Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						„Eitt mesta sálmaskáld

sem heimurinn hefur eignast"

H

inn 4. september síðastliðinn dreif fjölda að kirkju á Stóra-Núpi til þess

að vera við messugjörð og afhjúpun minnisvarða um sálmaskáldið sr. Valdi-

mar Briem vígslubiskup. Tilefni þess var að 140 ár voru liðin frá fæðingu

hans. Við þetta tækifæri var venju fremur vandað til messugjörðarinnar,

kirkjukórinn á Stóra-Núpi söng sálma sr. Valdimars ásamt Kristni Sig-

UmséraVALDIMAR

BRIEM á Stóra-Núpi í

tilefni þess að honum var

á sl. hausti reistur

minnisvarði á 140 ára

afmælinu. Annað

sálmaskáld, séra

Matthías Jochumsson,

var meðal aðdáenda

Valdimars Briem og

skrifaði honum m.a. svo:

„Hálfdauðar

höfuðsóttarkindur

stökkva upp og lofa Guð,

þegar sálmarnir þínir

hljóma í kirkjunni. Þeir

eu gullið í soranum,

blika í þessari bók í

ruslinu. . .þittandríki

er alveg eins og fenomen,

því þó ég rífi mig í tómar

tuskur, gæti ég ekki ort

þesskonar ljóð, og það

án þess að þreytast. Ó,

hvað gaman er að gáfum

manna og snilld."

EftirséraFLÓKA

KRISTINSSON

Séra Valdhnar Briem.

mundssyni, óperusöngvara, við undirleik

Steindórs Zóphóníassonar, organista kirkj-

unnar. Að lokinni messugjörð gekk mann-

fjöldinn út í blíðviðrið og safnaðist saman

umhverfis minnisvarðann sem Katrín Briem,

langafabarn sr. Valdimars, afhjúpaði.

Aðalhvatamaður að því að þessi minnis-

varði yrði reistur var Ásólfur Pálsson, fyrrver-

andi formaður sóknarinnar að Stóra- Núpi.

Hann sagði { ræðu sem hann hélt að þessu

tilefni, að þeim færí nú óðum fækkandi sem

geymdu enn lifandi mynd í huga sér af hinum

merka skáldpresti. Þó væri elsta fólki í barns-

minni höfðingleg ásýnd hans og sá ljómi sem

stafaði af nafni hans og sú virðing sem fylgt

hefði honum í sveitinni. Það væri því ekki

seinna vænna fyrir sveitunga hans að varð-

veita með traustum hætti minningu hans,

áður en hún gulnaði á blöðum sögunnar. I

framhaldi af því var leitað til myndhöggvar-

ans Helga Gíslasonar og hann beðinn að kveða

til skáldsins á sinn sérstaka hátt. Steinn sá

er hér stendur og Helgi hefur fest ljóð sitt á

er kominn sömu götuna og sr. Valdimar Bri-

em fyrir meira en 100 árum er hann ungur

prestur flutti frá Hrepphólum að Stóra-Núpi

til að dvelja hér æ síðan.

Minnisvarðinn, sem hér um ræðir, er stuðla-

bergsdrangur, u.þ.b. 3 metrar á hæð og feng-

inn úr svokölluðum Hólahnúkum í landi

Hrepphóla, þar sem sr. Valdimar þjónaði

fyrstu prestsskaparár sín. Á tvær slípaðar

hliðar þessa steindrangs hefur Helgi höggvið

með fínlegu mynstri. Einnig hefur hann

skreytt hann á hliðum með ryðfríu stáli og

ofan á hann kemur snigill eins og á biskups-

bagli eða fiðluhálsi.

Á minnisvarðanum er eirskjöldur með nafni

sr. Valdimars og 6 ljóðlínur úr sonnettu eftir

hann sem Katrín Briem valdi. Þessar ljóðlínur

hljóða svo:

Einn geisli lýst upp getur myrkan klefa,

einn gneisti kveikt í heilum birkilundi,

einn dropi vatns sér dreift um viðan geiminn.

Ein hugsun getur útrýmt öllum efa,

eitt orð í tíma vakið sál af blundi,

einn dropi líknar Drottins frelsað heiminn.

Minnisvarðanum var valinn staður ofar-

lega í brekkunni neðan og norðan við kirkj-

una og kirkjugestir eiga leið fram hjá honum

er þeir ganga til helgidómsins á stundum

gleði og sorgar.

Umhverfi og aðkoma að Stóra-Núps-

kirkju hefur tekið miklum stakkaskiptum

síðastliðin tvö ár. Þá var Hjörleifur Stefáns-

son, arkitekt húsfriðunarnefndar, fenginn

til þess að teikna umgjörð um hana en kirkj-

an hefur verið friðlýst hin síðustu ár. Sam-

kvæmt tillögum hans hefur verið unnið við

að endurreisa forna hestarétt sem stendur

við kirkjuna og reisa grjótvegg úr hraun-

grjóti sem ná á frá bæjarhlaðinu og niður

að réttinni. Göngustígur og þrep liggja svo

upp brekkuna að kirkjunni innan þessa

veggjar. Þetta verk er nú vel á veg komið

og hefur notið stuðnings og fjárframlaga

ýmissa velunnara kirkjunnar, bæði brott-

fluttra og heimamanna, sem hafa haft um-

sjón með verkinu.

Fyrir lítinn sveitasöfnuð eru framkvæmd-

ir af þessu tagi ætíð stór fjárhagslegur biti

að kyngja. En hér hefur komið til aðstoð

margra, bæði einstaklinga og fyrirtækja,

sem hafa sýnt í verki að þar nýtur hún sr.

Valdimars og þeirrar virðingar sem hann

vakti fyrir skáldskap sinn. Staða Stóra-

Núps óx með honum langt umfram það sem

þessu annars rýra brauði hefði verið skipuð.

eitt helsta sálmaskáld

Landsins

Sr. Valdimar lauk embættisprófi frá

Prestaskólanum haustið 1872. Honum var

veitt Hrepphólaprestakall 21. febrúar 1873

og vígðist hann þangað 27. apríl sama ár,.

aðeins 25 ára gamall. Þarna í nágrenni við

æskuheimili hans kom fljótt í ljós hver

hæfileikamaður bjó í honum. Og er hann

var þrítugur árið 1878 steig biskup landsins

það gæfuspor sem þjóðin mun seint þakka

er hann skipaði hann í nefnd þá sem vinna

skyldi að útgáfu nýrrar sálmabókar. Þar í

nefndinni voru sr. Matthías Jochumsson,

Steingrímur skáld Thorsteinsson, sr. Björn

Halldórsson í Laufási, sr. Stefán Thoraren-

sen og sr. Páll Jónsson í Viðvík. Kom sálma-

bólcin fyrst út 1886. Með framlagi sínu til

hennar helgaði^ hann sér sæti meðal helstu

sálmaskálda íslands.'. Af frumkveðnum

sálmum í bókinni átti sr. Valdimar lang-

flesta, eða 106 samtals, en auk þess 36

þýdda sálma. Með útkomu sálmabókarinnar

skaut nafni hans upp á skáldahimininn í

einu vetfangi, hróður hans barst um allt

landið og var á hvers manns vörum. Og það

var ekki að ástæðulausu. Hann hafði þann

hæfileika sem býr í öllum sönnum lista-

mönnum að geta á skáldlegan hátt tjáð það

sém býr í brjósti hvers manns, og það með

þeim hætti að hverjum og einum finnst að

orðin spretti fram á tunguna eins og af

sjálfu sér. Orð hans og hugsun eru svo ein-

læg og eðlileg að hver maður hlýtur að

geta tekið undir. Enda hafa sálmar hans

orðið óaðskiljanlegir kristnu trúarlífi og

tjáningu meðal þjóðarinnar hvort heldur

þeir eru ortir við stef stórhátíða kirkjunnar

eða áfanga á vegferð mannlífsins.

Hver getur hugsað sér aðventuna án þess

að sunginn sé sálmurinn „Slá þú hjartans

hörpustrengi"? Eða jólin án sálmanna „í

Betlehem er barn oss fætf'og „í dag er

glatt í döprum hjörtum"? Óaðskiljanlegir

páskum og hvítasunnu eru sálmarnir „Sig-

urhátíð sæl og blíð" og „Skín á himni skír

og fagur". Þannig mætti lengi telja og

reynslan hefur sýnt að sálmarnir hans hafa

skipað sér þann sess í kirkjunni sem endast

mun. í hinni nýju sálmabók kirkjunnar er

nú 81 sálmureftir sr. Valdimar.

Gaman er að bera saman ummæli frá

ólíkum tíma um skáldskap sr. Valdimars. í

bréfi sem Matthías Jochumsson ritar honum

1888 segir hann: „Mikill heros ertu orðinn

hjá okkur fyrir þína sálma. Þú berð líka

bókina uppi og átt að gera það.

„ . . . GULLMUÐURGULL-

HREPPANNA GÓÐU"

Þú ert fæddur skáld og andans maður

af fyrsta flokki. Guð lengi þína daga." Vor-

ið 1891 segir hann í öðru bréfi til skálds-

ins: „Þú ert eins konar Crysostomus eða

gullmuður Gullhreppanna góðu. Hálfdauðar

höfuðsóttarkindur stökkva upp og lofa Guð,

þegar sálmarnir þínir hljóma í kirkjunni.

Þeir eru gullið í soranum, blika í þessari bók

í ruslinu... Þitt andríki er alveg eins og

fenomen, þvi þó ég rífi mig í tómar tuskur,

gæti ég ekki ort þess konar ljóð, og það

án þess að þreytast. Ó, hvað gaman er að

gáfum manna og snilld!"

í útvarpsþætti sem fluttur var á hvíta-

sunnu í ríkisútvarpinu nú í vor segir sr.

Sigurbjörn Einarsson, biskup, m.a.: „Hann

átti ríka skáldgáfu, en það er ekki nóg til

að gera góðan sálm. Menn þurfa líka að

skilja það hlutverk sem sálmur gegnir. Hann

er þáttur í helgiþjónustu, sem miðar að því

10

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20