TÝmarit.is   | TÝmarit.is |
Search | Titles | Articles | About | FAQ |
login | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbˇk Morgunbla­sins

and  
M T W T F S S
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Open in new window:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Main publication:

Morgunbla­i­


Vertical fit


Your browser does not support PDF files
Click here to view the page as JPG
Lesbˇk Morgunbla­sins

						LIEIKUS!

Leikritið „Guð gaf mér eyra"

hefur farið sigurför um hinn

enskumælandi heim á undan-

förnum árum. Leikritið var fyrst

sýnt undir stjórn Gordons Dav-

idsson í Mark Taper Forum í

Los Angeles, en eftir góðar við-

tökur þar var það sett upp á

Broadway í New York árið 1980

og fékk þar Tony-verðlaunin

sem besta leikrit ársins. Sömu

sögu er að segja um viðtökurnar

í London, en þar var leikritið

kosið besta leikrit ársins 1981.

Leikritið fjallar um mannleg

samskipti, ást, von, vonbrigði og

straumhvörf í lífi manns, sem

kynnist og verður ástfanginn af

konu. Hið sérstæða er, að kona

þessi, leikin af Berglindi Stef-

ánsdóttur, er heyrnarlaus.

Hennar heimur er hinn algera

þögn. Þorsteinn Gunnarsson

arkitekt, leikari, leikstjóri og

leikhúsbyggjandi hefur undan-

farnar vikur stýrt æfingum á

þessu leikriti á Fríkirkjuvegi ell-

efu, setið þar fimm tíma á degi

hverjum með leikurunum svo

þeir megi túlka fyrir áhorfend-

um þennan heim þagnarinnar,

sem fæstir þekkja.

— Þetta er landnám, segir

Þorsteinn, — allt nýtt og lítið

hægt að nota leikhúsreynsluna.

Verkið miðlar framandi

reynslu, reynslu einangrunar og

þagnar, og sem slíkt er flutning-

ur þess réttlætismál, en það er

þó meira: hér er fjallað um

mannleg samskipti, sorg og

gleði, sem snertir alla, sama

hvar þeir eru í sveit settir.

En hvernig verður svona verk

til? Hvernig er hægt að túlka

þagnarheim á sviði? Höfundur-

Leikfélag Reykjavíkur. Frumsýning í

Iðnó í nóvember 1983.

Höfundur: Mark Medoff. Þýðingu gerði

Úlfur Hjörvar.

Leikstjóri: Þorsteinn Gunnarsson.

Með aðalhlutverk fara: Berglind Stef-

ánsdóttir og Sigurður Skúlason, en aðrir

leikendur eru Lilja Þórisdóttir, Karl Ág-

úst Úlfsson, Harald G. Haralds, Sigríður

Hagalín og Valgerður Dan.

Leikmynd gerði Magnús Pálsson.

inn, fertugur Bandaríkjamaður

að nafni mark Medoff, hefur

lýst því: Þegar öll kurl koma til

grafar, er þetta (leikrit) um fjöl-

skyldu, segir hann. Ég kynntist

Bob Steinberg 1977 þegar ég var

að vinna að nýju leikriti í Rhode

Island. Hann er kennari við há-

skólann í fylkinu og vinnur að

ljósa- og sviðsetningu leikrita.

Eg hafði heyrt að hann hefði

orðið ástfanginn af og kvænst

heyrnarlausri stúlku, Phyllis

Frelich að nafni, en hún var

leikari við Þjóðleikhús heyrn-

arlausra. Þau höfðu eignast tvo

syni, og Phyllis hafði lagt leik-

starfið á hilluna, en mér var

sagt að hún væri geysigóð leik-

kona. Mér var líka sagt að hún

væri ómótstæðilegur persónu-

leiki. Ég bjó mig undir að

standa á móti. Hún er sjálfsagt

ekki það merkileg, hugsaði ég,

heyrnarlaus, bækluð — henni er

bara hælt svona mikið vegna

þess að fólk hefur samúð með

henni. Ég ætla ekki að falla í þá

gryfju.

Þegar við hittumst fyrst gerði

ég mér ekki grein fyrir því að ég

talaði óvenjulega hátt — eins og

hún myndi heyra í mér ef ég

brýndi raustina. Ég gætti þess

líka að bera orð mín skýrt fram:

„Ga-man að hi-tta þig." Ég var

svo fákunnandi að halda að allir

heyrnleysingjar læsu varir.

Margir gera það ekki, og Phyllis

er ein þeirra. Foreldrar hennar

og systkini eru öll heyrnarlaus

og nota bandaríska merkjamál-

ið. í þeirra augum eru það við

sem erum bækluð, ekki þau. Ég

var fljótur að komast að raun

um að ég vissi lítið um heyrn-

leysingja. Bob, maður hennar

Heimur

þagnarínnar

— sem fæstir þekkja

Um leikritiö Guö gaf mér eyra

sem Leikfélag Reykjavíkur sýnir

túlkaði fyrir okkur. Ég talaði við

hana einsog hún væri í öðru

landi og hann símalínan. Þegar

við hittumst í annað sinn segi ég

henni að ég ætlaði að skrifa

leikrit fyrir hana.

En af hverju? Vegna þess að

hún sé heyrnarlaus kona sem

þarfnast vorkunnar? Vegna þess

að ég vilji vera hjálparhella

hinna heyrnarlausu og ávinna

mér ævarandi þakklæti þessa

minnihlutahóps? Nei. Vegna

þess að hún segir mér að ekkert

hlutverk sé til fyrir heyrnar-

lausa leikara í leikhúsbók-

menntum hinna heyrandi, og

vegna þess að þau bæði eru, ja

... hvernig á ég að segja það:

ómótstæðileg.

Veturinn 1979 dveljumst við

saman í fimm mánuði og leikrit-

ið fæðist^Ég skrifa á morgnana,

og við Phyllis og Bob vinnum

saman eftir hádegi, og á kvöldin

fara æfingar fram í leikhúsinu.

Við byggjum upp, bréytum og

lærum. Við að læra byggjum við

meira upp og breytum. Við

höldum fyrstu fjórar sýningar í

Nýju Mexíkó í apríl og gerum

okkur ljóst að þrátt fyrir van-

Brot úr fyrsta þætti:

Sara:

Ég lifi í veröld, sem þú hefur ekki aðgang að.

Þú ferð þangað aldrei.

James:

Þú lifir í veröld sem ég hef ekki aðgang að. Næ

þangað aldrei? Mjög rómantískt.

Sara:

Að vera heyrnarlaus er ekki andstæða þess að

heyra eins og þú heldur. Það er hljóðbær þögn.

James:

Að vera heyrnarlaus er ekki andstæða þess að

heyra, eins og ég ímynda mér. Það er hljóðbær

þögn. Virkilega?

Sara:

Hljómar vorsins sem rjúfa heljarríki vetrar-

ins. (HANN skilur ekki táknin hjá henni full-

komlega, en er þó snortinn.)

James:

Hljómar ... Hvað merkir þettá?

Þau verða skyndilega blíðari og nánari hvort

öðru.)

Sara:

Það er mitt leyndarmál. Enginn heyrandi mað-

ur hefur nokkurn tíma sloppið hingað inn til að

komast að því. Enginn. Punktur og basta.

úrmínu Kisa

HORNI    í

barnavagni

í síðasta pistli var ég að segja

frá ferð okkar hjóna með lest í

áttina til höfuðborgarinnar

sænsku, og minntist þá um leið

fyrsta ferðalags míns um þessar

sömu slóðir sumarið 1938, vistar

minnar í sænskri sveit og kynna

við unga námsmenn í Stokk-

hólmi. Ég fór mjög snemma að

yrkja á sænsku. Þegar ég fór frá

borginni um haustið í skólann,

eins og fyrirhugað var, man ég

að kveðjuljóðið byrjaði svona:

Höstlöven singlar över Stock-

holm. Ég sýndi aldrei nokkrum

manni þessar tilraunir mínar.

Nú eru ágústlok 1983. Það

heitir Rinkeby, þar sem við

búum, eitt af fjölmörgum út-

hverfum Stokkhólms. íbúarnir

hér eru 14 þúsund, nokkurnveg-

inn sama tala og í Kópavogi.

Rúmlega helmingur fólksins eru

Svíar, 95 þjóðir aðrar eiga hér

sína fulltrúa. Hér hafa sest að

2000 Finnar, 1300 Grikkir, 100

Tyrkir, 300 Júgóslavar, af öðrum

þjóðflokkum eru færri. Síðustu

árin hefur komið hingað mikið

af Pólverjum. Tæplega 40% fjöl-

skyldnanna eru barnafólk. Fyrir

tveimur og hálfu ári: 2200 sex

ára og yngri, eldri en það, en þó

ekki tvítugir. 1500, á aldri milli

tuttugu og fimmtugs um átta

þúsund, álíka margir tíu til 15

árum eídri en þetta, tiltölulega

fáir eldri en sjötugir. Útlit fólks

og klæðaburður er mjög fjöl-

-breytilegt. Og oftar heyrast er-

lendar tungur en sænska. Svo er

það a.m.k. um miðjan daginn,

þegar við erum á ferli. Engar

upplýsingar hef ég fengið um

það á hverju fólk þetta lifir

helst, eflaust eru margir at-

vinnulausir.

Konur, börn, unglingar og

gamalmenni eru hér mest áber-

andi. Yngri konurnar aka marg-

ar barnavögnum, eitt, tvö, jafn-

vel þrjú börn á ungum aldri

hoppa við hlið þeirra eða í nám-

unda. Margar eru konurnar

skrautlega klæddar, í litríkum

kjólum úr léttum efnum, sumar

eins og þær séu í mörgum pils-

um hverju utan yfir öðru, aðrar

með mjaðmapúða og í síðum

fellingakjólum, eins og krínól-

ínkonurnar, sem við sjáum

stundum í kvikmyndum. Hér er

töluvert af sígaunum, konurnar

málaðar og vel skreyttar.

Þessi bær er einn af fjölmörg-

um af líkri stærð og skipulagn-

ingu í úthverfum Stokkhólms.

Og svona mun þetta vera nærri

flestum stærri borgum Svíþjóð-

ar. — Rinkeby hóf að byggjast á

árunum 1963 til '70 og náði þeim

íbúafjölda, sem nú er, á einum

					
Hide thumbnails
Page 1
Page 1
Page 2
Page 2
Page 3
Page 3
Page 4
Page 4
Page 5
Page 5
Page 6
Page 6
Page 7
Page 7
Page 8
Page 8
Page 9
Page 9
Page 10
Page 10
Page 11
Page 11
Page 12
Page 12
Page 13
Page 13
Page 14
Page 14
Page 15
Page 15
Page 16
Page 16