Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Ariö 1000 mætti til
hægöarauka kalla
þau aldamót þegar
evrópsk siðmenn-
7 /                     ing var dýpst sokk-
in. Frá þeim púnkti byrjar sú hreyfing
uppávið ímenningarátt sem áfram hélt
til ársins 1914." Svo skrifar Bertrand
Russel í bók sinni History of Western
Philosophy, amerísku útgáfunni bls.
198. Samt leið ekki nema öld þángatil
kristnir menn brendu þrjár miljónir
bóka í bókasafninu í Tripolis á Sýr-
landi (1109), í fyrstu Krossferðinni,
stríði sem var yfirhelgaö af páfanum,
svo ég vitni í indverska heimild (Indian
PEN 1957), og vona reyndar aö hér
kunni eitthvað að vera málum bland-
aö. Alt um þaö, lagt var á staö í
Krossferðirnar um það bil sem verið
var að kristna okkur hérna. Líka kynni
eitthvaö aö vera bogiö við frásögnina
hjá Ara í íslendíngabók, um kristnun
okkar.
Einkennilegt séráparti að kríngum
1000 virðist hvorki hafa verið menn-
íngarleg né landfræðileg fyrirstaða á
teingslum milli íslands og suövestan-
verðrar Evrópu, tam Frakklands,
Einglands og Þýskalands. Híngað
komu nafngreindir klerkar sunnanúr
heimi og settu hér skóla á nokkrum
stööum aö upphafi 11 tu aldar. Þessir
menn komu ýmist af meginlandinu eöa
úr Bretlandi og ffuttu meö sér latínu,
skólastík og gregorískan saung, svo
og bókmentir af því tagi sem þá giltu á
suölægum menníngarsvæðum álfunn-
ar. Um sama leytj fóru líka úngir menn,
nafngreindir, af íslandi til náms suörí
Evrópu, til Einglands, Normandí,
Þýskalands, Parísar og reyndar á
marga staöi aöra, nafngreinda; sumir
læröu í nafntoguðum skólum. íslensk-
ur ábóti, Nikulás nokkur frá Múnka-
þverá (d 1159) tók hæð leiöarstjörnu
viö ána Jórdan á öndveröri 12tu öld.
Bent hefur verið á aö um sama leyti
þektu íslenskir fræöimenn arabískt
oröafar um stjörnufræði, sem nútíma
stjörnufræöingar botna ekki í hvar þeir
hafa tínt upp. Nikulás ábóti segir líka í
riti af suöurferö sinni nákvæmlega á
hvaöa landfræöilegum mörkum túngur
skiftast í Þýskalandi. Hópur pílagríma
af íslandi, fótgángandi menn, gistu í
klaustrinu Reichenau viö Bodensee
um 1100 og má enn sjá nafn sérhvers
þeirra varðveitt í eftirriti gestabókar.
Fyrst íslenskra rita eru taldar
hómilíubækurnar, helgisiða-
rit reist á Gregoríusi, og
hljóta aö hafa borist híngað
meö klerkum á 10undu öld; byrjun
ritaldar hér kann að hafa veriö í því
falin aö snara þessu dóti úr latínu, svo
fólk grynti ögn í þeim furöulegum
sjónleik sem kaþólsk messa er, svo og
tíöagerðum. Þarna kynni semsé að
vera undirstaöa okkar í evrópskri
bókarament, enda kristniboð ekki
formandi fyren viðstaddir botna í
messunni sjálfri; í raun var útskýring
messunnar sama og katekesis — án
útskýríngar á henni heföi eins mátt
messa yfir hundum. En vandi hlýtur
fróðum mönnum að hafa verið á
höndum, nær árinu 1000 að útskýra
slíkar bækur meö árángri til sálubótar
nýkristnuöu fólki, sem átti sér ekki
einusinni bókletur; (rúnaletur er óþekt
sem bókletur á íslandi). Mikiö vanda-
mál íslenskrar kristindómskenslu að
Halldór Laxness
ATHUGANIR UM
FORNBÓKMENNTIR
(Úr sendibréfi til próf. Régis Boyer)
upphafi hefur veriö að þýða Pater
noster. Slíkur texti hefur mönnum
verið óskiljanlegur frá rótum, fd. faðir
vor þú sem ert á himnum; og ekkl tók
betra viö þegar kom bænin dimitte
nobis debita nostra sicut et nos
dimittimus debitoribus nostris, —
þetta er viöskiftamál frá verslunar-
þjóðum Miöjaröarhafsbotna og gerir
ráö fyrir fjarstæöukendum millifærsl-
um, ókunnum noröur hér. Orö einsog
„skuldunautur" bar í sér hugtak lítt
skilgreint í þeirra verslun; og í elstu
þýðíngum Faðirvors er slíkur maður
útúr vandræöum kallaður skulderi og
reyndar festi ekki rætur. Þaö hefur líka
jafngilt því aö „tala svart" viö krist-
lausa menn í þann tíö, aö kenna þeim
þá bæn úr Faðirvorinu sem svo segir
ne nos inducas in tentationem. Tenta-
tio, freistni, er meö öllu óskiljanlegt
hugtak í menníngu þar sem synd er
óþekt. Mikill málfræöíngur okkar, próf.
Konráö Gélason, sem var bakhjallur
íslensk-enskrar oröabókar Claesbys,
varð aö leita aftrí hiö glataða mál,
gotnesku, til aö hafa uppá ætterni
glósu einsog þessarar.
Við vorum aö fornu vanir að
segja sögur af konúngum
og hetjum af okkar ætt-
stofni. Einhverskonar bann
hefur veriö lagt á þaö allar götur
frammaö lokum 12tu aldar aö skrifa
sögur um íslendínga. Útlendar helgi-
sögur af fjarlægum þjóðum í tíma og
rúmi geingu fyrir. En þegar nálgast
©
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24