Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						— Listahátíö 1982 —
-»¦¦¦<-**   K±*
F28**L
AÐ
ÁTTA SIG
KJARVAL
í tilefni Listahátíðar var í gær opnuö að Kjarvalsstöðum sýning á verkum Jóhannesar S. Kjarval, en ð þeirri sýningu er
nýstárleg tílraun: Yfir 250 prentaðar myndir aff verkum listamannsíns, sem raðað er upp eftir tímaröð.
Nú þegar aöeins vantar liölega þrjú ár
uppá aldarafmæli Jóhannesar S. Kjarval
—  og rétt tíu ár liðin frá því hann féll frá
—  erum viö enn aö reyna að átta okkur
á þessum stórmeistara íslenzkrar
myndlistar. Varla líöur svo ár án þess aö
til komi ný umfjöllun um hann. Þess er
skemmst að minnast, að í fyrra kom út
fögur myndabók, þar sem áherzla er
lögð á að sýna, hve marghliða listamað-
ur hann var. Á listahátíö í ár er Kjarval
enn á dagskrá — á þeim stað, sem ber
nafn hans og þar sem haldið verður
áfram að kynna hann.
Á Kjarvalsstööum hefur annar sýn-
ingarsalurinn löngum verið hafður til
sýninga á þeim verkum listamannsins,
sem eru í eigu Reykjavíkurborgar. Sé
áætlaö, aö samtals muni vera til um 6
þúsund teikningar og málverk eftir
Kjarval, liggur Ijóst fyrir, aö borgin á ekki
nema örlítiö brot af lífsverki hans. Engu
að síður eru mörg frábær verk í því safni
og þyrfti aö vera fjárhagslegt bolmagn til
þess að auka við þetta safn á ári hverju.
Hugmyndir um söfn hafa breyzt frá því
sem var. Safn þarf að vera lifandi stofn-
un; ekki gengur aö sömu verkin hangi
þar sífellt í sömu skorðum. I samræmi
við þær hugmyndir er nú efnt til nýstár-
legrar Kjarvalssýningar á listahátíð og
tilgangurinn er sá að átta sig á Kjarval
og reyna aö sjá feril hans í réttu sam-
hengi. Nú liggur í hlutarins eðli, að þetta
er ekki hægt með því aö raöa upp lífs-
verki hans, sjálfum myndunum, sem
liggja eftir hann frá sjö áratuga starfi.
Þess i staö er sótt í allt þaö, sem birzt
hefur í bókum og sýningarskrám. Sé því
smalao saman eins og gert hefur verið,
kemur í Ijós, að það er ekkert smáræði,
sem búiö er aö birta á prenti um og eftir
Kjarval. En úr þessu hráefni hefur verið
sett saman stórfróðleg myndröð, þar
sem ferill listamannsins kemur í Ijós,
áratug eftir áratug.
Umsjón með sýningunni hafa þau
Þóra Kristjánsdóttir, listráöunautur
Kjarválsstaöa, Gylfi Gíslason myndlistar-
maður og Jóhannes S. Kjarval arkitekt,
sonarsonur  listamannsins.   Þegar  mig
Piltur og stúlka. Teikning meö bleki á pappfr.
bar að garði á Kjarvalsstöðum, haföi
Gylfi komið fyrir um 250 prentuöum
myndum á langboröum og enn voru að
bætast við Ijósmyndir af Kjarvalsmynd-
um í einkaeign. Þetta var mikið púsluspil
og Gylfi kvað það hafa verið heillandi
viöfangsefni aö koma því saman.
„Hugmyndin er þannig upp sprottin,"
sagöi Gylfi, „aö í bandarísku tímariti,
Time eða Newsweek, sá ég umfjöllun um
Picasso á einhverju stórafmæli hans.
Það var gert með því að birta urmul af
myndum frá þróunarferli Picassos í frí-
merkjastærö. Engu að síður gaf þetta
einstaklega skýra mynd af langri leiö
listamannsins. Ég hafði þetta í huga,
þegar Þóra hafði samband viö mig um
aöstoö við fyrirhugaða Kjarvalssýningu:
Að koma upp sýningu innan sýningar-
innar, þar sem reynt yrði aö rekja ferillnn
með prentuöum myndum. Og nú er
þetta að veröa til."
10
Þegar gengiö er meöfram rööinni, sjá-
um við fyrst myndirnar frá skútuárunum
og námsárunum ytra. Við sjáum hvernig
Jóhannes   Sveinsson   byrjar   á   lands-
lagsmálverkinu í heföbundnum stíl meö
forgrunni og bakgrunni og við sjáum
áhrifin frá Turner, sem verða til þess að
þetta hættir að vera svona lagskipt, en
rennur meira í samofna litaheild. f því
sambandi er fróölegt aö vitna í grein,
sem þúsundþjalasmiðurinn Emil Thor-
oddsen skrifaði um Kjarval í bókina ís-
lenzk myndlist og Kristján Friðriksson
gaf út 1943:
„Þaö skal þó sagt, aö í augum okkar
samtíðarmannanna eru hinar óhlut-
rænu „fantasíur" hans hvaö síztar aö
listgildi öllu, enda hefir hann meö vax-
andi aldri og þroska smám saman
fjarlægst áhrif frá Turner, sem hann
varð fyrir á fyrstu námsárum sínum í
London, en Turner sem hylur ávallt
formið og uppleysir það, er óneitan-
lega ekki heppilegur lærifaöir upp-
rennandi málara."
Þetta sagði Emil 1943. Nú erum við
áreiöanlega flest alveg ósammála hon-
um um síöra listgildi fantasíumynda
Kjarvais. Og eftir margar ferðir á vit
Turners í National Gallery og Tate Gall-
ery í London er ég ekki í neinum vafa
um, að það hefur einungis verið Kjarval
til góös aö taka á sig þann krókinn á
leiöinni í danska akademíiö.
Eftir lokapróf þaðan 1918 er Kjarval
oröinn fullþroskaður málari og við sjáum
þarna myndir hans frá þriöja áratugnum,
þegar hann var fjölskyldufaðir við kröpp
kjör í Reykjavík. Frá þeim tíma eru
fresco-myndirnar í Landsbanka íslands,
ýmsar merkilegar fantasíur og andlits-
myndir, sem skipa honum í röð stór-
meistara í teikningu. í því sambandi er
vert að minna á litla olíumynd, sem ég
held að hafi ekki verið sýnd áður:
Sjálfsmynd, þar sem örvæntingarsvipur
er á andliti listamannsins, en Tove kona
hans er þarna einnig í prófíl.
„Ég haföi sóö þessa mynd áður og
þótti hún alls ekki merkileg á móti ýmsu
öðru, þar til Ijóst var, að hún er máluð
sama árið og þau skildu Kjarval og Tove.
Þá skilur maöur spennuna, sem þarna er
á ferðinni og myndin öölast alveg allt
aöra og dýpri merkingu," sagöi Gylfi.
Og þá komum við enn að því, sem oft
er þrástagast á; nefnilega því, að mynd
eigi einungis að vera „veizla fyrir augaö"
og það breyti engu af hverju hún sé, eða
fyrir hvað hún standi. En þessi orö Gylfa
eru einmitt sláandi í þá veru, að svona er
þessu ekki varið. Verkið öðlast andlegt
gildi til viöbótar viö það myndræna, vex
og verður verömætara.
Viö höldum áfram að gaumgæfa röö-
ina. Þegar kemur framyfir 1930, sést að
nú tekur Kjarval landslagið nýjum tökum
og leggur vaxandi áherzlu á það. Margir
halda að hraun og mosi hafi alla tíð verið
uppistaðan í verkum Kjarvals, en það
rétta er, aö hann er oröinn 45 ára, þegar
hann fer að glíma við þetta myndefni,
sem á eftir að yeröa aödáendum hans
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16