Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Gísli
Brynjólfsson
taka undir það, sem Páll Páls-
son   á   Knappsstöðum   (prests
Tómassonar) kvað:
Vaxa fiflar fróni á
finnst þvi ríflegt heyið,
ó, hve líflegt er að sjá
ofan í Stiflugreyið.
En svo kom vatnið þegar stifl-
an   yar    sett    í    ána    vegna
Skeiðsfossvirkjunar.    Þá    var
þessi sélega, sumarfagra sveit
fyllt  með  stóru  uppistöðulóni
fyrir   rafstóðina,   til   þess   að.
aldrei þryti vatn í aðrennslis-
rörum    aflvélanna,    og    ekki
slokknaði   á   lömum   fólksins
eins og hjá óforsjálu meyjunum
í Nýja Testamentinu. En þegar
engjarnar voru komnar í kaf og
vatnið flæddi upp á túnin, — á
hverju átti fólkið i Stíflunni þá
að lifa? Þá var ekki um neitt
annað að gera en hverfa á brott,
hvort   sem   mönnum  féll   það
betur eða verr, og slá tjöldum
sínum  á nýjum stað þar sem
nýir möguleikar gáfust til lífs-
Hnappsstaðakirkja, — kirkjan á vatnsbakkanum, sem elst er
timburkirkna á landinu. Ljósm. Jóhanna Björnsdóttir.
KIRKJANA VATNSBAKKANUM
— elsta timburkirkja á Iskmdi
Eins og hnípin móðir, sem
syrgir horfna unga sína,
stendur kirkjan á bakka vatns-
ins.
Hvað er hún að harma?
Af hverju ber hún dapur-
legan svip hins yfirgefna og
umkomulausa?
Þaó er vegna þess að sóknar-
börn hennar eru horfin og
presturinn því hættur að
messa. Engin hátið, engin skírn
eða ferming. Ailtaf autt og tómt
og hljótt.
Já mikill er nú munurinn hjá
þvi sem var í gamla daga t.d.
um það leyti sem Knappsstaða-
kirkja var reist — þá voru í
Stíflunni 118 manns á 15
heimilum. Og þá var hægt að
bjargar. Segir ekki frekar af
þeim, en þess er skylt að geta
að enn mun búið á 2 bæjum í
Stíflu.
Á Knappsstöðum er kirkju-
staður frá ómunatíð. í þætti af
Þórhalli Knapp, sem var maður
göfugrar ættar, siðlátur og þó
heiðinn, segir frá því, að hann
tók kristna trú og lét kirkju
reisa á bæ sínum.
Ekki er nú vitað hvaða ár það
var!
En kirkja sú, sem þar stendur
nú, var reist árið 1840, og mun
því elsta timburkirkjan á landi
hér. (Kirkjurnar á Bakka i
Öxnadal og Búrfelli í Grímsnesi
3—5 árumyngri.)
Sr. Stefán Þorvaldsson,
sálmaskálds í Holti Böðvars-
sonar, hélt Knappsstaðabrauð
1835—1843. Vígðist hann
þangað á besta aldri, dugmikill
og framtakssamur, og komu
þeir eiginleikar hans að góðu
haldi er staður og kirkja stór-
skemmdust í landskjálfta
aðfaranótt 12. júní 1838. Voru
flest hús staðarins endurreist
samsumars        en         bygging
kirkjunnar (sem raunar var
messufær) dróst fram á vor
1840. Hófst smíðin 27. maí og
lauk 24. júlí. Unnu að henni
2—3 smiðir, alls 162 dagsverk.
Var rekaviður í grindinni en
klæðning og þiljur úr búðar-
timbri. Alls nam kostnaður við
kirkjubygginguna 491 ríkisdal
(eða 2,5 míllj. króna?) Það var
mikið fé fyrir fámennan
söfnuð. Rúmlega 200 rd. — ein
7 kýrverð — var skuld við sr.
|i«jHMasaj
Stefán. Hún var seinna jöfnuð
m.a. með því að farga
Guðbrandsbibliu úr eigu
kirkjunnar. Hún er nú í eigu
Landsbókasafns. Var gefin því
af ónefndum manni í Svíþjóð
(Gústaf erfðaprins?) með milli-
göngu          sendiráðsins          i
Kaupmannahöfn. Það var árið
1933.
Stifla   í   Fljótum.   Hér   mun. vera   ein   mesta   harðinda-   og
snjóþyngslasveit á íslandi. Ljósm. Eiríkur Helgason.
Af kirkjunni nýsmíðaðri er
til glögg og greinagóð lýsing í
visitaziubók prófasts, sr. Bene-
dikts á Hólum, sem telur
„kirkjunnar grundvöll djúpt og
duglega grjóthlaðinn og
hússins byggingu vandaða að
smíði ogviðum."
Um kirkjugripi má vísa til
lýsingar Matthíasar þjóðminja-
varðar, sem kom að Knapps-
stóðum 15. júlí 1910, þar er m.a.
sagt ýtarlega frá predikunar-
stólnum, sem er ævaforn (frá
1704) með myndum af guð-
spjallamönnunum og St. Pétri.
Árið 1881 var Knappsstaða-
brauð lagt niður og kirkjan
gerð að annexíu frá Barði.
Hélst svoþar til Barðsbrauð var
niðurlagt og sameinað Hofsósi.
Árið         1893        samþykkti
safnaðarfundur á Knapps-
stöðum að taka við kirkjunni og
þrem árum síðar fóru fram á
henni gagngerðar endurbætur:
nýir bekki, nýir gluggar, ný
klæðning á veggi og hvelfingu,
sem var máluð blá með
skinandi stjörnum eins og
vetrarnóttin í Stiflunni.
Það var á haustnóttum 1974
sem síðasti bóndinn fluttist frá
Knappsstöðum. Þá fór fram
siðasta prófastsvísitazían á
þessum forna kirkjustað. Þar
er nákvæm skrá yfir gripi
kirkjunnar og bækur og hvaða
ráðstafanir eru gerðar vegna
þess að hér er ekki lengur
manna byggð. Loks er þess
getið að trygglyndar konur í
kvenfélagi hreppsins eru að
láta giróa krikjugarðinn til
verndar leiðum látinna Stíflu-
búa.
Nú er Knappsstaðakirkja 137
ára gömul. Það er margt sem
hefur drifið á daga þessa aldna
húss. Það er raunar reynsla
allra þeirra sem háum aldri ná.
Það tekur bæði til innra líf og
ytri hags.
Það var gaman í gamla daga
þegar söfnuðurinn var allt upp
í 140 manns og fullt hús á
hverjum messudegi. Hún
fylgdist með ævi hvers ein-
staklings frá skírnarlauginni
fram á grafarbarm og daglegu
lífi fólksins i hörkum vetrarins,
Ieysingum vorsins, bliðu
sumarsins, húmi haustsins.
Hvergi eru andstæður árstíð-
anna jafnrikar og hér. Ýmist
var hún á kafi í fönn eða
brennd af sól, mókandi í kyrrð
lognsins eða skekin af ofsa-
veðrum svo að setja varð vió
hana skástífur eða njörva hana
niður með járnhlekkjum. —
Þetta var ekki annað en eðli-
legur gangur lifsins í þessari
harðbýlu sveit.
VÖKUNOTT
ÁSTÓLI
Framhald af bls. 21
jón telur sér trú um, að hann sé
orðinn heilsulaus. Svo finnst þeim, að
maður hafi engar helgar hér á Stóli.
Þau vilja hætta vinnu um miðjan dag
á föstudögum, eins og þeir gera á
Ósnum.
—   Fólk talar nú stundum svona.
Ætli þeim snúist ekki hugur?
—   Þú heyrðir nú sönginn í Sigur-
jóni áðan. Þannig hafa þau látið i allt
sumar. Hvernig heldurðu að mér hafi
liðið.
—  Ætla þau tómhent héðan,
manneskjurnar. Tæplega ferð þú að
leysa út hlutinn þeirra í jörðinni og
búinu, eða borga þeim fyrir nytjar
eða ábúð.
—   Ég getekkert ef þaufara. Hér
býr enginn einn.
—   Þú varst mátulega búinn að
taka prestsetrið á leigu.
—  Já, þetta leit orðið vel út hjá
okkur. Rebekka er dugleg og útsjón-
arsöm. Nú bereitthvað nýrra við.
Loðmundur farinn að hæla Rebekku.
Eitthvað boðar það hjá karli.
Loðmundur seildist eftir brenni-
vínsflöskunni og fékk sér sopa.
—   Þetta er nú dýrt spaug, sagðí
hann. Enda leyfi ég mér það ekki oft
og aldrei nemasopa í einu. Viltu ekki
einn með mér/vinur. En gesturinn
var að hugsa um annað.
—   Mér finnst það yrði gaman að
vera útilegumaður hérna i Stóli, sagði
hann. Alltaf var presturinn einn og sá
aldréi draug.
—   Draug. Guð hjálpi mér. Myrk-
fælnin er að drepa mig, sagði Loð-
mundur með felmtur í augum og
ósjálfræði í handahreyfingum. Hann
vissi ekki fyrrtil, en hann hafði sopið
aftur á flöskunni.
—   Æ, nú fór illa, sagði hann og
setti frá sér flöskuna. Svo leit hann á
gestinn biðjandi augum, stundi
þungt og sagði:
—   Ég skal leigja ykkur Rebekku
prestsetrið. Þið haldið hérna til. Ég fæ
hjá ykkur frítt fæði. Þið fóðrið fyrir
mig fimmtíu kindur upp í leiguna. Þá
má Sigurjón fara. Þetta er þráablóð.
Að þessum orðum töluðum, kom Sig-
urjón upp stigann og leit inn í her-
bergið, brattur í baki og sigurbros á
andlitinu:
— Jæja. Við gengum frá þessu.
Eg kaupi íbúðina. Rebekka fer með
mér. En þú svarar út okkar hlut úr
jörðinni og búinu. Svo getur þú hald-
ið draugunum paról hérna á Stóli.
Loks á fjórða tímanum komst gest-
urinn í háttinn. En hann gat ekki
sofnað. Atburðir kvölds og nætur
héldu fyrir honum vöku. Það var
sama hvernig hann byrgði sig niður
og kreisti aftur augun. Spennan hið
innra vildi ekki hverfa. Svona varþá
málum komið á Stóli. Sundrung miíli
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24