Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Leíkskáld
alvönmnar
að eru margfalt fleiri sveitamenn fæddir og
búsettir í stórborginni New York en í öllum
sveitum íslands samanlögðum. Og þar eð
sveitamenn fínnast á Manhattan fæðast líka
heimsmenn til dala og nesja á íslandi. Heims-
Þjóðleikhúsið sýnir á
Listahátíðinni Marmara
eftir Guðmund Kamban
sem gerðist ásamt
Jóhanni Sigurjónssyni
brautryðjandi i
leikritagerð og saman
mynduðu þeir ásamt
Gunnari Gunnarssyni og
Jónasi Guðlaugssyni
íslenzka skáldahópinn í
Höfn, sem Einar Ben. og
fleiri hneyksluðust á.
Kamban var kappsfullur
höfundur, vildi forðast
átthaga- og
íslendingasagnatengsl
sem voru vinsæl í
Danmörku, en vinna
þess í stað úr alþjóðlegri
yrkisefnum.
EftirSIGURÐ
HRÓARSSON
maðurínn Guðmundur Kamban er til að
mynda fæddur og alinn upp meðal torfs og
túnfífla eins og öll skáld á Islandi til skamms
stíma. Heimsmaður úr íslenskri sveit; einn
af mörgum.
Guðmundur Kamban er eitt ágætasta
leikskáld þjóðarinnar og ástsæll ríthöfund-
ur. Hann átti aldarafmæli á miðvikudaginn
var, 8. júní, og eitt leikrít hans er nú á fjöl-
unum f Reykjavík. Það sem hér fer á eftir
er skrífað i tilefni af afmælinu og sýningu
Þjóðleikhússins á leikríti hans, Marmara.
Kamban var merkilegur maður og hann
vann merkilegt starf. Ástæða er því til að
rifja lítillega upp hver hann er, hver hann
var, hvað hann gerði, hver var hans tími
og hvert var hans hlutverk.
Guðmundur Kamban er maður mikilla
örlaga og hann rataði viða bæði f listinni
og raunveruleikanum. Hann var stór f snið-
um og dramatfskur í eðlinu. Það segir okk-
ur t.d. ýmislegt að Marmarí er leikrit um
glæp og refsingu, sakamálaleikrit, sem ger-
ist f New York og er skrifað af manni sem
fæddist út á Álftanesi fyrir heilli öld, en
féll tæplega 57 ára gamall f valinn fyrir
byssukúlu, myrtur, saklaus á veitingahúsi
í útlendri borg. Það er eins og líf hans og
list spanni allt frá sauðskinnsskóm til
síðnæturmyndar á Stöð 2.
Ævi Kambans var dramatfskur harmleik-
ur með mörgum risum og víddum, sigrum
og ósigrum, kryddaður draugasögu, spennu,
stórkarlalegum metnaði og mikilli listþrá.
Guðmundur Kamban. Hann ásetti sér að verða mesta leikskáld Norðurlanda um
sína daga.
SAMDIFYRSTA
LEIKRITIÐ13ARA
Guðmundur Jónsson fæddist 8. júní árið
1888 í Iitlabæ á Álftanesi. Foreldrar hans
voru Guðný Jónsdóttir og Jón Hallgrímsson.
Guðný af Álftanesinu, Jón Borgfirðingur.
Guðmundur var sjöundi í röð fjórtán systk-
ina. Tíuþeirra komust á legg. Fátækt var
mikil á heimilinu og börnin voru snemma
sett til starfa. Guðmundur var lítið fyrir
líkamlega vinnu, eins og títt er um skáld,
vildi heldur liggja í bókum og segja heimild-
ir að föður hans hafi þótt hann latur. Móð-
ir hans skildi hins vegar hvað í honum bjó
og fékk því framgengt að hann var settur
til mennta. I byrjun árs 1901 fluttist fjöl-
skyldan vestur í Ketildal við Arnarfjörð. En
Guðmundur varð eftir, hann átti að gangast
undir inntökupróf í Menntaskólann um vor-
ið. Var honum komið fyrir á meðan hjá
Friðriki Friðrikssyni. Guðmundur stóðst
ekki prófið og fór vestur um sumarið. Þar
var nægur starfi þvf faðir hans stundaði
þar verslunarrekstur og útgerð auk búskap-
ar. Brððir Guðmundar, Gísli Jónsson, hefur
sagt að erfitt hafi reynst að fá Guðmund
til að vinna, helst hafi hann reynst nothæf-
ur við bréfaskriftir og vöruskráningar. (Sjá
viðtal við Gísla Jónsson í Lesbók Mbl. 26.
maí 1968).
Guðmundur hneigðist snemma að skáld-
skap og strax sem unglingur var hann far-
Skálbolt hefur orðið geysilega vinsælt og var síðast sýnt í Þjóðleikhúsinu 1982
undir heitinu Jómfrú Ragnheiður. Hér sjást Hallmar Sigurðsson og Guðbjörg
Thoroddsen í hlutverkmn Daða og Ragnheiðar.
Guðmundur asamt föður sínum, Jóni
Hallgrhnssyni. Drengurinn þótti latur
til vinnu og stefndi frá unga aldri að
því að verða rithöfundur.
inn að setja saman vísur. Og hann samdi
sitt fyrsta leikrit aðeins 13 ára gamall. Það
hét SvikamyUan og er nú glatað. Þetta
bernskuleikrit fjallaði um daglegt líf í
fslenskri sveit og unga elskendur sem ekki
náðu að eigast. Leikritið var sett upp í vöru-
skemmu á staðnum, leikararnir voru kunn-
ingjar skáldsins úr næsta nágrehni og var
leikurinn sýndur um hverja helgi fram eftir
vetri. Gerðu sveitungar hans góðan róm að
þessu uppátæki og hefur það án efa stutt
skáldið unga til dáða.
Vorið 1904 reyndi Guðmundur aftur við
inntökuprófið í Menntaskólann og komst
þá inn. Settist hann á skólabekk þá um
haustið og dvaldist næstu sex vetur í
Reykjavík. Hann útskrifaðist úr skólanum
vorið 1910 með lágmarkseinkunn. Með nám-
inu vann Guðmundur við blaðið ísafold og
bjó hann um tíma hjá Birni Jónssyni rit-
stjóra þess. Á sumrin var Guðmundur vest-
ur í Arnarfirði og vann þar eitt sumar með
Ólafi Thors og tókst með þeim vinátta. Ólaf-
ur var þá 13 ára. Kosningasumarið 1908
hélt Guðmundur sig í Reykjavík og sá að
mestu um ísafold á meðan Björn ritstjóri
gerði víðreist um landið i framboðsham og
barðist gegn samþykktum uppkastsins svo-
nefnda, er varðaði framtíðarstöðu íslands
gagnvart Danmörku. Guðmundur var ein-
dreginn stuðningsmaður Björns og skrifaði
margar höggþungar greinar í blaðið.
A þessum fyrstu blaðamennsku- bg
námsárum sínum í Reykjavík fékk Guð-
mundur óbilandi áhuga á sálarrannsóknum
og spíritisma. Sennilega hafa því valdið
áhrif frá Birni Jónssyni og Einari Kvaran.
Guðmundur varð virkur félagsmaður í Til-
raunafélaginu og reyndist hinn besti miðill.
Með þessum ósköpum hófst líka rithöfundar-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24