Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Gisli Þór Gunnarsson tók saman
Umbrotaár í lífi
Steinbecks
Ameríski nóbels-
verðlaunahafinn í bók-
menntum John Steinbeck
komst á hátind frægðar
sinnar meö bókinni „Þrúg-
ur reiðinnar." Þessi grein
sem hér fer á eftir lýsir þeirri
röskun sem frægðin hafði á
einkalíf hans og aðdrag-
anda að skilnaði hans og
Carol Henning. Einnig er
tekið fyrir stutt en storma-
samt hjónaband hans og
Gwendolyn Conger.
Eymd og volæði farandverkafólks-
ins rann honum til rifja eins og sjá má
af bréfi sem hann skrifaöi 1938.
„Ég verö aö fara til aö sjá meö mínum
eigin augum hvernig ástandiö er nú í
dölunum inn í landinu. Þar eru um þaö bil
fimm þúsund fjölskyldur aö svelta til
bana. Ríkisstjórnin reynir aö sjá fólkinu
fyrir fæöu og læknisþjónustu en aögeröir
hennar koma aö litlum notum á meöan
fasistískir hópar stórbænda, banka-
stjórnenda og opinberra aöila skemma
fyrir, meö því aö standa í veginum fyrir
auknum fjárframlögum hins opinbera.
í einu tjaldi á þessum sióðurn eru
tuttugu í sóttkví vegna bólusóttar og eftir
viku munu tvær konur fæöa börn sín í
þessu tjaldi.
Þessi óhugnaöur greip mig sterkum
tökum allt frá upphafi og ég verö aö fara
þangað og sjá hvort ég get ekki hjálpað
til viö aö koma þessum moröingjum fyrir
kattamef. Veistu hvaö þeir eru hræddast-
ir viö? Þeir halda aö ef fólkinu væri leyft
aö búa í búöum viö almennilegar heil-
brigöisaðstæöur, myndi þaö stofna meö
sér samtök, og þaö er stórum landeig-
endum og félagssamtökum bænda mikill
þyrnir í augum. Fylkisstjómin og bæjar-
félög láta ekkert af hendi rakna til
fólksíns því þaö telst til utangarösmanna.
En uppskeran myndi hvergi komast í hús
í þessu fylki án hjálpar utangarösmann-
anna. Þetta gerir mig trítilóöan. Ekki
minnast á mín orö viö nokkurn mann, því
þegar ég hef lokiö verki rríínu, munu hin
hræðilegu búnaöarfélög sækjast eftir
höfuöleöri mínu."
Landflótta bændur
lepja dauðann úr skel
Steinbeck fékk gott tækifæri til ao
viöa að sér efni í „Þrúgur reiðinnar"
þegar hann var fenginn til að skrifa
greinaflokk um farandverkamennina
fyrir tímaritið „Life". Hann ferðaðist til
Kaliforniu með bændum frá Okla-
homa sem höfðu neyðst til að yfirgefa
heimili sín vegna uppskerubrests.
Bændur þessir og fjölskyldur þeirra
voru yfirleitt kallaðir Oklarar og þótti
vanviróing að uppnefninu.
í „Þrúgum reiðinnar" brá Steinbeck
upp lifandi mynd af baráttu einnar
fjölskyldu fyrir lífinu. Lesandinn kynn-
ist persónunum svo vel aó honum fer
óhjákvæmilega að þykja  vænt  um
Nokkru áður en hildarleikur heimsstyrjaldarinnar
síöari hófst í Evrópu, ríkti upplausnarástand á mörgum
sviðum bandarísks þjóðlífs.
Uppskerubrestur í miðríkjunum hrakti margan dug-
andi bóndann á vergang og þúsundir smábænda voru
neyddir til að selja jarðir sínar og flytja búferlum til
Kaliforniu þar sem auglýst hafði verið eftir fólki til
uppskerustarfa. Að lokum varð svo mikið offramboð á
vinnuafli í Kaliforniu að stórbændur þar, gátu iækkað
kaupið niöur úr öllu valdi.
Örlög þessa fólks varö efniviður Steinbecks í
frægustu bók sína „Þrúgur reiöinnar".

þær. Sá sem les bókina kemst ekki
hjá því að fyllast réttlátri reiði í garð
hins óréttláta þjóðskipulags sem leyfir
stórbændum að sitja á nær ónytjuð-
umjörðum sínum á meðan vinnuglað-
ir, landflótta bændur lepja dauðann úr
skel ínæsta nágrenni.
Ekki batnaöi ástandiö hjá flótta-
fólkinu frá miðríkjunum þegar vorrign-
ingarnar hófust í Kaliforniu. Eftirfar-
andi tilvitnun úr bréfi Steinbecks er til
marks um það. Bréfið var skrifað í
marsmánuði  1938, þegar hann  var
byijaður á greinaflokknum fyrir „Life".
„Mér þykir þaO leitt en ég get ekki
tekiö peninga fyrir skrif mín um þetta
fólk. Þjáhingin er of mikil til aö réttlætan-
legt sé að græöa á henni. Ég vona aö þér
finnist þetta ekki of fjarstæðukennt. Þú
myndir skilja hvað ég á við ef þú hefðir
tekiö þér ferö á hendur um svæöin, þar
sem vatnið*streymir inn ítjöldin og börnin
kúra sig í beddunum, hungruð og köld.
Stjórnvöld hreyfa hvorki legg né lið
vegna þess aö „vandinn er of mikill til aö
hægt sé aö gera nokkuö viö honum."
Viö kynntumst ungum dreng sem hafði
veriö fangelsaöur fyrir stuld. Hann stal
tveim gömlum rafmagnsofnum vegna
þess aö móöir hans var aö frjósa í hel. Ef
hann veröur dæmdur til langrar fangels-
isvistar þá skal saksóknari ekki fá friö í
sálu sinni, þaö sem hann á eftir ólifaö. Viö
munum sjá til þess."
Bókin vakti bæði
ást og hatur
Þegar Steinbeck haföi lokið greina-
flokknum fyrir „Life" um farandverka-
mennina, hófst hann handa við annað
erfiðara verk, það að semja skáldverk
byggt á kynnum sínum af Oklurunum.
Allt sumariö 1938 og langt fram á
haust sat Steinbeck við skriftir og
hámarksafköst hans voru ca. 6
blaðsíður á dag. Hann ofkeyrði sig
bæði líkamlega og andlega á vinnu,
en þegar „Þrúgur reiðinnar" kom út
1939, sá hann laun erfiðis síns. Bókin
seldist í gríðarlegum upplögum og
Steinbeck hlaut nokkurnveginn jafnan
skammt afást og hatri fyrir sköpunar-
verk sitt.
Einn var sá hópur manna sem var
einna hatursfyllstur ígarð Steinbecks,
en það voru auðugir landeigendur í
Kaliforniu. Þeir reyndu að gera honum
lífið leitt með smásálarlegum árásum
eins og sjá má af bréfum Steinbecks
frá þessum tíma.
Stóð til að setja
nauðgun á svið
„Landeigendumir og bankamennimir
gera allt til aö sverta mig hér um slóöir.
Þeir reyna að niðurlægja mig með
illkvittnislegum gróusögum. Þaö seinasta
sem þeir gerðu var að koma á orörómi
um að Oklararnir hötuðu mig fyrir aö hafa
búið til upplognar sögur um þá og aö þeir
heföu hótaö aö drepa mig. Blööin birtu
aö sjálfsögðu fréttir um þetta. Tom
Collins segir aö Oklararnir hafi gengiö af
göflunum þegar þeir lásu þetta um sjálfa
sig. Þá langaöi helst til aö ráöast á næsta
landeiganda og kýla hann niöur.
Öll þessi helvítis vitleysa gerir mig
skíthræddan. Einhverskonar móöursýki
hefur gripiö um sig meðal fólks vegna
bókarinnar og ég veit ekkert hvar þetta
endar."
Mörgum árum seinna skrifaði hann
vini sínum Chase Horton:
„Mig langar aö segja þér sögu. Þegar
„Þrúgur reiöinnar" kom út, uröu margir
öskuillir út í mig. Lögreglustjórinn í Santa
Clara var vinur minn og hann sagði við
mig þaö sem hér fer á eftir — „Ekki fara
einn þíns liös inn í nokkuö hótelherbergi.
Haltu dagbók um hverja einustu mínútu
dagsins og þegar þú ert ekki á búgaröin-
um, skaltu feröast í fylgd með öðrum, en
umfram allt ekki dvelja einn þíns liös í
hótelherbergi. „Af hverju?" spuröi ég.
Hann svaraöi, „Kannski er ég aö blanda
mér í mál sem mér kemur ekki við en
strákarnir ætla aö setja á sviö nauögun til
aö klekkja á þér. Þú ferö einsamall inn í
hótelherbergi og kvenmaður kemur inn,
rífur af sér fötin, klórar sig í andliti og
öskrar."
Kvennamál Steinbecks
Álit Steinbecks á kvenfólki var all
sérkennilegt eins og sjá má á tilvitnun
íbréf sem hann skrifaöi góðvini sínum
Bo Beskow 1948.
„Mér finnst aö karlar.og konur ættu
ekki aö eiga nein samskipti annarsstaöar
en í rúminu. Það er eini staðurinn þar
sem hatrið á hinu gagnstæða kyni er ekki
eins augljóst. Það þekkist ekki meöal
margra dýra, allt frá hestum til hunda að
kvendýriö og karldýriö eigi nokkur mök
saman nema þá um fengitímann. Líf-
fræðilega er þetta mjög skynsamlegt
vegna þess aö stríöið milli kynjanna er
stöðugt og grimmdarlegt. Annar aöilinn
©
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24