TÝmarit.is
Search | Titles | Articles | About | FAQ |
login | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbˇk Morgunbla­sins

and  
M T W T F S S
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Open in new window:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Main publication:

Morgunbla­i­


Vertical fit


Your browser does not support PDF files
Click here to view the page as JPG
Lesbˇk Morgunbla­sins

						Á Húsavík var ungur maður
Þórhallur Sigtryggsson, síðar
kaupfélagsstjóri. Hann hafði trú á
mér og sagði: „Helga á að syngja".
Svo leið tíminn. Ég fór að
Hrafnagili í Eyjafirði og réði mig
þar, til að vinna og læra að syngja
hjá Valgerði Briem (sjá þátt um
frú Valgerði á öðrum stað í
bláðinu). Ég átti að taka tíma og
læra undir Kvennaskólann hjá
Þorsteini Briem,. þar var einnig
Pálmi Hannesson við nám og
tókum við tíma saman.
Pálmi var náskyldur séra Þor-
steini. Faðir Pálma og móðir
Þorsteins voru systkini.
Við vorum svo miklir galgopar
stelpurnar, tókum ekkert tillit-'til
þess arna, við vorum í áflogum
eins og unglingar eru. Þarna var
dóttir Bjarna frá Vogi, Sigríður.
Það var góð stúlka og við vorum •
voðalega samrýndar og Pálmi var
alltaf stríðinn og við þurftum að
ná okkur niðn á honum. Hann
tuskaðist við okkur. Þá þurftum
við að ná okkur niðri á einhvern
hátt. Svo einu sinni þá var nú
Pálmi á sunnudag að fara niður á
Akureyri til fósturföður síns eða
stjúpa í heimsókn í gróðrastjöðina
á Akureyri. Við gáfum kaffi til
skiptis, Sigga og ég, svo vinnukon-
urnar gætu spfið á sunnudögum.
Ég segi: Nii parf ég að ná mér
niðri á Pálma. Ég veit hvað ég geri
í fyrramálið. Pálmi var alltaf
sofandi þegar hann drakk kaffið a
morgnana. Ég setti þessi ósköp af
natroni í kaffið því ég vissi að
honum yrði bumbult af natróninu
og svo segi ég: „Elsku Pálmi minn,
flýttu þér nú bara að drekka þetta,
þú ert að verða of seinn. Eg er
kominn með sykur og mjólk, flýttu
þér nú bara að drekka þetta."
Svona áttum við til að glettast,
unglingarnir.
Pálmi fór í Gagnfræðaskóla og
tók próf upp í hann um vorið. En
það-varð lítið úr námi hjá mér.
Frú Valgerður var vanfær og átti
barn um vorið. En mína fyrstu
söngtíma fékk ég hjá Valgerði
Briem, elskunni, þótt minna yrði
úr en við báðar vildum.
Síðar fór ég svo til Reykjavíkur
og þá fór ég í söngtíma til
Herdísar Matthíasdóttur Joch-
umssonar, skálds. Ég var líka einn
yetur við músíknám hjá Páli
ísólfssyni. Svo fór hann í sigling-
ar. Hjá Herdísi var ég tvo vetrar-
parta.
Haustið sem spanska veikin
gekk fór ég heim til Húsavíkur í
kirkjunni þar kom merkilegt atvik
fyrir mig. Þannig var að ég fékk
að æfa mig í kirkjunni. Bæði var
að hljóðfærið var betra þar en það
sem við höfðum heima. Svo var
þar friður og ró. Ég fékk lánaða
lyklana og fór þangað og æfði mig
þegar þannig stóð á. Aldrei var ég
hrædd þó fyrir kæmi að lík stæði
uppi í kirkjunni.
Þá var það einu sinni þegar ég
var að syngja og æfa lag eftir
Heise „Arme Hjerte er du træt"
þá heyri ég að það er tekið undir
við mig í laginu og mér f annst það
vera Herdís Matthíasdóttir. Ég
varð ekki hrædd og hugsaði að
þetta væri vitleysa í mér. Svo
byrjaði ég aftur á laginu og þá er
aftur tekið undir við mig. Þá var
ég hrædd. Ég lokaði orgelinu og
flýtti mér í dauðans ofboði heim.
Mamma spurði mig hversvegna ég
væri komin strax aftur. Ég sagði
henni frá þessu. Um kvöldið kom
svo fréttin um að Herdís hafi
látist þennan dag úr spönsku
veikinni.
Niðurlag síðar.
Valgerður Briem
Óhætt er aö taka undir orö séra
Friöriks Friörikssonar, hins nafnkunna
æskulýösleiötoga, er hann ritar grein í
afmælisrit KFUK á 50 ára afmæli þess
félagsskapar 1949. Þar segir hann:
„Þess vildi ég óska, aö ég gæti skrifaö
glæsilega grein um frú Valgerði Briem."
Síðan rekur hann starf hennar í þágu
félagsins en víkur svo aö starfi hennar
aö söngmálum. Það er einmitt þeirra
vegna sem fáar línur fylgja mynd
hennar. Er þaö vegna samtals viö Helgu
Bjarnadóttur söngkonu, er naut tilsagn-
ar Valgeröar, þá er hún dvaldist aö
Hrafnaglli.
Séra Friörik heldur áfram í grein
sinni: „Hún efldi mjög aö góöum söng í
félaginu (KFUK), stofnaöi ágætan
kvennakór, sem bæöi prýddi hátíöhöld,
einnig félagsins, og hélt stundum sam-
söngva til ágóoa fyrir félagiö. Vann sá
kór sér mikla hylli og var liöur í viöreisn
og blómgun félagsins."
Þeim er til þekktu kom eigi á óvart
þótt frú Valgeröi Briem kippti í kyn um
tónlistaráhuga og störf aö vlögangi
sönglistar. Hún átti ættir aö rekja til
þjóðkunnra tónlistarmanna. Komin af
Pétri Guðjohnsen er kunnur var fyrir
störf aö söngmálum kirkjunnar og
skólasöng, ásamt útgáfu söngvahefta
og kóralbókar. Einnig frumsamdi hann
og þýddi bækur um ísl. sálmasöng og
kirkjuhljómleik, sbr. Saga íslendinga 8.
bindi. Þá má rökstyöja, aö Knudsens-
kyn er aö henni stóö til hlnnar handar
(kona Péturs Guöjohnsen Guörún var
móöursystir Sveinbjarnar Sveinbjörns-
sonar tónskálds). Er rík sönghneigö í
því Knudsensfólki. Því til staöfestu má
nefna frændur er bera sama ættarnafn
og komnir eru af sama ættarmeiöi en
búsettir eru í Danmörku. Þá ber aö
nefna séra Hjalta Þorsteinsson, prófast
í Vatnsfiröi, en af honum er móöurætt
íslenskra Knudsena komin. Var hann
kunnur fyrir söng sinn, hljóöfæraleik og
myndgerö, listmálun og útskurö. Þá
voru dætur hans hannyröaliljur.
Þjóöminjasafniö íslenska geymir
marga gripi þeirra ættmenna, er prýöa
með list sinni veggi og salarkynni
safnsins. Má víkja aö því síöar til
glöggvunar á þætti þeirra ættmenna.
Vottorð er fjölskylda frú Valgeröar
geymir frá Kaupmannahafnardvöl
hennar árin 1905—08, sýnir að hún
hefir staöist inntökupróf í konunglega
danska tónlistarskólann meö mikilli
prýði. Kom í Ijós viö inntökupróf að hin
unga íslenska prestsdóttir, fröken Hall-
dórsson, elns og hún er þá skráö dóttir
séra Lárusar Halldórssonar Fríkirkju-
prests og systir þeirra Guörúnar og
Péturs, er kunn voru: systkinin í Ási og
Hofi, þarf eigi aö rýna í nótur eöa
bækur til þess aö söngur hennar og
hljóöfærasláttur hljómi í eyrum danskra
konunglegra prófdómara. Valgeröur
lokaöi nótnabókum, kunni öll prófverk-
efnin utanaö. Svo eindregin var tónlist-
argáfa hennar og óskeikul aö áheyrend-
um, göfugum og margfróöum prófess-
orurn, kom strax saman um aö hún hlyti
ókoypis skólavist í viröulegum húsa-
kynnum aldagamallar stofnunar.
Valgeröur dvelst síöan viö nám í Höfn
og tekur miklum framförum í list sinni.
Þegar konungsför er ákveöin 1907 er
hún beðin að koma fram viö hátíðahöld
heima á Fróni er fagnar ungum konungi
og frjálsari sarnskiptum „ríkjanna
tveggja".
Var fyrirhugaö aö hin unga söngkona
fylgdi konungi á skipi hans er stefndi í
noröurhöf, heim til ættbyggöar hennar
og fjölskyldu. Af því varð þó eigi. í stað
þess varö hún aö leita sér lækninga.
Hafði veikst af berklum og dvaldist á
heilsuhæli. Þar kom þó, aö hún náöi
heilsubót og hvarf heim.
Valgeröur var gefin Þorsteini Briem,
er síöar varð þjóökunnur af störfum
sínum. Lengi prestur og prófastur,
seinna þingmaöur og ráöherra. Náöu
þau aö tilkynna trúlofun sína viö bana-
beð fööur Valgeröar og staöfesta heit
sín um samfylgd á ævibraut.
Séra Þorsteinn settist síöar aö með
ungri brúöi sinni aö Hrafnagili, Eyjafiröi
árið 1911. Kristín Thoroddsen, frænka
hennar var búsett á Akureyri um þær
mundir, kona Steingríms Matthíassonar
læknis. Þangaö kom Emil Thoroddsen
bróðir hennar. Var hann þá tíöur gestur
á Hrafnagili hjá þeim hjónum, Valgeröi
frænku sinni og séra Þorsteini. Er það
enn í minnum haft þá er þau frænd-
systkin settust viö hljóöfæri í stofu
þeirra prestshjónanna á Hrafnagili og
tónar ómuðu frá söng frú Valgerðar og
samspili þeirra um fagra byggö Eyja-
fjaröar. Mun Emil einnig hafa notiö
tilsagnar frænku sinnar, er flutti meö
sér þekkingu og tækni frá námi sínu í
Kaupmannahöfn. Undu þau einnig
marga stund á æskuheimili Emils í
Reykjavík og léku þá fjórhent á slag-
hörpu.,
Þau systkin, börn séra Lárusar og frú
Kirstínar Pétursdóttur Guöjohnsen hafa
öll lagt hönd á plóg íslenskra lista.
Valgerður með söng sínum og hljóö-
færaleik, kórstjórn og félagsstarfi. Hún
stofnaöi kvennakórinn Gígjuna er lengi
starfaði í Reykjavík og Steindór Björns-
son frá Gröf hefir rituö um, aö tilmælum
Sigurlaugar Erlendsdóttur á Torfastöö-
um í Biskupstungum. Þá stundaöi hún
kennslu viö Kvennaskólann í Reykjavík.
Þá var viöbrugöiö söng ungmenna í
Eyjafirði um þær mundir er hún dvaldist
þar. Bræöur hennar Halldór, sem dó úr
tæringu liðl. tvítugur, og Pétur, organ-
isti Fríkirkjunnar, störfuöu einnig aö
tónlistarmálum. Halldór gaf út söng-
lagasafn. Hiö sama geröi Pétur, sem
einnig var hinn fyrsti, og lengi vel eini
nótnasetjari hérlendis. Guörún systir
þeirra var kunnur rithöfundur, bæjar-
fulltrúi og alþingismaöur. Valgeröur var
þeim er til þekktu harmdauöi er hún féll
frá í blóma lífsins, frá ungum efnisbörn-
um og ástríkum eiginmanni.
Ljúkum þá máli þessu meö tilvitnum í
grein séra Friðriks er fyrr var minnst:
„Mér veröur hlýtt um hjartaræturnar, er
ég lít yfir starf KFUK og hennar á þeim
árum. Hún var glæsileg og lýsti meö
vorbjarma." í fundarsal K.F.U.K. er
stórt málverk af frú Valgeröi, málaö af
Halldóri Péturssyni.
Það var fyrir tilmæli Valgeröar Briem,
aö frænka hennar Emilía Guöjohnsen
tók aö sér uppeldi bamanna ungra og
aö velta heimilinu forstööu. Síöar gekk
séra Þorsteinn aö eiga Emilíu og gekk
hún börnunum í móöurstaö.
Kært haföi jafnan veriö meö þeim
frænkunum, þótt fjöll og dalir skildu
byggöir þeirra. Svo samrýmdar voru
þær í tónlist og söngvum aö það bar oft
viö að þær ræddust viö í síma og léku
hvor fyrir aðra lög er þeim bárust ný og
kunnu eftir eina hlustun. Stóöu þær
meö þeim hætti í stööugu söngva- og
vináttusambandi.
Lög þau er móöir Valgeröar, Kirstin
Pétursdóttir Guöjohnsen hafði samiö,
lifa enn í minningu fjölskyldunnar og
fólks á Austurlandi einnig. Er mælt aö
vöggulag eitt er hún samdi að Valþjófs-
staö, sé enn raulaö og sungiö þá er
börnum er vaggaö í væröarblund.
Við útför Valgeröar Briem gerðu
frændur hennar og vinir för aö prest-
setrinu Kirkjuhvoli á Akranesi. Meöal
þeirra voru bræðurnir Jón og Pétur
Halldórssynir, systrasynir við frú Val-
gerði, — og K.F.U.M.-kórinn. Bróðir
Valgeröar, Pétur Lárusson annaöist
undirleik, er þeir sungu: Sjá þann hlnn
mikla flokk sem fjöll.
P.P.
©
					
Hide thumbnails
Page 1
Page 1
Page 2
Page 2
Page 3
Page 3
Page 4
Page 4
Page 5
Page 5
Page 6
Page 6
Page 7
Page 7
Page 8
Page 8
Page 9
Page 9
Page 10
Page 10
Page 11
Page 11
Page 12
Page 12
Page 13
Page 13
Page 14
Page 14
Page 15
Page 15
Page 16
Page 16