Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Þriðji kafli íslands-
klukkunnar á sér ekki
neina sagnfræðilega fyrir-
mynd. Eigi að sfður hefur
Halldór Laxness notað
ýmislegt úr bókum, sem
snerta þann tíma og það
efni er sagan greinir frá.
Hér á eftir verða rakin
dæmi um slíkt.
I.
„Nafn Jóns Torfasonar hefur
þóorðið langlifaraí íslenzkri bók-
menntasögu af annari ástæðu, þvi
að á honum liggur grunur, að
hann hafi rifið siindur nokkuð af
Hauksbók og notað til bókbands."
(Safn  Fræðafélagsins,  V.  bindi,
þad ickum være á pergament, og
iafnvel þo eg og offtlega hefi rúed
qver og involucra af þeim tekid,
þa nockud soddan hefur vered."
(Arne Magnussons private brev-
veksling. bls. 522—523. Or bréfi
Árna Magnússonar til Björns Þor-
leifssonar biskups á Hólum, skrif-
aðí Khöfn 1694.)
„Því miður, bætti hann við, og
leit til biskups, — því miður
hafði séra Guðmundur heitinn í
Holti þann sið að láta rífa niður
fornar pergamentsbækur með
frægar sögur, sem hvert þeirra
blað og þó ekki væri nema liálf-
blað eða ríngasta rifrildi var auro
carior, en sum hefðu ekki verið
ofborguð með höfuöbóli hvert um
sig. Sfðan lét hann hafa þessi
pergamentsblöð í kver og
involucra utanum bænabækur og
sálma, sem hann fékk óbundið frá
Hólaprentverki og seldl^sóknar-
börnum sfnum fyrir fiska." (Is-
landsklukkan, bls. 41.)
II.
„Hver vill hier úr útleitad geta
genealogiás melioris notæ
virorum, veram chronologiam,
þar sitt helldur hver annállenn
etc, svo ad þetta er med riettu
tilbera verk, so sem vorar göfugu
kerlingar nefna." (Arne Magnus-
sons private brevveksling, bls.
232. Úr bréfi Árna Magnússonar
til Eyjólfs Jónssonar, dags. 4. júní
1728.)
private brevveksling, bls. 249. Ur
bréfi Arna Magnússonar til séra
Olafs Jónssonar í Grunnavík,
dags. 17. april 1707.)
„En Fin, allt hvad elLdra er enn
1560 hveriu nafni sem þad heitir
er eg so smá þægur um ad eg
helld þad firir thesaurum, hversu
líted sem í þad er spunnid hvað
um sig." (Arne Magnussons
private brevveksling, bls. 560. Úr
bréfi Arna Magnússonar til
Björns Þorleifssonar biskups á
Hólum, dags. 14. mal 1698.)
„Áhugi þeirra var altaðþvf loln-
fngarfullur, þeir fóru höndum
um þessar skorpnu druslur jafn-
alvarlega og um óskinngað fóstur
og tautuðu fyrir munni sér
latnesk orð svosem pretiosissima,
thesaurus og cimelium." (Is-
landsklukkan, bls. 45.)
IV.
,,Eg sendi yður hiermed
Skalldu sem eg lofadi í fyrra, og
hefi eg ei gietad hana betri ut-
vegad nie fyllri." (Arne Magnus-
sons private brevveksling, bls.
701. Úr bréfi Guðrúnar Ögmunds-
dóttur í Flatey til Árna Magnús-
sonardags. ijúní 1704.)
„Hafe nu fragmented, er sra
Jon Torfa s. ödiadest, stærra
vered enn þetta, so ad á nockru
ríde, hvar þá mune af orden þau
blöden er burtu eru, og hvert
eingin rád mune til vera yfir þau
//
DÖNSK
SVIPA
BLAKTI
LISTI-
LEGA"
Portret ÞorvatrJar Skúlasonar a
Laxness.
Nokkur föng Halldörs Laxness í
3. og 4. kafla íslandsklukkunnar
Eiríkur Jönsson tök saman
bls. 3. Jón Helgason: Jón Ölafsson
frá Grunnavík.) „Minn broder
skrifar sig og vita af gömlum lög-
bókum, þess f leira sem eg af þeim
fá kinne, þess kiærara er þad
mier, hefi eg og mínum brodur til
forna sagt hve Superstitiose eg
pergamentsbækur þráe, iafnvel
þott þad ei være nema eitt half
blad, eda ríngasta rifrillde. Þegar
„Æ mikið rétt, á hverju liggja
ekki vorar göfugu kellfngar, sagði
assessorinn . . .". (tslandsklukk-
an, bls.42.)
III.
„Skrif a eg því svo ýtarlega hier
um, ad þetta fragmentum er inter
pretiosissma   eorum,   qvæ   mihi
sunt   . . .".    (Arne   Magnussons
ad komast, qvippe qvorum vel
minutissima particuia mihi auro
charior esset." (Arne Magnussons
private brevveksling, bls. 248. Úr
bréfi Arna Magnússonar til séra
Ólafs Jónssonar í Grunnavik,
dags. 19. apríl 1707.)
„Ég hefi nú f sjö ár leitað og
haldið spurnum fyrir um alt land
hvort hvergi fyndist slitur og þó
ekki væri nema minutissima
particula úr þeim f jórtán blöðum
sem mig vantar I Skáldu, en á
þetta einstæða handrit hafa verið
skráð fegur,st kvæði á norðurhveli
heims." (lslandsklukkan, bls.
46.)
V.
„Jeg meina marger á landi voru
(Þeir sieu aller frátekner, sem
ecki eigu þad mál) vilie helldur á
kálfskinne gánga enn á kálfskinn
gamalt letur lesa . . .". (Arne
Magnussons private brevveksl-
ing, bls. 484—485. Or bréfi Þor-
valds Stephanssonar til Árna
Magnússonar, dags. 15. september
1711.)
„Það er nú einusinni svo komið,
séra Þorsteinn minn, að það fólk
sem átt hefur merkilegastar
literas I norðurálfu heims sfðan
antiqui kýs nú heldur að gánga á
kálfskinni og éta kálfskinn en
lesa á kálfskinn gamalt letur."
(Islandsklukkan, bls. 47.)
VI.
„Hann var maður þrekinn að
vexti, fullkominn að limum og
karlmannlega vaxinn, nokkuð
hærri en meðalmaður. . . I andliti
var hann vel proportioneraður,
nokkuð rjettnefjaður, mátuleg
augu og nokkuð meir blá en svört,
stöðug i framliti og tilliti og þvílík
sem lærðra manna eru vön að
vera, stöðug, aðgætandi og þanka-
leg.... Hann færði gravitiskaper-
sónu, eins og borgmeistara hæfði
þá hann bjóst um, og brúkaði
alltið allonce perruqve eins og
professores og aðrir slíkir menn
báru helst á þeim tímum og gekk
á svörtum eður afförfuðum
klæðum...". (Árni Magnússon
Levned og Skrifter. Förste bind
II., bls. 40—41. Æfisaga Arna
Magnússonar eftir Jón Ölafsson
fráGrunnavík.)
,J>essi maður var vel á sig kom-
inn. .., slétt farinn í andliti og
réttnef jaður,... En þótt augnaráð
hans væri fast og kyrt voru augun
full viðkensla, stór og skyr og því
likast að sjónflöturinn væri
vfðari en annara 'manna svo færra
leyndist fyrir þeim. Þessi augu
sem alt námu,... voru aðal
mannsins. I raun og veru líktist
gesturinn meir í framkomu
vitrum          alþýðumanna         .en
höfðíngja... hefði ekki klæða-
burðurinn gert mismuninn. ...
Hárkollan, sem hann bar undir
barðahattinum...,          var          af
vandaðri gerð...".
(Islandsklukkan, bls. 33.)
1 fjórða kafla Islands-
Klukkunnar hefur Halldór
Laxness stuðst við ýmsar
bækur. Hér á eftir verða
rakin nokkur dæmi um
tengsl milli þeirra og kafl-
ans.
i.
„Faae dage derefter reed ieg ud .
paa Skage, til at indkræve mine
reve tolde, ieg kom saa til syssel-
manden, og bad hannem give mig
et stöcke tou, til at binde dermed
tilsammens de fiske som i?°
hafde faet: Det skal ieg strax
gjöre, sagde hand; og gribT
hannem nu i Jesu naun." (Arne
Magnussons private brevveksl-
ing, bls. 213. Úr bréfi Jóns Hregg-
viðssonar til Arna Magnússonar,
dags. 31. júlí 1708.)
„Fám dögum sfðar reið Jðn
Hreggviðsson útá Skaga að inn-
heimta refatolla, . . . hann fékk
tollana greidda f fiskum sem
venja var til, en það var hörgull á
snærum . . ., svo honum hug-
kvæmdist að rfða við hjá sýslu-
manninum að fá léðan hjá honum
spottatil aó spyröa fiskinn. . .
Mig hálflángar að biðja yfir-
valdið að lána raér dálftinn
snærisspotta, sagði Jón Hregg-
viðsson.
Sannarlega skalt þú fá snæris-
spotta Jðn Hreggviðsson, sagði
sýslumaðurinn og sneri sér til
manna sinna með þessum orðum:
Og grtpið hann nú í Jesú naf ni."
(Islandsklukkan, bls. l!S. >
II.
,,Der var nerverende Sigurd
Biarnesen paa Skage og vilde
hand icke tage fat paa mig, men
salig Jon Gislesen og Sigmund
Jonsen paagrebe mig tillige med
sysselmanden forbemte. Gud-
mund Jonsen. Saa lagde hand
jernbolter paa mine hænder og
födder og halsjern om min hals,
og sagde: du skalt icke fleere
huus drage over dit hoved."
(Arne Magnussons private brev-
veksling, bls. 213. Ur bréfi Jóns
Hreggviðssonar til Árna Magnús-
sonar, dags. 31. júli 1708.)
„Þeir voru þrír saman auk
sýslumanns, alt góðkunnfngjar
Jóns. Tveir lögðu á hann hendur
en einn stóð hjá.. . . þeim veittist
starfið erfitt, uns sýslumaður,
sem var heljarmenni, gekk í lið
með þeim. . . . Síðan sótti sýslu-
maður járn og lagði á bðndann og
hafði á meðan þau orð við að
hann skyldi ekki fleiri hús draga
yfir höfuð sér." (tslandsklukkan,
bls. 49.)
III.
„Udi disse jernbolter sad ieg i 3
uger og hafde jeg faaet nogle
mænd til at sande med mig den
eed, at ieg icke var skyldig udi
Sigurd böddels död. Syssel-
manden holt saa ting paa Kial-
ardal og dömte at ieg var rettelig
paagreben. . . . Paa Kialardals
ting dömte hand mig til at giöre
tölfter-eed, og skulde jeg self for-
skaffe mig alle disse sande-
mænd." (Arne Magnussons pri-
vate brevveksling, bls. 213. Ur
bréfi Jóns Hreggviðssonar til
Árna Magnússonar, dags. 31. júli
1708.)
„Fánginn var leiddur í dyrahús
hjúabaðstofu á sýslumannssetr-
inu, þar sem fólk gekk út og inn
daglángt, og geymdur þar fót-
hlekkjaður undir vakt í tvær
vikur. . . . Loks var riðið með
bónda til Kjalardals og haldið
þíng ( málinu. Úrskurðaði sýslu-
maður þar að hann væri réttilega
tekinn fastur, ásakaður fyrir að
hafa myrt Sigurð Snorrason böðul
og honum gert að leysasig undan
þeim áburði með tylftareiði og
átti sjálfur að útvega sér sannað-
armenn." (Islandsklukkan, bls.
49—50.)
IV.
„Derefter reiste hand hiem til
min boepæl, og tog der mig
• uatspurdt een bösse, og befoel to
af mine börn at gaae ud af dören,
men konen, sem var frugtsomme-
lig, laae paa gulvet i besvimelse."
(Arne Magnussons private brev-
veksling, bls. 213. Ur bréfi Jóns
Hreggviðssonar til Arna Magnús-
sonar, dags. 31. júli 1708.)
„Hvar er byssan hans, sagði
sýslumaðurinn. Morðtólum er of-
aukið I þessu húsi.
Já það er undarlegt hann skuli
ekki vera búinn að margdrepa
okkur öll með þessari byssu, sagði
konan og fékk honum byssuna.
. . . Ég er einsog allir sjá lángt
geingin með barni og þaraðauki
veik manneskja og ekki sjón að
sjá mig". (Islandsklukkan, bls.
51.)
V.
„Þannig   var   Asbjörn   nokkur
Jóakimsson hýddur svo, að hann
leið í ómegin, fyrir það, að hann
Framhaldábls. 16
®
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16