Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Heilög kvöldmáltíð eftir Salvador Dali.
Þegar trúðleikn
um sleppir
A síöunní til vinstri er útdráttur
úr nýlegri grein, sem birtist um
Dali í norska blaöinu Aktuelt. Hún
er gott dæmi um þá umfjöllun,
sem þessi listamaður fær langoft-
ast — og sem hann aö vísu gefur
tilefni til. í hinu þykist víst
minna púöur, aö Dali telst einn
alsnjallasti          myndlistarmaöur
heimsins og hefur verið þaö í
áratugi. Sú staöreynd vill gleym-
ast, þegar trúöleikurinn og
skringilegheitin eru annarsvegar,
svo og allskonar yfirlýsingar eins
og þessi nýjasta, aö hann muni
snæöa konu sína ad henni látinni.
Þesskonar auglýsingabrellur hafa
sín áhrif og auglýsa Dali sem
furöufugl.
En þegar áhorfandinn stendur
frammi fyrir einhverju af meiri
háttar verkum Dalis, þá gleymast
trúöleikarnir og þaö eitt blasir viö,
aö hér er snillingur á feröinni.
Á tuttugustu öldinni hafa ófáir
myndlistarmenn náö frægö og
frama aö því er viröist fyrir litla
veroleika. Þeir hafa vakiö athygli
meö uppátækjum og „billegum"
brellum sem hætt er viö aö
framtíöin dæmi léttvæg. Dali er
sjálfum sór samkvæmur í þá veru,
aö myndir hans sýna samskonar
furöuheim og hann vill sjálfur hafa
í kringum sig, þar sem svokallaö-
Dálítill eftirmáli
um einn snjallasta
myndlistarmann
vorra tíma —
Súrrealísk krosstestingarmynd •Hir
Dali. Áhoríandinn er Gala, kona lista-
mannsins.
ur raunveruleiki fær sérstaka
meöhöndlun. En á bak viö þaö allt
er listamaöur, sem aldrei bregst.
Tækni Dalis er slík, að dæmi um
annað eins sjást naumast hjá
myndlistarmönnum þessarar ald-
ar. Að því leyti er hann hliðstæða
við svokallaða „gamla meistara",
sem bjuggu yfir undursamlegri
tækni og nú viröist aö mestu leyti
glötuð.
Salvador Dali er frábær teiknari
og hugmyndaríkur í bezta lagi,
enda byggir súrrealisminn mjög á
frjóu hugmyndaflugi. Meðan sam-
tíðarmálarar uppgötvuðu stóra-
sannleik kúbismans og síðar af-
straktið, hélt Dali sínu striki. Um
langt skeið var súrrealismi langt í
frá að vera í tízku. En það hefur
breytzt í seinni tíð með tilkomu
popplistar og nýraunsæis og nú
eru margir, sem reyna aö feta í
fótspor manna eins og Rene
Magritte og Salvadors Dali.
Eins og allir sannir súrrealistar,
er Dali umfram allt myndskáld.
Hann sýnir okkur heiminn í furðu-
legu Ijósi; stundum sem afskræm-
ingu, — en stundum sýnir hann
gamlar og rótgrónar hugmyndir í
nýju Ijósi.
Til dæmis um það má nefna hin
tilkomumiklu málverk Dalis af
atburöum     páskanna:     Heilagri
kvöldmáltíð og krossfestingunni.
Enginn málari hefur túlkaö kvöld-
máltíðina á svipaöan hátt og þó
eru krossfestingarmyndimar tvær
ennþá meira í sérflokki. Ekki er
þaö sízt vegna þess, hvernig Dali
„sér" Krist á krossinum. Á báðum
þessum myndum er krossinn svíf-
andi á lofti; annarsvegar geysi-
lega stílfærður kross og áhorfand-
inn viröist vera Gala, kona listam-
annsins. Þessi mynd er niður
komin á Metropólitansafninu í
New York, en hin krossfest-
ingarmyndin, sem þó er öllu
kunnari, er heimilisföst í þeirri
stórborg, sem næst er íslandi:
Glasgow. Þar er einkar gott lista-
safn; leifar frá stórveldistíma
Breta, en hvað ætli margir íslend-
ingar hafi lagt leið sína þangað?
Það ér þó vel þess virði, þó ekki
væri nema til að sjá meistaraverk
Dalis, sem er stolt safnsins og
komið fyrir í öndvegi. Þessi mynd
er prentuö á forsíðu Lesbókar í
tilefni páskanna.
Mér er þessi mynd minnisstæð-
ari en flest af því sem ég hef séð á
söfnum. Hún er í senn ákaflega
einföld og sterk — án þess að
vera máluö í sterkum litum.
Fyrsta skíma dagsins fellur á
herðar Krists á krossihum; hann
verður sem í sviösljósi og athyglin
beinist að snilldarlegri útfærsl-
unni á mannslíkamanum á kross-
inum, sem sker sig skarplega frá
dimmunni á himinhvolfinu. Blá og
fölleit dagsbrúnin úti viö sjón-
deildarhring minnir á íslenzkan
skammdegismorgun og vatniö,
fiskimaðurinn og bátur hans, er
allt í skugga. Þetta er frumlegasta
útfærsla sem ég hef séð á þessu
klassíska myndefni og um leiö er
hin tæknilega snilld í þvílíkum
mæli, að maður stendur agndofa:
Eftir grandskoöun á því, slær
maður föstu að þarna sé að
minnsta kosti eitt listaverk frá
þessari öld, sem standi sig
tæknilega á móti Vermeer og
Rubens og hverjum stórmeistara
öðrum. Að sumu leyti hefur leik-
araskapur Dalis oröið honum til
frægðarauka, en sögurnar um
hinn kynlega kvist, hafa einnig
orðið til þess að draga athyglina
frá því, sem mestu máli skiptir: Að
Salvador Dali er listamaður af
guðsnáð, — einn þeirra, sem
gnæfa óralangt uppúr skara með-
almennskunnar.
Það segir líka sína sögu um
menningarlega afskekkt okkar, aö
hér á landi hafa aðeins verið
sýndar nokkrar grafíkmyndir
listamannsins. Með fullri virðingu
fyrir þeim, veröur að segjast, að
mikiö djúp er staöfest á milli
þeirra og meiri háttar verka Dalis.
Þær gefa aöeins ófullkomna hug-
mynd um hátindana í list hans.
Ekki ein einasta þessara mynda
hefur nokkru sinni verið sýnd á
islandi, en til eru allmargar bækur
um myndlist Dalis og margir
þekkja verk hans af þeim.
Gísli Sigurðsson.
©
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24