í Kanada voru
þeir í engum tengslum við sjóinn,
og bezta leiðin fyrir þá til að koma
sér fyrir var að brjóta land og
rækta korn. Þeir gátu ekki tekið
búpening sinn með sér, og þeir
áttu enga peninga til að kaupa
nýjan. Daglaunastörf var hægt að
fá — verkamannavinnu — en var
þeim ekki að skapi.
Komu þeirra til Kanada bar
einnig upp á óheppilegum tíma. Á
áttunda áratug 19. aldar voru
krepputímar í Kanada. Við erfið-
leika þeirra bættist svo, að þeir
komu til Quebec í september og
því vetur fyrir höndum. Hefðu
þeir komið að vori til, hefðu þeir
fengið gott veður í marga mánuði,
meðan þeir voru að tryggja sér
viðunandi húsnæði, matjurtagarð
og ,ef til vill nokkrar vistir til
vetrarins. En eins og málum var
háttað, voru þeir háðir daglauna-
vinnu til að afla fyrir nauðþurft-
um vetrarins.
Þó að þ«tta færi ekki óforsjált
fólk, var það orðið nær félaust,
þegar það kom til Kanada. Gegn
500 dollara tryggingu skráðu 540
manns sig fyrir fari með norsku
gufuskipi,  sem  átti  að  sigla frá
Eyjafirði í júlí 1874. Fólkið yfir-
gaf heimili sín og hélt með far-
angur sinn til hafnarbæjarins til
að bíðaskipsins. En það kom ekki.
Útgjöldin af því að búa utan
heimilis síns neyddu marga til að
snúa aftur til heimkynna sinna.
Að sex vikum Iiðnum tóku þeir,
sem eftir voru, sér far með St.
Patrick fyrir 35 dollara á mann.
Þeir komu til Quebec 23. sept-
ember, örþreyttir eftir erfiða ferð
og veikir af fæðu, sem þeir voru
óvanir.
Vagnarnir þóttu
nýstárleg farartæki
Jafnvel þegar hér var komið,
vissu innflytjendurnir ekki, hvar
þeir ættu að nema land. Það hafði
upprunalega verið ætlun þeirra
aö fara til Nova Scotia, og inn-
flytjendaerindreka þaðan tókst að
telja þrettán þeirra á að fara
þangað. Landi þeirra, Sigtryggur
Jónasson, kom til móts við þá í
Quebec og fékk hina til að fara til
Kinmount í Ontario, lítils þorps í
Victoria-héraði. Honum hafði ver-
ið veitt umboð hjá innflutnings-
ráðuneytinu í Ontario til að bjóða
þetta. Hann hafði ráðgazt við Is-
lendingana, sem höfðu komi til
Rosseau í Ontario árið áður, og
þeir höfðu stungið upp á Kin-
mount fyrir suðaustan Rosseua
sem hentugum stað fyrir hina
nýju innflytjendur.
Einn landnemanna, Símon Sím-
onarson, segir frá ferðinni í End
urminningum sínum:
„Um kvöldið fórum við upp f
vagnana, sem flestum þótti mjög
nýstárleg farartæki, svo ólík öllu,
sem þekktist heima. Við héldum
til Montreal, þar sem við mötuð-
umst, og þaðan áfram til Toronto.
Að kvöldi hins 24. fluttum við inn
í innflytjenda skýlin."
Islendingarnir bjuggu í skýlun-
um í hálfan mánuð, meðan verið
var að útvega þeim húsnæði í
Kinmount. Þar bjuggust þeir við
að biði þeirra hús og eitthvað af
brotnu landi fyrir hverja fjöl-
skyldu. Hvort þeir höfðu gildar
ástæður til að ætla þetta, er ekki
vitað með vissu. Nova Scotia bjó
þannig í haginn fyrir innflytjend-
ur sína, og það er hugsanlegt, að
slik Ioforð hafi verið gefin. Til
þess að afla landnema á þessum
tífna gáfu margir innflytjenda-
umboðsmenn margs konar loforð,
en laun þeirra fóru eftir fjölda
þess   fólks,   sem   þeir  löðuðu   til
þess héraðs, sem gerði þá út.
„Héldum á
veikum börnunum
í örmum okkar
Frá Toronto fóru Islendingarn-
ir i járnbrautarlest 160 kilömetra
í norður til endastöðvar járn-
brautarinnar í Coboconk. Siðan
fóru þeir rúma 20 km hljólfara-
slóð ýmist fótgangandi eða sitj-
andi á hestvögnum, sem fluttu
fararigurinn. Símon Simonarson
lýsir komu þeirra:
„... fólkinu var hent af vögnun-
um undir trén í myrkrinu, og hef
ég aldrei séð neitt slíku líkt. Við
vissum ekki, hvert við áttum að
snúa okkur og héldum á veikum
börnunum í örmum okkar ...
Tveir landar okkar komu með
daufar ljóstýrur og visuðu okkur
veginn að hjalli, sem var í bygg-
ingu ... Ðaginn eftir var fólkinu
skipt niður í nýbyggða kofa ...
fjölskyldu okkar, og átta öðrum,
var úthlutaður kofi númer f jögur.
Menn geta ímyndað sér, hvernig
andrúmsloftið var innan dyra ...
veggirnir og gaflarnir voru gerðir
af trjábolum og loftið úr borðum.
Rúmin voru hvert fyrir ofan ann-
að áföst við vegginn ... sjúkdóm-
ar ásóttu svo fólk I þessum kof-
um, að vesalings börnin veiktust
öll mcira og iiiimia.'*
Roskið fólk var dauðþreytt eftir
ferðalagið, og börnin voru ekki
aðeins þreytt eftir ferðalagið,
heldur þjáðust" þau af skorti á
hæfilegri fæðu. Simon Símonar-
son heldur áfram:
„Sársaukafyllst fyrir mig var að
horfa á Guðrúnu mína ljtlu þjást
svo mikið og geta ekkert gert til
að lina þjáningar hennar. Hún
hélt cngu niðri. Það var litla
mjólk að fá og það Iitla sem var
vár ekki gott. Níu dögum eftir að
Guörún veiktist, tök Guð hana til
sfn.— f náðarfaðm sinn."
Þennan vetur dóu 24 Islending-
anna, og af 8 börnum, sem fædd-
ust, létust fimm.
Til viðbótar dauðsföllum, veik-
indum og vonbrigðum, sem vart
verður lýst, kom svo það, að litla
atvinnu var að fá. Vinna hófst við
Victoria-járnbrautina um það
leyti sem þeir komu, en mennirn-
ir voru fleiri en störfin. Járn-
brautarfélagið notfærði sér of-
framboðið á vinnumarkaðnum
og    lækkaði    launin    úr    einum
dollara á dag i níutíu cent.
Mönnum fannst vinnan erfið,
því að þeir voru ekki van-
ir þess konar vinnu og voru
illa haldnir líkamlega eftir
hina ströngu ferð. Maður nokkur,
sem vann jafn marga dag og nokk-
ur annar i hópnum, vann innan
við hundrað daga á tímabilinu frá
miðjum október til miðs marz,
þegar verkið stöðvaðist vegna
fjárskorts.
Sumir þeirra, sem ekki fengu
vinnu við járnbrautina, réðust
sem vinnumenn á bóndabæi gegn
fæði fyrir sig og f jölskylduna. Sig-
tryggur Jónasson, sem hafði sett á
fót verzlun  ásamt Friðjóni Frið-
(Fosk Uu. o)
fM ClMgM, w.11 »t hr» »W* t*r M, goodl MMMM, Iwl.u  |M, *n wm gwd
11.1.. Md W>i|f>l, .M.r.J .. K.,.ipl. «r Sh.py .9 tt.ll. will kI U Mt-wwU'jM'l
All M..I, M'M U .r tamHlHWllWM. «Kll b. .*>,|,,l I. Cl.n tbrp, ta.
'¦•*)>
ÍTTO
tttowotd from
T^iy^é^
. OTPIBSHTG
Statitm',
¦tAlL-TOA.7.

Hjálparhellan
John Taylor
kemur til sögunnar
Á þessum tímamótum tók full-
trúi Bibliufélagsins, John Taylor,
að einbeita sér að því að hjálpa
Islendingunum, en hann starfaði
við Trúboðsstöð í nágrenni við þá.
Fyrst reyndi hann að stofna skóla
fyrir börnin, en fannst svp siðar,
að einhvers konar fullorðins-
fræðsla myndi gera meira gagn.
Hann skrifaði æðsta manni
menntamálaráðuneytisins            í
Ontario 15. janúar 1875.
„Ég hef móttekið bréf yðai*, þar
sem þér skýrið mér frá fjárveit-
ingu          til          „bráðabirgða"-
byggingar...
Ég hef verið að vonast til þess,
að þessir íslendingar gætu koniið
sér það vel fyrir meðal okkar, að
þeir myndu laða þúsundir landa
sinna til að koma á eftir þcim ...
við höfum séð, hve mikla kosti
það hefur f för með sér
að  fá hingað  til  þessa strjábýla
pmpniy,inappartmi ýttd ordor, addrtutd to^
iabs\tgnf ''.'< ""< Toronto and- ífipitting Railway Company, mtýtct to Atlrnu.anl cmkm'
tionittaUd upon thtothtr tidt, and agrttd tobyiht íihipping itott dtliotrtd to. tht 'C'wi
pany.át tht Hij o/giviag thit rtctipt thtrt/or.                                                       ¦¦¦<..
Winnipeg   fimm
Lombardstræti.
árum   eftir  að  íslenzki   hópurinn   korn   til   Nýja   fslands.   St.   Boniface-ferjan
ur Upp  frá
lands harðgert og gott fólk...
Er ekki hægt fyrir stjórn
okkar með svo miklar tekjur
umfram útgjöld á fjárlögum
að sýna meira frjálslyndi og
skilning með þetta markmið fyrir
augum, þ.e. að hin óræktuðu land-
svæði, sem nú eru engum til
gagns verði numin af jafn hóg-
væru og nægjusömu fólki og
þessu...
Ef aðeins væri hægt að finna
einhvern áhrifarfkan vin til að fá
úthlutað landi frá stjórninni og
fjárveitingu til að reisa fyrir-
iuyndarbúgarð í þcssu strjálbýla
héraði, þar sem hægt væri að
veita bæði vinnu og fræðslu þeim,
sem þess óskuðu, myndi málið
þegar vera Ieyst á fullnægjandi
hátt á skömmum tíma."
Islendingarnir lögðu hart að sér
til að bæta kjör sín. 38 fóru til
Ótrúlegt en satt: Enn er til reikn-
ingur frá járnbrautarfélaginu, sem
flutti íslendingana hluta leiðarinnar í
septembermánuði 1875.
Haustkvöld árið 1875; fyrsti land-
nemahópurinn sttgur á iand I Víði-
nesi á Nýja islandi eftir rúmlega
lieils árs þvæling austan úr austur-
héruðum Kanada. Myndin er eftir
Árna Sigurðsson, gerð 1 950.
Nova Scotia að ráðum Jóhannesar
Arngrimssonar, umboðsmanns
ríkisstjórnarinnar í því. héraði.
Aðrir fóru til Lindsey til að vinna
við sögunarmyllurnar. 31 kvænt-
ur maður gerði samning um að
taka við 4000 ekrum af óræktuðu
landi, en náðu ekki að ryðja land-
ið nógu tímanlega fyrir vorsán-
ingu. Þeir sem höfðu vinnu,
höfðu ekki ráð á því að sleppa
henni til að ganga frá landinu, en
hinir höfðú enga peninga til að
koma sér fyrir. Ennfremur leiddi
nákvæm-rannsókn i ljós, að jarð-
vegurinn var ófrjósamur og
grunnur.
Mikil vonbrigði með
landnámið eystra
Islendingarnir   voru    ákaflega
vonsviknir út af landnáminu bæði
i Kinmount og Rosseau og töldu,
að þeir myndu vera betur settir,
ef þeir kæmust með einhverjum
ráðum á vestur-slótturnar. Hið
nýja fylki, Manitoba, laðaði á
þessum tíma að scr landnema frá
Ontario. John Taylor bauðst til að
fara til Ottawa til að leita stuðn-
ings yfirvalda þar við landnám
Islendinga i Manitoba.
Taylor komst að raun um, að
efnbættismenn sambandsstjórn-
arinnar höfðu litinn áhuga á
málaleitun hans og að engin fjár-
veiting væri til þess ætluð að
flytja landnema frá einum Iands-
hluta til annars. Svo virtist sem
ekkert væri hægt a gera. En þá
skarst landstjórinn, Dufferin lá-
varður i leikinn. Hann hafði
heimsótt Island, sem ungur mað-
ur og hafði miklar mætur á ts-
lendingum. Hann benti á það, að
®

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
8-9
8-9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16