Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 21. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Þaö gat ekki endaö
nema á einn veg ...
Einn af fremstu Helleyrsskipstjórun-
um um 10 ára skeiö var Jón Oddsson.
Mörgum íslendingi sveiö meöferöin á
Jóni í síðara stríöinu, 1939—45, o'g í
sögu Jóns í Vesturvíking, sem skráö er
af Guom. G. Hagalín, er því haldið
fra/n, að hann hafi verið ranglega
látinn gjalda stjórnmálaskoöana sinna.
Ekki ætla ég aö neita því aö harkalega
var með Jón farið og ill voru örlög svo
ágæts manns, en aö mínum dómi var
um sjálfsskaparvíti aö ræöa. Þaö gat
ekki endaö nema á einn veg fyrir Jóni,
eftir aö stríöiö var skollið á, eins og
hann talaði um forystumenn Breta en
lofaöi Hitler og allt hans hyski á hvert
reipi.
Ég heyröi þennan landa minn halda
ákafar nazistapredikanir í útgerðar-
mannaklúbbnum, lofa Þýzkaland en
hallmæla Ðretum, og Churchill kaliaöi
hann stríösspekúlant (Warmonger).
Olav Henriksen sagðist oft hafa farið
Þættir
úr ævi
Geirs
Zoega
Fjóröi og
síðasti hluti
Ásgeir Jakobsson
skráði.
Geír Zoðga. Myndin var tekin nú í vor.
arfiröi en mér var sett þaö skilyrði, að
ég mætti alls ekki ráöa skipstjóra frá
öörum, einungis stýrimenn. Allir okkar
beztu skipstjórar, eins og Nikulás
Jónsson, Alexander Jóhannesson og
Jónas Jónasson, voru stýrimenn þegar
ég réöi þá. Þetta voru miklir öndveg-
ismenn. Ég réði einnig Tryggva Ófeigs-
son, mesta aflamanninn, enda á
stærsta togaranum. Hann var stýri-
maður á Walpole, þegar ég réöi hann.
Ensku assúransarnir
Ég hafði fengiö umboð fyrir Hull-
assurancinn 1934 (vátryggingafélag
togaraeigenda í Hull) og því umboði og
starfi fylgdi þaö, að annast nálega alla
fyrirgreiðslu við Hull-togarana hérlend-
is.
Geir faðir minn hafði haft samskon-
ar umboö fyrir vátryggingafélag tog-
araeigenda í Grimsby, Fleetwood og
Aberdeen. Þegar hann tók aö bila aö
kröftum, seldi skipin (sjö til Edinborg-
ar) og dró saman seglin á öllum
sviöum, þá lánaöi hann frænda sínum
„VIÐ HOLDUM ÞA
ÁFRAM STRÍÐINU
áá
heim til Jóns þeirra erinda að fá hann
til að tala gætilegar. Owen Hellyer mun
einnig hafa rætt þetta við Jón, því
Owen var vel til Jóns. Afturámóti hafði
kastast í kekki meö Orlando og Jóni,
að hann segir í sögu sinni. Jón var
skráöur félagi í British Union, þýzk-
sinnuðum félagsskap. Meðlimir í Brit-
ish Union voru illa séöir eftir aö
styrjöldin brauzt út og margir fangels-
aðir. Útlendingur, sem talaöi eins og
Jón geröi á almannafæri og aö auki
meölimur í áðurnefndum félagsskap,
hlaut að stofna sér í voöa. Þetta var í
rauninni óskiljanlegt meö mann eins
og Jón, sem var raunsær útgerðar-
maöur og skipstjóri og haföi ekkert
gefiö sig aö pólitík. En hann beit þetta
svona fast í sig, aö Bretar ættu sök á
stríöinu og Þjóðverjar væru friðarsinn-
aöir, og gat ekki stillt sig um aö halda
þeim skoöunum á lofti.
Hellyersbræöur höfðu ráöiö Jón
Oddsson frá Grimsby. Jón var þar
búsettur, en vildi ekki gerast skipstjóri
frá Huli, nema eiga heima þar í
grenndinni. Þá keypti Hellyer hús
handa honum í Hessle. Þaö sama
geröu þeir fyrir Olav Henriksen, sem
þeir fengu einnig frá Grimsby. Sinn
fyrsta togara fékk Jón hjá þeim
Hellyersbræðrum. Jón var farinn frá
Hellyersbræðrum fyrir einum 5—6
árum þegar styrjöldin skall á og átti
oröiö eina þrjá togara og keypti þann
fjóröa í stríðsbyrjun. teir voru alir
teknir af honum eins og öörum til
stríösþarfa. Það voru teknir allir togar-
ar yfir 140 fet og margir smærri. Ég
segi ekki, aö hann heföi sloppiö, þó
hann heföi siglt með gát, af því aö
hann var félagi í nefndum félagsskap,
en þaö reyndi ekkert á þaö. Hann haföi
svo hátt um þýzkalandsvináttu sína, aö
hans beið ekkert annaö en fangelsiö.
Saga Jóns Oddssonar er mikil örlag-
asaga. í henni skiptust á skin og skúrir.
Ég man vel þá daga, þegar stríöiö
var   aö   skella   á.   Mikil   var   gleði
almennings, þegar Chamberlain kom
frá Múnchen með samninginn fræga,
sem lofaði friði „um okkar daga".
Síöan komu vonbrigðin, því blekiö var
naumast þornað, þegar Hitler sveik
þennan samning og styrjöld var óhjá-
kvæmileg.
Synir Hellyersbræðra fóru allir sex í
stríðiö, en þeir áttu þrjá syni hvor
bræöranna. Einn sonur Orlandos féll á
vígvelli og einn sona Owens var
skotinn niður yfir London en bjargaðist
í fallhiíf slasaöur.
Þá hætti Hellyer ...
Hellyer hafði 10 ára samning um
rekstur í Hafnarfiröi en hætti eftir 6 ár.
Upphaflega haföi veriö samiö um fast
útsvar eöa gjald af hverjum togara
sem rekinn væri frá Hafnarfirði. Eftir
nokkurn tíma vildi bæjarstjórnin
hækka gjaldiö þannig að Hellyer
greiddi sama útsvar og þeir aörir
togarar sem geröir voru út frá Hafnar-
firði. Hellyersbræður sögöust aðeins
vera á vertíö og ekki sanngjarnt að
þeir greiddu sama gjald og togarar
sem væru allt árið. Bæjarstjórnin kvað
þeim velkomiö aö vera allt áriö og þaö
þáöi þá Hellyers og samdi um aö
greiða af sínum togurum meöaltal
þeirrar útsvarsupphæöar, sem aðrir
togarar greiddu. Þetta gekk síöan
árekstralaust þar til 1929 aö bæjar-
stjórnin kom enn og sagðist nú hafa
gleymt aö taka fiskverkunarstööina
með í dæmiö. Hellyers ætti aö borga
af henni líka. Þá sagði Hellyer stopp,
enda geröist það um líkt leyti að mesti
aflamaöurinn, skipstjórinn á stærsta
Hellyers togaranum í Hafnarfirði hætti
óvænt hjá þeim skipstjórn. Haustið
1929 hættu Hellyersbræður allri út-
gerð frá Hafnarfirði. Ég hafði verið
framkvæmdastjóri þeirra fyrir 6 togara
og fiskverkunarstöð og haföi aðeins 2
menn á skrifstofu. Alla tíö réði ég
skipstjórana á togara Hellyers í Hafn-
Fiskvöskun á Zoégastöðinni.
Helga Zoéga, sem þá rak verzlun í
Hafnarsfræti, assúrancinn fyrir þessa
þrjá togarabæi. Ég var unglingur og
reyndar ekki heima, þegar þetta var.
Umboðinu var ekki skilaö aftur. Helgi
missti það og Þorsteinn í Bakkabúð
fékk það, en eftir hann fékk Geir sonur
Helga Zoega umboöiö og hann hélt því
þar til 1946, aö hann fór til starfa á
vegum F.Í.B. (Félags ísl. botnvörpu-
skípaeigenda) í London. Þá fékk ég
umboöiö fyrir Grimsby, Fleetwood og
Aberdeen, og haföi oröiö meö að gera
alla brezka togara, sem hér þurftu
viögeröar, strönduöu eöa lögöu á land
veika menn og ýmsa aöra fyrirgreiöslu
annaðist ég fyrir skipin og áhafnir
þeirra. Áriö 1975 afhenti ég Geir syni
mínum þessi umboö, enda haföi hann
unniö viö þetta í mörg ár og hin síöari
árin höföu störfin mikiö mætt á
honum.
Þaö þurfti oft aö taka snöggar
ákvaröanir, einkum þegar um strönd
var að ræöa. Þá var náttúrlega fyrst að
hugsa um aö bjarga mannskapnum, í
samráöi við íslenzka björgunarmenn,
og greiða síðan fyrir áhöfninni. Þar
næst aö ákveöa hvort reynt skyldi að
bjarga skipinu.
Ég hafði auðvitað samband viö
tryggingafélögin úti, ef því varð við
komiö, en stundum náöi ég ekki
sambandi og varö þá að ákveða uppá
mitt eindæmi, hvaö gera skyldi, því aö
aögeröir máttu ekki dragast. Ef um
meiri háttar aðgerðir var að ræöa
ráöfærði ég mig við umboösmann
Lloyds hérlendis, en við minni háttar
viögerðir lét ég eigiö hyggjuvit nægja.
Eitt sinn var hringt til mín: 3 togarar
strandaöir austur á Söndum — þeir
voru War Gey, Limeslate, Lewis Botha.
Allir frá Hull og strönduöu hliö viö iiliö.
War Gey náðist út eftir viku, Limeslate
eftir 3 mánuöi, seldur í brotajárn — en
samt geröur upp, Lewis Botha náöist
ekki út. Af honum fórst einn maður.
Fraus eftir að í land var komiö. Þaö
®
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16