Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Þetta er birna núnwr 1795. Hún varð
víofrwg fyrir Þeð að twra á aér.
senditwki mánuðum saman á iaið sinni
frá Alaska til Síberíu. Eölithvötin vísaði
twnni leið, an tilgangurinn var að finna
sameiginlegan stað, Þar sam birnumar
fwða unga sfna.                                       g,
Á ísaárum hefur bað ítrakað átt sér
stað aö bjarndýr komu hér uppá landið
og þöttu einlægt vágestir. Hræðsla
manna við bjamdýr í nyrstu byggöum
landsins, var heldur ekki út í bláinn, Því
trulega er ógerningur að verjast soltnum
birni án þess að hafa til þess skotvopn.
Örnefni benda til þess að bjarndýr hafi
sést hér annað veifiö allt frá landnams-
ötd og má vel ímynda sér, að mönnum
hafi ekki Þðtt árennilegt að vinna á
bangsa áður en skotvopn komu til
sogunnar.
Bjarndýrið, hvítabjðrninn eða ísbjðrn-
inn eins og hann er nú oftast nefndur, er
dœmi um frábœra aðlögunarhæfni nátt-
úrunnar. Bjöminn er konungur noröur-
hjarans og engin skepna getur unnið é
honum. Sagt er bjamdýr geti brotið
álnarpykkan, eða 60 cm Þykkan ís með
hramminum. En bjarndýr um hefur farið
fœkkandi, mest af manna völdum, — og
nú eru í gangi aðgerðir og rannsóknir til
Þess að fylgjast með ferðum dýrsins og
fremur leitast við að vemda Það en eyða
Því. í pví sambandi er erfiðast að berjast
við græðgi mannsins; bjarndýrsfeldur
hefur alltaf Þðtt og Þykir ennpá kon-
ungsgersemi. Þessi feldur er eitt af
undraverkum náttúrunnar og einmitt
Það sem gerir biminum kleift að lifa á
ísbreiðum norðursins.
Það sem hór er sagt um bjarndýr, er
samantekt úr Þýzka vikuritinu Quick.
Þar segir m.a. frá austurríska fjallgöngu-
manninum Bernd Mubka, sem tók Þátt í
vísindawioangri til Magdawnfjaroar é
Svalbarða. Hann vaknaoi við vondan
draum einn morguninn: Tjaldinu var
svipt ofan af höniim, sem vwri Þaö úr
pappfr  og  risastðrt  bjarndýr  stöð  á
MEÐ LIPURÐ KATTARINS
en heljaraf I í hramminum
afturtöppunum yfír manngreyinu, Þegar
Mubka nuddaði stírurnar úr augunum.
gafst ekki tfmi til að hrópa á hjálp;
bjarndýrið sló til hans með vinstri
hramminum svo sem bjarndýra er vani.
Mubka féll til jarðar stórslasaður, en
björninn réoist Þegar á hann og beit
hann til bana. Allt gerðist Það svo akjótt,
að félagar Mubka komu ekki á vettvang
fyrr en um seinan.
í annan staö nefnir þýzka vikuritiö
dæmi um bjarndýr, sem kom mönnum á
óvart og svipti upp dyrum í karlaklúbbi í
bænum Churchill í Manitoba. Þar dund-
uöu menn sér viö pílukast og urðu
orölausir, þegar bangsi drattaöist inn-
skeifur eftir gólflnu í áttina til peirra.
Barþjónninn var fyrrum liöþjálfi úr brezka
hernum. Honum varö á aö æpa: „Aögang-
ur bannaður nema fyrir félaga, — út
héðan". Og hvað skeður; bjarndýriö,
hlýöir eins og hundur og labbar sneipt út.
Þannig eru birnir; óútreiknanlegir. Hér
eru dæmi um tvö. Annaö er óargardýr, en
hitt er eins og vel vaninn hundur.
Hvernig er raunverulega skaplyndi
þessa dýrs, sem býr á ísbreiöum heim-
skautsins, og er jafnt í sjó sem á landi?
Flestir heimskautafarar yppta öxlum og
fullyröa, um leiö og þeir taka ðryggiö af
byssum sínum, aö ísbirnir séu óútreiknan-
Fylgst er nwð bjamdýrum úr lofti og til
bess að gara rannsóknir auðveldari,
eru aum dýranna avwfð og máluð á
Þau núnwr, sam ajást langar leiöir.
legir. En þrátt fyrir, aö þetta spendýr sé
mjög háþróað, fylgir þaö vissri eólishvöt í
þessu harðgerða umhverfi sínu. Þess
vegna er vel. hægt aö áætla framferöi
þess, eins og hægt er aö áætla framferöi
þeirra dýra, sem eru ótrufluö í umhverfi
sínu. Þetta er skoöun hins kunna spen-
dýrasérfræöings Dr. Theodor Haltenorth í
Munchen.
Alwin Pedersen, danskur náttúrufræö-
ingur, heldur því fram, aö bjarndýriö vilji í
raun og veru aöeins vera í friöi og fá aö
afla sér matar ótruflaö. Pedersen hefur
oftar en 200 sinnum oröið á vegi „hvíta
risans" í daufri birtu miönætursólarinnar.
„Ef björn kemur þrátt fyrir allt í áttina til
manns, er þaö annaðhvort af hungri eöa
forvitni. Þaö er þó sjaldgæft aö hungraöur
björn ráöist á mann."
Bjarndýrið, sem drap Hubka, haföi
veriö á veiðum í ísbreiöunni viö austur-
hluta Spitzbergen, en rekiö síöan meö
rekís aö suöurströndinni, þar sem ísinn
bráönaöi í golfstraumnum. Eftir langa og
matarlausa sjóferö haföi Nanook, eins og
Eskimóarnir kalla hann, synt til lands og
haldiö í átt aö selveiöistöðvunum í noröri.
Birnir geta veriö lengi matarlausir, því
annars gætu þeir ekki komist af, en löng
fasta veikir siöferöiskennd þeirra. Þessi
björn drap ekki af drápsfýsn, heldur úr
neyö. Hann tók fórnarlamb sitt í kjaftinn
og synti burtu meö líkiö og fannst hvorki
af því tangur né tetur.
A öskuhaugunum í Churchill er aftur á
mó.ti svo mikiö af ætu rusli, aö birnirnir
þurfa ekki aö svelta. Churchill er enda-
stðö járnbrautarinnar, sem flytur hveiti frá
komekrum Kanada aö höfninni, þar sem
því er síðan lestaö í skip til Evrópu. Auk
þessa liggur Churchill á aldagamalli slóö
ísbjarnanna. Á hverju sumri halda þeir í
noröurátt, 400 kílómetra meöfram
ströndinni, aö Kap Churchill, sem er
klukkustundar akstur frá bænum. Þar
bíða stríöalin karldýrin vetrarins. Þau vilja
ekkert meö kvendýrin hafa nema á'
frjóvgunartímanum, sem er frá mars til
aprílloka. Þau gerast ráörík og plássfrek
og reka kvendýrin, ungana og hálfvöxnu
karldýrin í burtu í vesturátt, en þaö er
einmitt í áttina aö bænum.
„Frá septembermánuöi má sjá barndýr
þvælast um göturnar í Churrchill bæöi á
nóttu sem degi," segir náttúrufræöingur-
inn Richard C. Davis... „Stundum fylgir
þeim hópur barna og hunda, en einnig má
sjá heimamenn meö Ijósmyndavélar sínar
aö ná myndum af þessu fyrirbæri. Þaö er
gert grín aö yfirvöldum bæjarins, sem
reyna aö halda dýrum í öruggri fjarlægö
frá mannfólkinu.
©
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16