Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 6. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Jónas Jónssonfrá Hriflu
haröasti  andstæðingur  fornritaútgáfu Halldórs
Laxness.
„Nú á með föstu skipulagi að draga
Islendingasögurnar niður í svaðið.
Það eru rithöfundar kommúnista, sem
standa að þessu ólánsverki og útgef-
andi þeirra, smjörlíkissali í Reykja-
vík, stendur fyrir framkvæmdinni".
Árni Jónssonfrá Múla
þingmaður Norðmýlinga og ákafur andsteðingur
nútfmastafsetningar á fornritum.
„Þýðing           Halldórs           Kiljans
getur... ekki átt erindi nema til
algerra glópa, manna sem engu skipt-
ir hvort læsir kallast, eða eru með öllu
óstautandi. Það er óneitanlega frum-
legt að fara að skrifa bækur handa
slíkum lýð".
Bjarni Bjarnason
skólastjóri á Laugarvatni, þingmaður Árnesinga og
harður „Jðnasarmaður" í hverju raáli.
„Þessir menn vinna nú aðeins á fyrsta
stigi þess skemmdarverks að telja
ungu fólki trú um, að það eigi ekki að
lesa fornmálið, heldur þær bækur,
sem birtar eru með þeirri stafsetn-
ingu, sem lögboðin er á hverjum
tíma".
Kristinn E. Andrésson
rilstjóri Tímarits Máls og menningar og áhrifnmikilI
menningarviti, lét inálið tll sfn taka.
„... halda þingmönnum í taúgaæsingi
og hræðsluástandi í tvo mánuði, til
þess eins að samþykkja lög um það, að
Islendingar einir allra þjóða megi
ekki gefa út forna dýrgripi bók-
mennta sinna eins og frjálsir
menn..."
„SKRILCTGAFA" á Laxdælii
Um moldviðrið á Alþingi 194-1 útaffornritaútgáfu Halldórs Laxness.
Eftir Harald Guðnason                         Fyrri hluti
, .HATWSITO AFA
)1
á Njálu
Áriö 1941 geisaöi heimsstríð og mikil
spenna var í mannlífinu. Þá vildi svo vel til,
að íslendingar fengu óvænt tækifæri til
þess að fara í stafsetningarstríð eitt af
mörgum. Eru þeir þjóöa frægastir fyrir
þann hernað.
Frétt í Vísi 9. októþer 1941 tendraði
baráttuhug í þjóðhollum íslendingum. í
þeirri frétt segir, aö í ráði sé aö gefa út
íslendingasögur í nýrri útgáfu, málið fært í
nútímabúníng og ættartölum sleppt:
„Hefst þessi útgáfa á Laxdælu, og er
hún umskrifuð af Halldóri Kiljan Laxness,
en prýdd myndum eftir Gunnlaug
Scheving listmálara.
Mun mörgum hér finnast vera ráöist í
nýstárlegt — en e.t.v. nokkuð djarft —
fyrirtæki, einkum þeim, sem ekki geta
sætt sig við, að hróflað sé við gömlum
verðmætum."
Jónas Jónsson frá Hriflu blés í herlúöur
Tímamanna. Hann skrifaði ritstjórnar-
grein um málið í Tímann 11. okt. og segir
þar m.a.:
„Aiveg nýveriö kom tilkynning í einu
af dagblöðum bæjarins um, að nú ætti,
meö föstu skipulagi, aö draga íslend-
ingasögurnar niöur í svaðið. Það eru
rithöfundar kommúnista, sem standa aö
þessu ólánsverki, og útgefandi þeirra,
smjörlíkissali í Reykjavík, stendur fyrir
framkvæmdinni. Halldór Laxness á að
koma Laxdælu í forina, en síðar á aö
gera öðrum perlum fornbókmenntanna
svipuö skil. Tilgangurinn mun vera sá að
afbaka allar fornbókmenntirnar á Þenn-
an hátt."
Grein Jónasar heitir Fornbókmenntirn-
ar í svaðið. Síöan segir hann:
„Væntanlega sér Alþingi bað, sem nú
kemur saman, sóma sinn í pví að verja
fornbókmenntir bjóöarinnar, með pví aö
gera það að skilyrði, að stór f jármunaleg
viðurlög, EF EKKI ÞRÆLKUNARVINNA
(leturbr. H.G.), liggi við Því að gefa út
fornrit Þjóðarinnar, nema með heimild
stjórnarráðsins".
Þá greip annar vígfimur maður vopn af
þili, Árni Jónsson frá Múla skrifaöi langa
grein í Vísi 13. okt.: „Á aö verðfella
íslenska tungu?"
Árni segir, að Halldór Kiljan hafi oft
reynt að ganga fram af mönnum með
uppátækjum sínum. Nú hafi honum tekist
þaö.
„Þýðing Halldórs Kiljans getur... ekki
átt erindi nema til algerra glópa, manna,
sem engu skiptir hvort læsir kallast, eða
eru með öllu óstautandi. Það er
óneitanlega frumlegt að fara aö skrifa
bækur handa slíkum lýð."
Árni segir í lok greinarinnar, að
fornbókmenntirnar séu sá gullforði sem
alltaf megi leita í, þegar hætta sé á
gengisfalli. Síðan segir Árni:
„Ef viö köstum frá okkur gullforðanum
og förum að verðfella tunguna, verður
Þess skammt að bíða, að engin íslenska
sé til. Tungan hrynur eins og gjaldeyrir
öreiga Þjóðar. Eftir nokkur ár kemur nýr
Kiljan, sem ræðst í að snúa „Laxness-
ínu" á enn ógöfugra mál..."
Var nú skammt stórra högga á milli.
Næsta dag, 14. október, kastaði Laxness
„bombunni". Svolátandi yfirlýsing kom í
Vísi þann dag:
„Ég hefi tekiö að mér að gefa út
Laxdæla sögu, færöa til hinnar svoköll-
uðu stjórnarráðsstafsetningar, Þeirrar
stafsetningar, sem nú er lögfest í
landinu. — Að pví fráskyldu, að upp
veröur tekin hin fyrirskipaða stafsetning'
stjórnarráðsins, kemur vitanlega ekki til
mála, að oröfæri textans, stíl eða máli
verði í nokkru breytt í útgáfu minni á
Laxdælasögu.
Reykjavík, 14. okt. 1941.
Halldór Kiljan Laxness."
Arnór Sigurjónsson svaraði greinum
Árna frá Múla og Jónasar frá Hriflu í Vísi
17. okt. 1941. Þá ritaöi hann aöra grein
um Laxdælumálið í Þjóöólf mánuöi síðar.
Arnór segir í Vísi, að Jónas og Árni séu
einna pennafærastir íslenskra blaöa-
manna. En oft sé eins og örvar þeirra
mætist á miðju flugi og falli til jarðar.
Jónas vonar aö Alþingi „verji fornbók-
menntirnar", setji „fjármunaleg viöurlög,
ef ekki þrælkunarvinnu" gegn þv/ aö gefa
út fornrit, nema með leyfi stjómarráðs. En
þeir félagar höfðu, er hér var komiö, ekki
séð „þýðingu" Halldórs á Laxdælu.
„Dómar þeirra eru því fordómar í orösins
bókstaflegu merkingu", skrifar Arnór. Orð
Jónasar sé vart hægt að taka í alvöru.
Grein Árna sé hinsvegar góð hugvekja um
íslenskt mál, og því rétt að ræða málið
nánar við hann. —
Arnór lýsir því vígi á hendur sér, að hafa
gerst hvatamaöur þess, að Laxness vann
þetta umdeilda verk. Hann segir svo frá:
„Við Ragnar Jónsson ræddum eitt
sinn um Það í fyrra, hvílík hætta tungu
okkar og Þjóðerni stafaði af Þeirri
flóðbylgju erlendra áhrifa, sem fór yfir
land okkar... Allt Þetta leiddi til Þess að
ég varpaði fram peirri tillðgu við Ragnar,
að hann gerði tilraun til að gefa út eina
eða tvær Islendingasagnanna með peirri
stafsetningu, sem nú er lögboðin í öllum
skólum iandsins en að öðru leyti eftir
texta fomrítaútgáfunnar, og fæli Hall-
dóri Kiljan Laxness að sjá um bessa
útgáfu."
Nú hafi Halldór búiö Laxdælu undir
prentun á þennan hátt, „og ég hef
handritiö undir höndum." Hann hafi
hvergi breytt málfari, aöeins stafsetningu.
Arnór birtir kafla úr Laxdælu og „þýð-
ingu" Halldórs þessu til sönnunar.
Um rithöfundarhæfileika Laxness skrif-
ar Arnór meðal annars:   •
„Það er engin tilviljun, að mál hans og
stíll býr yfir meiri töfrum fyrir nútíma
íslendinga en flestra manna annarra,
svo aö Þess sé gætt að segja ekki mcira
en rétt er. Þaö er beinlínis afleiðing af
því, að aö hann hefir lagt meiri alúð við
málfar sitt en flestir íslendingar aðrir, og
hann hefir beitt við Þá alúð mjög miklum
vitsmunum." —
Árni segir ístuttri athugasemd, að hann
voni, aö hugmyndin um aö þýöa fornsög-
ur á íslensku sé kveðin niður fyrir fullt og
allt. —
En um hvað var deilt í raun og veru
1941? Einfalt dæmi: Rétt var þat, rangt
©
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16