Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						*Mv'l
Hlð 50 iSSliE S E 53 S ® 3B 53®
Útgefandi: Hf. Árvakur, Reykjavík. Framkvstj.:
Haraldur Sveinsson. Ritstjórar: Matthias
Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Aðstoð-
arritstjóri: Bjórn Bjarnason. Ritstjórnarfulltr.:
Gisli Sigurðsson. Auglýsingar: Baldvin Jóns-
son.  Ritstjórn: Aðalstræti 6. Sími 691100.
eru liðin frá fæðingu Gunnars Gunnarssonar skálds þann
18. þ.m. og er þess minnst hér með umfjöilun Sigurðar
Hróarssonar bókmenntafræðings um skáldið. Jafnframt
hefur Lesbók valið til birtingar eina af smásögum Gunn-
ars. Hún heitir Ilmur daganna.
,„. rríiwlw.í&rrMiílbar I F3cr,
pg nntelt? rr Vftifrreti fvrht.
itm 0M**M 'ítyprí /öíifirr d« dfjf fr*.
>%«)-** *r*í'# í'rrffrr t*a l Qrr.
3h fteiíw Ur*t íyttMlf. r-» í*"í •
^mn tlltí Íiw>iíiur«ii3tet .1*1.
R, ífr ..!¦» Knrw Í'H? "• "**{_
-J wSL..- rVríiv ítui, ríMvM™ E*
Ferðabladid
fjallar meðal annars um Marokkð, þar sem Jóhanna
Kristjónsdóttir blaðamaður á Morgunblaðinu var á ferð
nýlega.
Forsíðan
er af portretti danska málarans Laureng frá árinu 1917
af Gunnari Gunnarssyni skáldi og er birt hér í tilefni aldar-
minningar hans.
lOOár
Sonnettu-
sveigur
er heiti á vandasömu ljóðformi, sem hér er kynnt vegna
þess að Gunnar skáld Gunnarsson orti einn slíkan til unn-
ustu sinnar á dönsku 1912 en löngu síðargerði Gunnar
listmálari, sonur þeirra hjóna, myndir við ljóðin. Þessi verk
hafa ekki komið áður fyrir almenningssjónir. Helgi Hálf-
danarson hefurþýtt sonnettusveiginn á íslenzku ogskrifar
hann skýringu á þessu vandasama formi.
TÓMASGUÐMUNDSSON
Samtal
við Drottin
Igærdagkaus éghelzt að vera horfinn tilþín, Drottinn,
því hjarta mitt var aldrað og dapurt eins og gengur.
Og enginn minna vina hafði tíma til að gleðjast,
svoþað tókþvíekki, fannst mér, að vera hérna lengur.
Og það er ekki gaman fyrir þann, sem trúði á lífið
og þóttist bera æskunnar myrtuskrans um enni,
að vaka fram á nætur og.vera þá um tvítugt,
en vakna næsta morgun sem áttrætt gamalmenni.
En loks er ég þó viss um, að ég er aftur ungur,
því ennþá finnst mér lífið jafn dularfullt og skrýtið,
og ennþá mundi ég líklega fagna því að falla
í freistni og eiga kost á því að hrasa ofurlítið.
Svo þótt ég verði feginn að fara til þín seinna,
þá fmnst mér eins og sakir standa engin þörfað kvarta,
þvihnötturinn, semþúgafstmér, er sjálfsagt engu síður
í samræmi við lítið, en glatt og jarðneskt hjarta.
Hér á ég líka fjöldamargt eftir til að dást að,
margt ókveðinna Ijóða og hóp af góðum vinum.
Og þar að auki veiztu, að ég hefi tíðum haft þig
í huga, einkum þegar tók að líða af mánuðinum.
Og þó ég geti búizt við að brugðizt hafi stundum,
að bæn mín væri af nægilega sterku trausti sprottin,
þá fannsi mér líka árangurinn einatt fremur lítill,
svo við urðum báðir leiðir á þessu kvabbi, Drottinn.
En hitt er annað mál og þú sérð það sjálfsagt líka,
að sízt er það af andúð gegn himnaríki þínu,
þó barn þitt hafi einnig fengið ást á sínum hnetti
og óski sér að dveh'a þar um stund að gamni sínu.
Kenningar og spádóm-
ar, byggðir á líkum
þekkingar, og skoð-
anir fyrri tíma, eru
að meira eða minna-
leyti úreltar, ve-
fengdar eða álitnar
gamaldags. Nýjar kenningar og skoðan-
ir leysa hinar eldri af hólmi, afsanna þær
eða komast einfaldlega í tísku. Sífellt
eru að uppgötvast ný „sannindi" og nýj-
ar tilgátur eru „sannaðar" með nýjum
rökum byggðum á nýrri þekkingu, nýjum
reikniformúlum.
Ef orðið sannleikur (staðreynd, sann-
indi) þýðir: eitthvað, sem ekki verður
hrakið með rökum, má segja að það sé
mótsagnakennt, orðleysa, í ljósi þess sem
að ofan segir. Þá er orðið sannleikur
jafnafstætt hugtak og orðið tíska, árgerð
eða viðhorf, þ.e. eitthvað tímabundið og
háð ríkjandi þekkingu. Sannleikur er
með öðrum orðum háður því skilyrði að
ekki sé tekið mið af takmarkaðri þekk-
ingu okkar né þeirri „þekkingu", sem
ef til vill á eftir að verða leidd í ljós síðar.
Þrátt fyrir þessar staðreyndir um
gamlar staðreyndir og sannindi, sem eitt
sinn þóttu óvefengjanleg, dragnast
mannkynið með leifar af þeim, hluta,
samanspyrta við ný sannindi, nýja þekk-
ingu. Segja má að maðurinn sé miskunn-
arsamur gagnvart úreltum kenningum
og skoðunum, líkt og við íslendingar
erum umburðarlyndari gagnvart erlend-
um kenningum, skoðunum og tísku en
íslenskum. Islensk heimspeki, lífsskoðun,
er látin liggja í þagnargildi í besta falli,
eða dæmd sem rugl og órar geðveikra
sérvitringa í versta falli. Austurlenskar
dulspekikenningar eru virtari en íslen-
skar lífskenningar, eins og t.d. Háva-
mál, kenningar Helga Pjeturss Brynjólfs
Jónssonar o.fl.
Maðurinn er með þeim ósköpum fædd-
ur að vilja trúa, en leitar samt stöðugt
B
B
Trúin á orðin
nýrrar þekkingar, vissu. Menn vissu að
jörðin væri flöt þangað til annað kom í
ljós. Menn trúðu og trúa enn að til séu
„æðri öfl" sem þeir þekkja ekki. Mörg
slík öfl hafa reyndar komið í h'ós við
beitingu nýrrar tækni og stærðfræði við
mælingar og útreikninga. Og samt hefur
maðurinn tilhneigingu til að neita tilvist
annars en þess, sem hann telur sig vita
með vissu. Menn allra tíma hafa talið
sig vita allt þótt þeir vissu að þeir vissu
meira en þeir sem á undan fóru. Við
vitum harla lítið annað en það, að það
sem við vitum með vissu í dag verður
vafalaust aðeins hégómi á morgun, úrelt?
Samkvæmt gömlum bókum hefur
djöfullinn, sá skratti, fylgt mannkyninu
frá örófi alda í einni eða annarri mynd.
Og svo er enn og kveður rammt að,
þrátt fyrir öll vísindi og þekkingu, þrátt
fyrir raunsæi og ný sannindi. Má raunar
vart á milli sjá hvort má sín meira, trúin
á Belsububb eða þekkingin.
Á sama tíma og vísindamenn í stærð-,
eðlis- og efnafræði koma fram með bylt-
ingarkenndar hugmyndir um óreiðu,
Chaos, opna raunar upp á gátt inn í hið
fyrrum óþekkta, fínna „Nýja heim" í
ginnungagapi sköpunarverksins, — á
sama tíma og haldnar eru ráðstefnur,
birtar greinar í blöðum og tímaritum úti
í heimi og hver bókin af annarri lítur
dagsins ljós með myndum af undrafeg-
urð óskapnaðarins, á sama tíma opnar
maður ekki svo dagblað eða tímarit hér
uppi á ísaköldu landi að ekki blasi við
ítarleg umfjöíiun um Vísnabók Satans,
þess andskota.
Það virðist vera mat tískufrömuða
menningarinnar og um leið þekkingar-
innar, að Fjandans kveðlingur og íra(-
na)fár út af þeim seljist betur en merk-
ustu uppgötvanir vísindamanna síðan
Einsteinn lagði á borð formúluna e=
mc2. Fjölmiðillinn, matmóðir menningar-
innar, skammtar á diska okkar fréttum
af Rushdie, dauðadómum írana, en lætur
sér fátt um finnast afrek Leifs heppna
nútímans.
Ekki orð um vísindin, þekkinguna.
Þegjandi þögnin liggur eins og 32 sm
jafnfallinn snjór yfir íslenskum fjölmiðl-
um, sem bráðna fyrir hálfmánakenndum
æsingum íranskra ofsatrúarmanna út
af einni skáldsögu. Mikil er trú þín,
Khomeini.
Og meðan þessu fer fram starir Þjóð-
arbókhlaðan sljóum skotraufum sínum
yfir Tjörnina í Reykjavík, höfuðborg
bókaþjóðarinnar, þar sem endur forða
sér með fjaðraþyt undan vængjaslætti
fuglsins Fönix í líki ráðhúss Davíðs, —
yfir þak Alþingishússins, þar sem menn
karpa um gjaldþrot, brennivínskaup-
afríðindi og þjóðlegar heræfingar, og
staðnæmast við gróðahús vaxtanna, þar
sem peningarnir urðu til svo koma mætti
á fót glæsilegasta bókasafni landsins
fyrir íslenska menningarelítu, fámenna,
þar sem meira að segja dagblöðin eru
bundin í skinn, B'ókasafni Seðlabanka
íslands, hinu eina og sanna Bankabóka-
safni Islands. Landsbókasafn íslands
hímir fölt í skugga niðurnídds Þjóðleik-
húss við Hverfisgötu, sunnan Skugga-
hverfis.
Ég las bók Mílans Kundera, ÓbærilegT
ur léttleiki tilverunnar, fyrir nokkru. Hún
fjallar þó ekki um hamingjusömustu þjóð
heims, eins og titillinn gæti gefið til
kynna, þjóð fegurðardrottninga og gjald-
þrotakónga, heldur Tékka, eina af þraut-
píndustu þjóðunum, sem mátt hefur þola
áþján og erlenda íhlutun og kúgun um
langan aldur, og hefur ekki kært sig um
hana.
Eftirfarandi tilvitnun í þá bók segir
e.t.v. meira en margar ritgjörðir um ótrú-
lega misjafnt hlutskipti þjóða og ólíkt
gildismat.
„í velferðarríkjunum þarf fólk ekki
að vinna erfiðisvinnu og getur helgað
sig andlegum störfum. Háskólum og
námsfólki fjölgar sífellt. Námsfólkið
verður að finna sér einhver ritgerðarefni
til þess að krækja sér í titla. Efnin eru
óteljandi, því blaðra má um allt og ekk-
ert. Skjalageymslur fyllast af bunkum
þéttskrifaðra blaða og það er dapurlegra
um að litast þar en í kirkjugórðum, því
þangað kemur fólk ekki einu sinni á
degi hinni dauðu. Menningin hverfur í
fjöldaframleiðsluna, skriðu tákna, brjál-
æði magnsins. Ég skal segja þér að ein
bönnuð bók í gamla landinu þínu hefur
margfalt meiri þýðingu en allir þeir millj-
arðar orða, sem háskólarnir okkar
hrækja út úr sér." Þetta segir Franz við
Sabínu í bók Kunderas á bls. 118-119.
Hefur hamingjusamasta þjóð í heimi
glatað öllu ærlegu gildismati í vímu
Hollywood-elite-happaþrennu dóps?
HRAFN HARÐARSON
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS     13. MAl 1989    3
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16