Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Y

Freigátan Jylland

Islendingar á leið um Jótland ættu að skreppa til Ebeltoft og líta

á skipið, sem flutti Kristján kóng 9. til Islands með stjórnar-

skrána 1874

Eftir LEIF SVEINSSON

Skömmu fyrir jól barst

mér bréf frá Danmörku

með mjög fallegum

límmiða. Við nánari at-

hugun reyndist þetta vera lím-

miði með málverki Carls Frede-

rik Sörensen listmálara: „Krist-

ján IX. kemur til Reykjavíkur

1874". Þetta var þá freigátan

Jylland, sem færði okkur hina

langþráðu frelsisskrá 1874. For-

vitni mín var vakin og ég bað

kunningjafólk mitt í Danmörku

að útvega mér eftirprentun af

málverki þessu, sem þau höfðu

svo með sér í jólaleyfi sínu hér í

Reykjavík.

En það sem er athyglisverðast

í máli þessu er, að freigátan er

enn varðveitt og sérstök samtök

starfandi til þess að koma henni

í upphaflegt horf og sjá um við-

hald hennar, en það er mjög

kostnaðarsamt að halda slíkum

skipum við.

Freigátan er nú í Ebeltoft á

Jótlandi, höfuðborg Molbúanna,

og þar er henni ætlaður endan-

legur samastaður.

Kjölurinn að freigátunni Jyl-

land var iagður 11. júní 1857, en

skipinu var hleypt af stokkunum

í nóvember 1860. Lengd þess er

71 metri og djúprista 6 metrar.

Var búið 44 fallbyssum. Áhöfnin

var 430 manns.

Jylland er smíöað úr eik, bæði

búið seglum og tveim lágþrýsti-

vélum, 400 hestafla hvorri. Skip-

ið gekk því hæði fyrir seglum og

gufu og markaði smíði þess

tímamót í danskri skipasmíði og

var skipið nefnt á dönsku

„Fuldkraftskib", algjör nýjung í

danska flotanum.

í Lademanns-alfræðiorðabók-

inni dönsku segir svo um

frammistöðu freigátunnar í

stríðinu 1864: „Þann 9. maí 1864

átti Jylland í höggi við samein-

aða flotadeild Austurríkis og

Prússlands.            Frammistaða

áhafnar Jyllands var eina já-

kvæða framlag Dana í öllu stríð-

inu, en orusta þessi var háð við

eyjuna Helgoland."

Á þessum árum áttu Danir

nýlendur i Vestur-Indíum, St.

Thomas og tvær eyjar aðrar.

Þangað fór Jylland fimm ferðir,

en það er löng sigling. Á slíkum

langsiglingum var gjarnan

brugðið á það ráð að taka skrúf-

una úr sambandi og hífa hana

upp í þar til gerðan brunn á

skutnum.

Skorsteinunum var svo rennt

niður í sérstök göt á þilfarinu og

varð þá Jylland orðið að hreinu

seglskipi og sigldi mikinn.

Víkur nú sögunni til ársins

1874. Þá skyldi hátíð mikil hald-

in á íslandi til þess að minnast

þúsund ára byggðar á íslandi.

Kristján konungur IX. ákvað

að fara sjálfur til Islands og hélt

af stað með konungsskipinu Jyl-

land þann 22. júlí frá Kaup-

mannahöfn og kom til Færeyja

25. júlí. Þaðan var haldið til fs-

lands 27. júlí og komið til

Reykjavíkur 30. júlí, í fylgd

tveggja danskra herskipa, Heim-

dal og Fylla. Á ytri höfninni í

Reykjavík voru fimm erlend

herskip fyrir, sænska aðmír-

álsskipið Nörrkjöping, norska

skipið Nordstjernen, prússneska

kbrvettan Niobe og frönsku skip-

in Indre og Beaumanoir. Hin er-

lendu herskip hófu skothríð til

heiðurs konungi, er konungs-

skipin renndu framhjá þeim, en

dönsku skipin svöruðu á sama

hátt. Áhafnir erlendu herskip-

anna lustu síðan upp fagnaðar-

ópi, sem glöggt mátti heyra til

lands, þar sem mannfjöldi beið

konungs á landtökubryggjunni

(Knudtsonsbryggju).

Kristján IX. var fyrsti kon-

ungur, sem sté á land á íslandi.

Hilmar Finsen landshöfðingi

gekk fram úr mannfjöldanum á

bryggjunni og bauð konung vel-

kominn til íslands. Var konungi

ákaft fagnað af mannfjöldanum,

sem safnast hafði saman á

bryggjunni.

Konungur bjó í Stjórnarráðs-

húsinu við Lækjartorg, en hafði

Menntaskólahúsið til umráða til

veisluhalda (hús þessi voru þá

nefnd Landshöfðingjahús og

Lærði skólinn í Reykjavík).

Konungur dvaldi fyrst í

Reykjavík til 3. ágúst og sótti

m.a. þjóðhátíð Reykvíkinga, sem

haldin var í Öskjuhlíð. Var

Öskjuhlíðarhátíðin ekki vel

heppnuð, moldrok spillti henni

og tveir danskir sjóliðar slösuð-

ust alvarlega, þegar þeir skutu

af fallbyssum, sem þar hafði

verið komið fyrir. Aðalþjóðhátíð

íslendinga   var   svo   haldin   á

Þingvöllum 5.-7. ágúst og þótti

hún aftur á móti takast vel. Sótti

konungur hátíðina og reið auk

þess austur að Geysi.

Hinn 10. ágúst kvaddi konung-

ur Hilmar Finsen landshöfð-

ingja og hélt á konungsskipinu

Jylland heimleiðis til Danmerk-

ur, en kveðjudansleikur var um

borð í skipinu á lokadegi heim-

sóknarinnar. Þjóðólfur lýsir

þannig veislunni:

„En þann 10. þ.m. hélt kon-

ungur aftur dansleik fram á

skipi sínu. Þar var rúmsvæði nóg

og skemmtan hin besta. Drakk

hans hátign þar minni kvenna

með fáum en fögrum orðum, og

gekk með bikar sinn fyrir sér-

hverja þeirra kvenna, er í boðinu

voru. Og er hann gekk frá dans-

leiknum, kvaddi hann þær allar

með handabandi. Kl. 1—2 fór

boðsfólkið í land, enda var þá

flotinn búinn til brottlögu.

Glóðu þá öll skipin af ljósum

(bengölskum logum) og loftið af

flugeldum (rakettum). Kl. 3 lagði

konungsskipið út og með því all-

ur flotinn, og voru skipin að

hverfa fyrir Skagann, er fólk var

risið úr rekkju."

fsland hafði loks eignast

stjórnarskrá. Frelsisskráin var

flutt til landsins með freigát-

unni Jylland og hlýtur skip þetta

því að eiga sér nokkurn sess í

Islandssögunni.

Prófessor Carl Frederik Sör-

ensen sjávarmyndamálari (mar-

inemaler) var í fylgdarliði

Kristjáns IX. í íslandsferðinni

1874. Málverk hans af komunni

til Reykjavíkur er í Frederiks-

borgarsafninu í Hilleröd á Sjá-

landi. Árið 1892 var notagildi

freigátunnar Jylland sem her-

skips lokið og henni lagt og not-

uð sem íbúðir fyrir sjómenn

danska flotans (kaserneskib).

Síðan er skipið selt til niðurrifs

1908, en með hjálp góðra manna

tókst að bjarga því frá þeirri

smán.

Allar götur síðan hefur verið

barist fyrir endurnýjun og við-

haldi skipsins, en fjárskortur

háð mjög þeirri viðleitni, þótt

vilji væri nógur. Jylland var gert

að safnskipi, en að sjálfseignar-

stofnun 1977.

Verndunarsamtök skipsins

hafa látið postulínsverksmiðj-

una Bing & Gröndal gera minn-

ingarskjöld (platta) handmálað-

an eftir málverki af Jylland.

skjöldurinn er 32 cm í þvermál,

en á honum stendur efst: Freg-

attan, en neðst stendur: 1860-

Jylland-1908, en það var notkun-

artími freigátunnar í danska

flotanum.

Skjöldur þessi er gerður til

ágóða fyrir endurbyggingu

skipsins og er nú uppseldur.

Þótt enn sé langt í land að

endurbyggingu skipsins sé lokið,

þá koma um 80.000 manns á ári

hverju að skoða skipið. Það er

ómaksins vert fyrir íslendinga,

sem leið eiga um Jótland, að

skreppa til Ebeltoft og skoða

skipið. Frá Árósum er þetta

stutt leið.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16