Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Ernest Hemingway sofandi á
gólfinu heima hjá sér fáum
dögum áður en hann framdi
sjálfsmorð.
Rolf
Hochhuth
Fáir menn á þessari öld hafa
hiotið jafngóð örlög og sjáifs-
morðinginn Ernest Hemingway.
Þeim, sem virðist þetta þversögn,
sést yfir það, að þessi sfstæði og
heillandi sagnamaður bjó alla
ævi við sjálfsagðan félagsskap
dauðans, ef svo má að orði
komast. Enn fremur, að það var
ekki fyrr í nálægð dauðans, eða
öllu heldur lffshættunni, i striði
og á veiðum, að þessi læknis-
sonur, Hemingway, varð skáldið,
er mðtaði samtið slna svo eftir-
minnilega, sem raun ber vitni.
Hann varð ekki harmskáld fyrr
en hann reis upp gegn lffsskoðun
Bandaríkjamanna, og Evrðpubúa
raunar lika, þeirri, sem tfðkaðist
á námsárum hans, þegar rfkti al-
menn bjartsýni, framfaratrú og
táltrúin á frið um aidir alda. Á
námsárunum var Hemingway
nefnilega sfkátur og skólabræður
hans höfðu þá hugmynd um hann,
að hann yrði grinsagnahöfundur.
En hann var ekki ýkja gamall, er
hann reit föður sinum ( sem var
formaður læknafélagsins f
Chicago og virtist yfirleitt dæmi-
gerður, duglegur og heppinn
Bandarikjamaður, en skaut sig
samt 1928, þá 57 ára að aldri) á
þessa leið:„Hve langtum betra er
það ekki að hverf a af sviðinu ung-
ur og hamingjusamur, með ósk-
erta framtfðardrauma sfna, ganga
út I skæru skini ljóss, fremur en
að deyja gamall og slitinn, þegar
allir draumarnir eru löngu
brostnir".
En þannig fór Hemingway ei-
mitt sjálfur 33 árum sfar. Hann
var þá orðinn sannf ærður um það,
að hann gæti aldrei skrifað fram-
ar. Raunar voru kona hans og
læknarnir einnig þessarar skoð-
unar, en það var eflaust mest
vagna kveinstafa Hemingways
sjálfs; hann var orðinn gamall
fyrir aldur fram og honum virtust
öll sund lokuð sér. Það er nefni-
Iega alveg ósannað mál, að skáld-
gáfa hans hafi verið þorrin, þegar
þarna var komið sögu. Það verk,
sem hann fékkst Ifklega seinast
við, einn Parfsarþátturinn með
þeim villandi titli „Á Parfs er
enginn endir", er engu lakara en
er þau, sem bezt hafa verið talin.
Þetta er frásaga af þvf, er hann
skilur ðfús við fyrstu eiginkonu
sína, Hadley Richardson. Þessar
fáu siður eru einhverjar eftir-
minnilegustu hjðnabandslýsing-
ar i heimsbðkmenntunum.
Af þessu, meðal margs annars,
má sjá, hvers vegna ég te.l
Hemingway með lánsömustu
mönnum. 1 sfðasta verki sfnu
tókst honum að tengja saman
endi sinn og upphaf, elli og æsku;
á pappfrnum sneri hann aftur til
Parfsar þar, sem hann bjó ungur,
fátækur en vongðður, ðþekktur
en sfskrifandi. En Paris unni
hann meir en öðrum stöðum,
jafnvel meir en sjálfri Feneyja-
borg.
Lánið lék við hann þegar I byrj-
un að þvi leyti, að faðir hans
reyndi bersýnilega aldrei að
koma f veg fyrir, að hann legði
það fyrir sig, sem hugurinn stðð
til: ritstörf. Hemingway sjálfur
var þess fullviss alla tfð frá þvf
um fermingu, að hann yrði rithöf-
undur, eða ekkert ella. Hann var
fimm ára gamall, þegar Hall, afi
hans (sem átti þá fáeina daga
ðlifaða) lýsti yfir þvi að þessi
drengur hefði slfkt fmyndun ar-
afi, að hann hlyti ann að hvort að
enda heimsfrægur eða f fangelsi.
Pilturinn hafði þá verið að lýsa
þvi fyrir gamla manninum, er
hann stöðvaði fældan hest einn
sfns liðs! ÖIl sfn fullorðinsár
sagði Hemingway oftlega dæma-
lausar skröksögur, sem hann kvað
dagsannar, og áreiðanlegt er, að
stundum trúði hann þeim sjálfur.
Til dæmis að nefna sagði hann
eitt sinn þá sögu sér til lofs, að
hann hefði skotið þýzkan stríðs-
f anga þrisvar i skrokkinn og einu
sinni i höfuðið, svo að „heilinn
spýttist út um nasirnar á hon-
um"; ástæðan var sú, að „þessi
kálhaus", Þjððveriinn, hafði kall-
að Bandarfkjamenn úrkynjaða
þjðð. Þá er og kunn sú saga, að
Hemingway þðttist hafa átt nðtt
með þvf fræga njósnakvendi Mata
Hari. Þvf miður var hún tekin af
Iffi árið 1917, en Hemingway kom
ekki til Evrðpu fyrr en 1918. Þess-
um og mörgum Ifkum skröksög-
GAMLI MAÐURINN
ÖG GÆFAN
um, sem hann sagði trúði hann nú
tæpast sjálfur; hann sagði þær
öllu heldur til þess að „gera at f
blaðamönnum".
Faðir Hemingways kenndi
börnum sfnum snemma að fara
með veiðistöng (Ernest eignaðist
fyrstu dorgina sfna þriggja ára
gamall) og byssu. Hann kenndi
þeim einnig að kveikja varðeld og
steikja villibráð. Mððir þeirra
hafði önnur áhugamál. Hún
reyndi lengi árangurslaust að
gera Ernest að liðtækum sellð-
leikara. Hún réð fyrir grfðarstðr-
um tðnlistarsal og hún lagði einn-
ig stund á málaralist. Sonur henn-
ar fékk smám saman á henni
ðbeit, sem entist honum ævilangt.
Kallaði hann hana oftlega „örg-
ustu norn f öllum Bandarfkjun-
um". Kom hann sér jafnvel hjá
þvf að fylgia henni til grafar, en
að visu lagði hann fram fé til
ifkkistukaupanna.
Sfðar meir hafði Hemingway á
orði, að rithöfundum væri ekkert
hollara en ðhamingja i æsku —
að strlði undanskildu. Þ6 hélt
hann því einníg fram, að hann
minntist þess ekki, að nokkurn
tfma hefði legið illa á sér I æsku,
ekki einn dag, hvað þá lengur. Og
efalaust hefur hann gert mðður
sinni rangt til f ýmsum greinum.
Hann átti henni ýmislegt upp að
inna; til dæmis hafði hann kraft
sinn og kappið frá henni og eng-
um öðrum. Enn fremur hafa hon-
um trúlega hrotið einhverjir mol-
ar af borðum hennar (þðtt þvf sé
sjaldnast flaggað), enda hefði
hann   ekki   annars   getað   verið
langdvölum I Paris, atvinnulaus
með konu og barn á framfæri.
Nú 15 árum eftir dauða Hem-
ingways, er hann sjálfur orðinn
að minnismerki, en veruleikinn
að þjððsögu. Ótal sögur af ýtnsu
tagi fara af Hemingway. Eftir
dauða hans bættust þessar sögur
persðnunni i hugum inanna.
Hemingway á því láni að fagna,
að brððir hans reit um hann svo
skilmerkiiega bðk. Reyndar brást
Nðbelshöfundurinn illur við, er
hann frétti af bðkinni og varð
jafnvel skelfingu losfinii. Velti
hann þvf fyrir sér i alvöru að
kaupa handritið og brenna það.
En bðkin varðveittist og er hin
fegursta, sem nokkur maður hef-
ur skrifað um rithöfund brðður
sinn. Einn sonur Hemingways,
Gregory læknir, hefur Ifka samið
um hann bðk. Það er ekki sérlega
gðð bðk. En tvær aðrar bækur,
sem út hafa komið um Heming-
way eru bæði góðar og sannar.
Það eru bækurnar eftir Carlos
Baker og A.E. Hotchner. Bðk
Hotchners heitir „Papa Heming-
way". Hotchner var vinur Hem-
ingways og leyfði Hemingway
honum að hafa segulbandstæki
meðferðis, er þeir voru saman.
Þeir ferðuðust saman, horfðu á
nautaat, sátu löngum stundum á
krám og sóttu menn heim og oft-
ast var segulbandstækið meðferð-
is.
Ekkja Hemingways stefndi
Hotchner þegar, er bðkin kom út.
Hún gat þð ekki komið f veg fyrir
það, að bðkin yrði þýdd á margar
þjððtungur;    réttsýnir   dðmarar
eru nefnilega til. En i frásögnum
Hotchners birtist mannleg og
jafnvel ofmannleg lffsreynsla;
hver sá, sem les þá bðk hlýtur að
verða hrærður, en hann mun
einnig huggaður verða, og hann
mun áreiðanlega auðgast. Hem-
ingway hefur margar hliðar f bðk
Hotchners. Fyndni hans og and-
riki eru ðþrotleg, en stundum
sækir Ifka að honum harmur og
efi, og erfiðleikar steðja að. Hann
er fullur samúðar og samábyrgð-
ar með öðrum mönnum, en stund-
um vfkja þær tiifinningar fyrir
hugsuninni um það, að hann hlýt-
ur að verða gamall og við þvf
verður ekkert gert, það strfð hlýt-
ur hann að heyja einn — og því
mun hann tapa. En ellina ðttaðist
hann mest af ölhi. Hemingway á
Hotchner það að þakka, að lesend-
ur um heim allan gera sér nú
mun réttari mynd af honum en
ella hefði orðið. Garpurinn, mont-
haninn, spilltur af eftirlæti svo,
sem hann kom oft fyrir sjðnir, er
horfinn f bðk Hotchners, en eftir
stendur maður miklu stærri og
sannari, sjálfur gamli maðurinn
úr sögu hans, öldungurinn, sem
barðist einn sfns liðs við hákarl-
inn. En sú viðureign er sfstætt
dæmi um hina eilffu baráttu
manna.
Hemingway átti sem sé því láni
að fagna að eignast gðða vini og
samferðamenn. En hann var lika
heppinn f fleiru. Til dæmis f
hættum. Þegar hann var á Italfu f
fyrra strfði sprakk sprengja við
sjúkrahilinn hans. En gæfan
fylgdi honum þá, sem endranær
®
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16