Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 5. tölublaš og Feršablaš Lesbókar 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						liti þegar við klæðum okkur. Mála okkur í
framan. Leggja á borð, skreyta herbergin
okkar. Við erum því að fást við hönnun í
okkar daglega lífl á hverjum degi. Sfðan
má líka minna þau á allar þær atvinnugrein-
ar sem tengjast þessu fagi. Og að allt sem
þau noti hafi áður legið á teikniborði.
Þóra: Sköpunarþörfin er svo rík í okkur
og börnin verða að fá að skapa. Þau verða
að þekkja þessa leið til tjáningar.
—  En hefur það eitthvert gildi að kenna
börnum að teikna augu sem líta út eins og
augu og nef sem ecu alveg eins og alvöru
nef?
Ásrún: Kannski er það ekki nauðsynlegt
að þau læri að teikna. nákvæmlega „rétt"
og það er ekki endilega markmiðið. En þeg-
ar krakkar eru orðnir svona tíu, ellefu ára
verða þau svo sjálfsgagnrýnin og raunsæ
að þau vilja teikna alvöru nef og munn.
Og þau vilja teikna „rétt". og'þarna eru við
að mæta óskum nemenda.
Þóra: Ég kennni stundum tólf ára krökk-
umk módelteikningu og þau verða svo
undrandi á hlutföllunum í líkamanum; að
fæturnir skuli vera helmingurinn af líkams-
stærðinni...
Ásrún: Og þeim finnst það asnalegt
þangað til þau mæla það og verðá þá furðu-
lostin á því hvað handleggirnir ná langt
niður og segja, alveg eins og á öpum!
Þ6ra: Á þessum aldri finna þau að þau
eru ekki með þetta rétt. Og það hjálpar
þeim en heftir þau ekki að læra rétt hlutföll.
Ásrún: Og þau kæra sig ekkert um mynd-
ir þar sem málarinn leikur sé rmeð hlutföllin
í líkamanum. Það fínnst þeim hálfvitalegt
og barnalegt því þau eru raunsæ og rétt
skal vera rétt!
—  Eru börn látin skoða myndlist, fara á
sýningar?
Ásrún: Það er mjög einstaklingsbundið
hvort kennari sinni þeim þætti. Ég reyndi
að nota skyggnur í þessum tilgangi en börn-
in kröfðust þess að fá hljóð með. Kannski
gætu myndbönd leyst þetta. En ég verð að
segja eins og er, að mér varð svolítið illa
við þegar ég uppgötvaðí þetta. En það er
óskaplega erfítt í fjölmennum skóla að halda
uppi sýningarferðum.
Þ6ra: Ef sinna ætti þessu sem skyldi
þyrfti fleiri myndmenntakennara í hvern
skóla. Safnakennarar koma hér að miklu
gagni.
Edda: Tíminn er það knappur sem gefínn
er til kennslunnar, áttatíu mínútur í senn,
að það er erfitt að komast eitthvert. Yfír-
leitt kostar þetta rútuferðir og það þýðir
að stundatafla skólans riðlast og hinn al-
menni kennari verður að koma inn í dæmið.
Ásrún: Og rúturnar eru dýrar. Skólarnir
eru ekkert ólmir í að fjármagna svona ferðir.
Þóra: Það er samt mismunandi eftir skól-
umog bæjarfélögum.
Ásrún: En að ætti að vera hægt að taka
upp myndlistasýningar á bönd og sýna í
skólum. Og þá er ég ekkert endilega að
tala um tipp topp myndbönd. Það mættu
þess vegna vera hráar upptökur sem sýndar
væru.
—  Segið mér nú af markmiðunum með
myndmenntakennslu í grunnskólum ...
Edda: Við viljum reyna að gera hvern
einstakling skapandi, eða að viðhalda sköp-
unarmætti hans. Svo að hann geti hannað
hluti og komið hugmyndum sínum frá sér.
Það er ekkert á stefnuskránni að gera alla
að listamönnum. Heldur að gera krakkana
sæmilega dómbæra á að sjá hvað er góð
og hvað er léleg hönnun.
Þóra: Að fá börn til að tjá sig persónu-
lega en ekki herma hvert eftir öðru.
Ásrún: Já og líka að kenna þeim að horfa
og njóta umhverfísins. Að sjá og taka eftir.
Við erum ekkert endilega að tala um að
allir ættu að iðka myndlist, þó að sjálfsögðu
hvetji ég alla til þess, en bara að menntun-
in verði vonandi til þess að þau verði svolítið
meðvitaðri um myndir, myndmál ogtúlkun.
Þ6ra: Við viljum opna augu þeirra og
það um leið opnar persónu þeirra. Þannig
verður líf þeirra auðugra.
Þegar sá mikli skáldjöfur, Viktor
Hugo var 18 ára gamall, veiktist
hann af hitasótt sem lagði hann
í rúmið í nokkrar vikur. Leitaði
þá ákaft á hann hugmynd að skáldsögti
og færði hann sóguna á blað. Söguefnið
sótti hann norður í Þrándheim, skömmu
eftir 1700, nánar tiltekið vikuna sem
frægasti fangi Dana var náðaður. Það var
von Griffenfeldt greifa, öðru nafni Peter
Schumacher. Hann var geymdur í Munk-
hólma við Þrándheim, en þangað hafði
hann verið sendur til afafplána landráða-
dóm. Konungur hafði á sfðustu stundu
breytt dauðadómi í fangelsisdóm. Þessi
riorski maður, sem risið hafði tii æðstu
metorða ríkisins, kom meðál annars við
sögu við veitingu biskupsembættis á Hól-
um, er Jón Vigfússon (Bauka-Jón) varð
öllum að óvörum biskup. En þótt sagan
snúist að mestu um þetta, þá er þarna
nóg rúm fyrir ástir ungs fólks og undar-
lega atburði. Og það eru hitasóttarórar
Hugos um hið síðasta, sem snerta ísiend-
inga mjög, því aðþar býr hann til íslensk-
an útilegumann að nafni Hans, og um
þennan útilegumann snýst bókin svo mjög,
að hún dregur nafn afhonum „Hans d'Is-
lande" (Hans frá íslandi). Þessi villimaður
er eins konar forstúdía fyrir villimanninn
Jean Valjean í Vesalingunum, ogííslensk-
um bókmenntum er Skugga-Sveinn afar
líkur honum. Og eins og Skugga-Sveinn
hafði sinn þræl, Ketil skræk, hafði Hans
frá Islandi sinn þræl, og varþað dr. Ben-
ignus Spiagudrius, líkhússtjóri í Þránd-
heimi.
Hér erþýddur sá kafli er íslendingurinn
er kynntur til sögunnar. Hinir einkenni-
legu vinargreiðar Hans við GHIa vin sinn
koma úr lýsingu Heródótusar hins gríska
á þjóðinni ísódónum um 500 f.Kr., en
sumir hafa haldið aðþeir byggðu Norður-
lönd.
Saga þessi hefur verið afar vinsæl í
rómönskum löndum, og rússneskir höf-
undar'þekktu til hennar á 19. öld. En
sagan var aldreigefin út á Norðurlöndum,
trúlega .vegna hins viðkvæma Griffen-
feldts-máls, sem ekki mátti minnast á
meðan einveldi ríkti.
Victor Hugo og
Hans frá íslandi
Formáli og þýðing er eftir Kolbein Þorleifsson
tundu eftir að ungi ferðalangurinn með svarta
fjaðurhattinn fór úr Spladgesti, skall noftin á
og mannfjöldinn fór heim til sín. Oglypiglap
lokaði ytri dyrum líkhússins, en húsbóndi hans,
Spjagudrius, skvetti síðustu vatnsdropunum yfir
í Vesalingum Victors
Hugo, sem nú er verið
að sýna í Þjóðleikhúsinu,
er ein aðalpersónan Jean
Valjean. En áður hafði
Hugo gert einskonar
forstúdíu af þessum
villimanni með sögunni
af Hans frá íslandi. Við
kynnumst honum hér.
líkin. Síðan héldu þeir báðir til fátæklegra
herbergja sinna, og Oglypiglap lagði sig á
harðan bekk, rétt eins og líkin sem hann
hafði umsjá með,*en Spjagudrius hinn virðu-
legi settist við steinborð, á hvörju lá stafli
af bókum, þurrkuð blóm og hreinsuð bein,
og hann sökkti sér niður í lærdómsiðkanir
sínar, sem þrátt fyrir meinleysi sitt höfðu
áunnið honum galdraorð í augum fólksins.
Það var hin voðalega afleiðing vísindaiðkana
á þessum tíma.
Hann sat í þungum þönkum nokkrar
klukkustundir og loksins, þegar hann var
tilbúinn að kasta bókunum fyrir hvílubeð,
varð honum starsýnt á dapurlega setningu
eftir Þormóð Torfason: „Ef maðurinn kveik-
ir á lampa sínum, liggur dauðinn hjá honum,
áður en hann brennur út."
„Með leyfí hins mikla doktors," tautaði
hann, „skal hann ekki liggja hjá mér í
kvöld."
Og hann tók upp lampann og slökkti á
honum.
„Spjagudrius!" hrópaði rödd úr líkher-
berginu.
Gamli maðurinn nötraði frá hvirfli til ilja.
Hann trúði því reyndar ekki, eins og aðrir
í sömu sporum, að ófrýnilegir gestir Splad-
gests hefðu risið upp gegn húsbónda sínum.
Hann var nógu lærður til þess að standast
slík hugarfóstur; og ótti hans var á góðum
rökum reistur, því að hann þekkti alltof vel
röddina sem kallaði.
„Spjagudrius," endurtók reiðileg röddin,
„þarf ég að koma og rífa af þér eyrun áður
en þú heyrir í mér?"
„Sánkti Hospitius veri mér náðugur, ekki
minni sál, heldur lfkama!" stundi skelfíngu
lostið gamalmennið og með skrykkjóttum
gangi hræðslunnar, nálgaðist hann aðrar
hliðardyrnar og opnaði þær. Lesendur vorir
hafa ekki gleymt að dyr þessar lágu inn í
líkhúsið.
Lampinn lýsti upp svið, sem bæði var
undarlegt og andstyggilegt, — annarsvegar
renglulegur og langur Spjagudrius, hins
vegar lágvaxinn, hraustlegur maður sem
klæddur var villidýrafeldi frá hvirfli til ilja,
og alþakinn storknuðu blóði, og stóð maður
þessi við fótastokk Gilla frá Stað, sem lá á
bak við hann asamt líkum stúlkunnar og
hermannsins. Þessir þrír þöglu vottar lágu
grafnir í skugga, og voru þær einu verur,
sem gátu horft' á þessa sjón án þess að
taka til fótanna af skelfíngu við þessa tvo,
sem nú hófu samræður sínar.
Yfírlit mannsins lágvaxna lifnaði allt við
birtuna, sem á hann skein, brjálæðislegt og
tryllingslegt. Skeggið var rautt og mosavax-
ið og enni hans undir elgskinnshúfunni
sýndist umgirt eins konar kraga; munnurinn
stór, varirnar þykkar, tennur hvítar, odd-
hvassar og langt á milli þeirra, nefið bogið
eins og á erni; og gráblá augu hans, sem
voru mjög lifandi, skutu gneistum í áttina
að Spjagudriusi, og í því tilliti var grimmd
tígursins aðeins tempruð af illgirni apans.
Þessi einstæða persóna var girt breiðu
sverði, berum dálki og steinexi, og hallaði
hún sér fram á langt skaftið; hendur hans
voru faldar innan í þykkum vettlingum,
gerðum úr bláu refaskinni.
„Gamli draugurinn lætur mig bíða lengi
eftir sér," sagði hann eins og við sjálfan
sig; og hann rak upp skaðræðisöskur.
Spjagudrius hefði vissulega fölnað af
skelfingu, hefði hann getað fölnað meir en
áður.
„Veistu það," hélt litli maðurinn áfram
og ávarpaði hann formálalaust, „að ég kem
af Orkadals-sandi? Viltu skipta á hálmbeði
þínum og einhverjum af þessum, úr því að
þú lætur mig bíða?"
Spjagudrius skalf nú allur og titraði; og
geiflurnar tvær sem eftir voru uppi í hon-
um, skulfu í munni hans.
„Afsakið, húsbóndi góður," sagði hann
og beygði sig niður að litla manninum. „Ég
var sofandi."
„Viltu að ég kenni þér dýpri svefn en
þetta?"
Nú varð Spjagudrius skelfíngin upp-
máluð. Það var það eina sem var hlægilegra
en reiðisvipurinn.'
„Jæja, hvað er nú?" hélt litli maðurinn
áfram. „Hvað er að þér? Líður þér ijla í
návist minni?"
„Ó, herra minn og húsbóndi," svaraði
gamli ráðsmaðurinn. „Það er vissulega eng-
in sæla æðri en að horfa á Yðar Ágæti."
Og þegar hann reyndi að snúa skelfíng-
arviprunum í bros, þá hefði hálfdauður
mátt brosa.
„Halaklippti gamli refur, Mitt Ágæti býð-
ur þér að rétta sér fðtin hans Gilla frá Stað."
En þegar hann nefndi nafn hans varð
harðneskjan að sorgarsvip.
„Ó, húsbóndi, hafið mig afsakaðan, en
ég er ekki með þau!" sagði Spjagudrius.
„Yðar Náð veit, að við eigum að afhenda
krúnunni allar eigur námumannanna, þar
sem þeir eru leiguliðar hans og hann á erfða-
réttinn."
Litli maðurinn sneri sér í átt að líkinu
og spennti greipar, og mælti tómlegri röddu:
„Það er rétt. Þessir vesölu námumenn eru
eins og æðurin; Menn byggja fyrir hana
hreiður, en ræna hana dúninum."
Síðan tók hann líkið í fang sér, og hjúfr-
aði það að hjarta sér, og veinaði af tryllingi
ástar- og sorgarstef, eins og bjarndýr stumr-
ar yfir húnum sínum. Innan um þessi óhljóð
heyrðust við og við orð á stangli á undar-
legu tungumáli, sem Spjagudrius skildi ekki.
Hann lagði líkið aftur á steininn og sneri
sér að ráðsmanninum.
„Veistu, bölvaði galdramaður, hvað hann
hét sá óheillahrafn sem var syo heillum
horfínn að vera tekinn fram yfír Gilla af
þessari stúlkukind?"
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24