Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						BOLU-HJALMARS
T Eyjafiröi og Skogafiröi
Texti
myndir
og teikningar:
Gísli Sigurösson
1 sumar, nánar tiltekið
25. júlí, voru 100 ár liðin
frá því er þjóðskáldið
Hjálmar Jónsson, löngum
kenndur við Bólu, lézt
saddur lífdaga í beitarhús-
unum frá Brekku. Þótt
Hjálmar væri barn sins
tfma að flestu eða öllu
leyti, væri mikið öfugmæli
að segja hann gleymdan. Á
þeirri öld, sem liðin er frá
dauða skáldsins, hefur
býsna mikið verið um
hann skrifað og minningin
um átök hans við andsnúna
samtfð, fátæktarbasl hans,
konumissi,          þjófnaðar-
ákæru, heilsuleysi og sam-
skipti við yfirvöld, lifir
enn furðu vel. En framar
öðru lifir þð kveðskapur
Hjálmars, kynngimagnað
orðfærði og líkingaauðgi.
Hjálmar Jónsson gerði
ekki víðreist fremur en
meiripartur         samtfðar-
manna hans. Slóð hans
hefst á Svalbarðsströnd-
inni, austan Eyjafjarðar.
Þar og á ýmsum stöðum
vestan fjarðarins eyðir
hann unglingsárunum unz
hann. flytur í blóma lífsins
vestur í Skagaf jörð. Þar er
hann manndómsárin bóndi
í Nýjabæ og Bólu og Iengst
átti hann heima á Minni-
Ökrum. Við rekjum spor
ellinnar þar, en einnig í
Grundargerði skammt frá
Minni-Ökrum, á Starra-
stöðum í Lýtingsstaða-
hreppi og loks í sfðasta
áfangastað:         Beitarhús-
unum frá Brekku. Á
efri árum sinum komst
Hjálmar vestur í Langadal
til þess að heimsækja vini
'sína — meira sá hann ekki
af veröldinni en þennan
spöl á Norðurlandi miðju.
Við göngum í slðð skálds-
ins, lftum f kringum okkur
á áfangastöðum hans og
byrjum að sjálfsögðu á
Svalbarðsströndinni.
Miðvík f Lauf ássókn
Bólu-Hjálmar fæddist á Hall-
andi gegnt Akureyri; hann mun
hafa stigið fyrstu sporin á Dálk-
stöðum, en uppruna hans má þð
rekja   að   Miðvík   f   Laufássókn.
Leiðin þangað liggur út eftir
búsældarlegri Svalbarðsströnd-
inni unz brekkurnar verða hærri
og undirlendi að sama skapi
minna. Kannski er hvergi fegurra
þar um slóðir en f Miðvfk á fögr-
um og lognkyrrum sumardegi
eins og þeir gerast beztir við
Eyjafjörðinn. Þá speglast Hlfðar-
fjall og Súlur f firðinum eins og
stöðuvatni; það er eins og náttúr-
an haldi niðri f sér andanum. t
Miðvfk er mjög aðkreppt og rækt-
unarskilyrði virðast næsta. tak-
mörkuð Vegurinn liggur of an við
bæinn; maður horfir niður á
hann, þegar farið er framhjá.
ibúðarhúsið er úr steini og snýr
gaflinum fram til fjarðarins —
fjaran bara steinsnar neöan viö
bæinn. Hvar bærinn hefur staðið
á því herrans ári 1796, þegar
sveinninn Hjálmar fæddist, veit
ég ekki, en lfklegt er þó, að hann
hafi verið á sama stað.
Og þá er að líta um öxl. Árið
1795 voru í Miðvik tvö vistráðin
vinnuhjú, Marsibil Semingsdóttir
og Jón Benediktsson, bæði komin
þangað úr Suður-Þingeyjarsýslu.
Þau voru á bezta aldri og bæði
höfðu þau eignast barn I lausa-
leik. Hvort þau felldu hugi saman
i alvöru, eða með hjúskap fyrir
augum, er óvist. En hitt er vist að
vinnukonan I Miðvík hefur gerzt
vinnumanninum eftirlát; hann
var talinn „skýr og gáfaður" en
ekki nema í meðallagi siðsamur,
segir í kirkjubók. Þar kom, að
öllum mátti ljóst „vera að vinnu-
konan Marsibil fór eigi einsömul
— og það í annað sinn.
Ekki þótti það fagnaðarefni, að
blásnauð         vinnuhjú         legðu
heiminum til börn. Slikra barna
beið venjulega hlutskipti niður-
setningsins. Og hreppstjórar
höfðu þungar áhyggjur af hverri
vinnukonu, sem tók að gildna
undir belti.
Halland á
Svalbarðsströnd
Ung kona kemur gestkomandi
að Hallandi við Eyjafjörð og beið-
ist gistingar. Sumir ætla að hún
hafi verið á leið út á Akureyri að
leita athvarfs hjá systur sinni;
aðrir hafa gizkað á, að hún hafi
þekkt bóndann á Hallandi, því
þau voru bæði úr Reykjadal. En
svo mikið er víst, að um nóttina ól
hún sveinbarn. Þannig hefst saga
Bólu-Hjálmars. Það er þjöðsagna-
ról'-.kur yfir þessari frásögn og
mönnum ber ekki saman um,
hvort þetta hafi átt sér stað í
febrúarmánuði 1796, ellegar í
september haustið eftir. Kannski
skiptir það ekki máli. Hitt er ljóst,
að þessi unga stúlka hefur lítið átt
annað en þunga sinn og fata-
leppana sem hún stóð i. Sonur
Marsibilar  Semingsdóttur  hefur
MiSvík I Laufássókn. Þar urSu foreldrar Hjálmars samvista: Marsibil Semingsdóttir og Jón Benediktsson.
BHHHHM
: ¦ .....,: :. ..¦,¦..!¦¦=.*>!•
::.,,,:  .        ¦:*:,.:?:,.
Halland viS Eyjafjörð beint á móti Akureyri. Þar fæddist Hjálmar Jónsson árið 1796 — en óvist er hvort það var
sfSla vetrar, eSa um haust.
að sjálfsögðu verió óvelkominn í
þennan heim og enginn aufúsu-
gestur hjá Jóni bónda á Hallandi.
Þetta barn hefur verið sem hver
annar óskilafénaður og slikum
fénaði bar hreppstjóranum að
ráðstafa. Móðir drengsins hefur
næsta litil áhrif getað haft á f ram-
vindu þess máls.
Bærinn á Hallandi stendur á
hjalla, beint á móti Oddeyrinni.
Akureyri blasir öll við þaðan; lfk-
lega sést hvert einasta hús f
bænum að kalla, en til suðurs er
dýrlegt útsýni inn eftir Eyjafirði
og sólin glampar á ána langar
leiðir innúr. Túnin á Hallandi
eru f snarhalla og neðan við túnið
renna flugvélar sér inn til lend-
ingar á Akureyrarflugvelli.
fbúðarhúsið á Hallandi er með
þremur burstum, sem snúa undan
brekkunni; það er byggt að mestu
leyti 1930. Þar eru ræktaðar
kartöflur eins og víða á Svalbarðs-
strönd og búið með kýr.
Bærinn, sem Hjálmar Jónsson
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16