Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Mosfell
í Mosfellsdal
Landnámu segir, Þórður Skeggi Hrappsson „nam
land að ráði Ingólfs Arnarsonar, í hans landnámi
milli Úlfarsár og Leiruvogsár", og bjó að Skeggja-
stöðurh í Mosfellssveit.
Svo segir í Egilssögu, Grímur hét maður og var
Svertingsson. Hann bjó að Mosfelli fyrir
neðan Heiði. Hann var lögsögumaður árið
1002—3. Hann var auðugur og ættstór.
Rannveig hét hálfsystir hans, sammæðra,
er átti Þóroddur goði Eyvindarson að Hjalla
í Ölfusi. Þeirra son var Skafti lögsögumaður.
Grímur Svertingsson bað Þórdísar Þó-
rólfsdóttur, bróðurdóttur Egils og stjúp-
dóttur. Egill unni Þórdísi engum mun minna
en sínum börnum, Þórdís var hin fríðasta
kona. En fyrir því að Egill vissi, að Grímur
var maður göfugur og sá ráðakostur var
góður, þá var það að ráði gjört. Var Þórdís
gift Grími árið 959.
Leysti Egill þá af hendi föðurarf hennar.
Fór hún til bús með Grími, og bjuggu þau
lengi að Mosfelli. Egill flytur til Þórdísar
að Mosfelli árið 974, og andast þar um
haustið árið 991, áttatíu og eins árs gamall.
Eins og segir í Eglu: Egill tók sótt eftir
um haustið, þá er leiddi hann til bana. En
er hann var andaður, þá lét Grímur færa
Egil í klæði góð. Síðan lét hann flytja hann
ofan í Tjaldanes og gera þar haug, og var
Egill þar í lagður og vopn hans og klæði.
Grímur að Mosfelli var skírður, þá er
kristni var. í lög leidd á íslandi, árið 1000;
Hann lét þar kirkju gera. En það er sögn
manna, að Þórdís hafi látið flytja Egil til
kirkju, og er þar til jartegna, að síðar er
Kirkjustaður hefur verið
a Mosfelli frá því
skömmu eftir að kristni
var komið á. í tímans rás
hafa margir mætir menn
gegntþar prestsþjónustu
og stundað búskap.
eftirSIGURJÓN
SIGURÐSSON
kirkja.var gjörð að Mosfelli, en ofan tekin
af Hrísbrú sú kirkja er Grímur hafði gera
látið, þá var grafinn kirkjugarður. En undir
altarisstaðrium, þá fundust mannabein.
Þykjast menn það vita af sögn gamalla
manna, að mundi verið hafa bein Egils.
Þar var þá Skafti prestur Þórarinsson,
vitur maður. Hann tók upp hausinn. Egils
og setti á kirkjugarðinn. Var hausinn undar-
lega mikill, en hitt þótti þó meir frá líkind-
um, hve þungur hann var. Hausinn var all-
ur báróttur utan svá sem hörpuskel.
Þá vildi Skafti forvitnast um þykkleik
haussins. Tók hann þá handöxi veí mikla
og reiddi annari hendi sem harðast og laust
hamrinum á haHSÍnn og vildi brjóta, en þar
sem á kom, hvítnaði hann, en ekki dalaði
né sprakk, og má af slíku marka, að hauss
sá mundi ekki auðskaddaður fyrir höggum
smámennis, meðan svörður og hold fylgdi.
Bein Egils vóru lögð niður í utanverðum
kirkjugarði að Mosfelli.
Kirkjustaður hefur verið á Mosfelli frá
öndverðu til okkar dags. í áranna rás hafa
margir mætir menn gegnt þar prestþjónustu
og búskap.
Mosellsdalur er á báðar hliðar faldaður
roðagullnum fjöllum og niðandi straum-
vötnum, sem streyma hratt til strandar,
eftir víðum gróðursælum grassléttum,
heiðabrúnum, troðningum og myrkum sand-
öldum.
Ylur, ljós og birta lyfta Mosfellsdal og
bæ, og lauga og tendra í djúpsins kafi.
Framundan dalsmynninu skín víðáttuveldið,
hafið, höfðuborgin og sundin blá, vafin í
straumljósa og sólgeislaskini.
Mosfellskirkja.
Úr kirkjunni að Mosfelli. Teikning eftir J.C. Greive, jr. 1877.
í gegnum Mosfellsdal á hinn veginn ligg-
ur þvengmjór þjóðvegurinn til Þingvalla.
Framhjá bláum fjalladyngjum, innan um
grasigróin bændabýli og berjarunna.
Strengir óma, hlýir straumar aldanna
færa okkur sögubrot óralangt aftur í
tímann, af kirkju í norðurhlíðum Mosfells-
dals, sem nú síðast var endurreist frá grunni
árin 1964—65, fyrir gjafafé eins af sóknar-
börnum sínum, sem tengdist Mosfellsdal
órjúfandi böndum, fyrir guðlega forsjón
góðs fólks.
Ég held að sóknarbörnin séu öll mjög
snortin og stolt af helgi þessarar kirkju
sinnar, sem var Maríukirkja og hér hefur
staðið næstum óslitið frá því að kristni var
lögtekin á íslandi.   I
Vitað er um samkvæmt skriflegum heim-
ildum, að eftir skráðir prestar hafa gegnt
prestþjónustu við Mosfells-kirkju.
Skafti Þórarinsson                      Árin 1121   til  1143
Ásgeir Guðmundsson (í Gufunesi).          1143        1180
BárðurJónsson                                 1536          ?
Jón Bárðarson (í Gufunesi).                 1540        1554
Þorsteinn Einarsson                              1582        1622
Ormur Egilsson                                1623        1625
Sumarliði Ormsson	1625'	1635
JósefLoftsson	1636	1638
Einar Ólafsson	1639	1693
Pétur Ámundason	1693	1702
Þórður Konráðsson	1702	1713
Bjarni Helgason	1713	j
Bjöm Gottskálksson	1719	?
Guðmundur Jónsson	1745	?
Egill Eldjárnsson	1752	1753
Böðvar Högnason	1753	?
Jón Hannesson	1775	1798
AuðunJónsson	1798	?
Markús Sigurðsson	1801	1818
Benedikt Magnússon	1818	1843
Stefán Þorvaldsson	1843	?
MagnúsGrímsson	1855	1860
ÞðrðurÁrnason	1860	1862
Jón Guttormsson	1862	1862
Jóhann Kn. Benediktssori	1862	?
Páll Pálsson (og Jón Guttormsson)	1865	1866
Þorkell Bjarnason	1866	1866
Jóhann Þorkellsson	1877	1890
Ólafur Stephensen	1890	1904
Magnús Þorsteinsson	1904	1922
Friðrik Friðriksson (KFUM), settur	1922	1923
Halldór Jónsson, Reynivöllum, Kjós		
og fl. nágrannaprestar	1922	
Hálfdán Helgason	1927	1954
Bjarni Sigurðsson	1954	1976
Birgir Ásgeirsson	1976	
17/5 árið 1765. Með kgbr. var skipað
að setja kirkju á Lágafelli og leggja þangað
Mosfells- og Gufunessóknir, en það var aft-
urkallað, með kgbr. árið 1776. 7/6. Með
kgbr. 4/9 1847 er Viðey lögð til Mosfells.
Með 1.26/2 1880 er Brautarholtssókn lögð
undir Mosfell. Með lhbr. 21/9 1886, eru
Mosfells og Gufunessóknir sameinaðar óg
ákveðið, að reisa eina kirkju fyrir báðar að
Lágafelli. Með 1.16/11 1907 er Mosfellspre-
stakall lagt niður, og Lágafells- og Viðeyjar-
sóknir lagðar til Reykjavíkur, en Brautar-
holtssókn til Reynivalla. Þetta kom þó aldr-
ei til framkvænida og með 1.31/5 1927 er
Mosfellsprestakall tekið upp á ný, óbreytt.
Kirkja var eins og áður segir fyrst reist
að Hrísbrú, en var þegar kristni var lögtek-
in á íslandi komin að Mosfelli.
Kirkjan var í gegnum aldirnar á allri
landsbyggðinni samrofin bændamenning-
unni, uppfræðslan var á hennar vegum, og
henni var goldin tíund.
Á þessum tímum var kirkjusókn mjög
góð og til fyrirmyndar, og beittu kirkjunnar
menn öllum hugsanlegum ráðum til þess
að festa fólk í trúnni.
Trúrækni var mikil, menn vöknuðu með
morgunbæn á vörunum, bænrækni var fast-
ur liður í trúarlífi flestra heimila, menn
neyttu ekki máltíðar nema bæn færi á und-
an. Húslestrar voru lesnir og sálmar sungn-
ir, kvöldvökurnar í baðstofunni auðkenndust
af trúrækni, orðkyringi, vinnusemi og lær-
dómi.
Á síðari tímum hefur kirkjunni ekki tek-
ist sem skyldi að samlaga sig borgar- og
bæjarlífinu og fella sig að þéttbýli, fjölmiðl-
um, breyttum aðstæðum og fjölþættari lær-
dómi.
Kirkjan hefur gegnt margvíslegu hlut-
verki, þó hún hafi alltaf fyrst og fremst
verið líknarstofnun, sem flutti og flytur
lífsins orð.
Mosfellskirkja og fl. kirkjur á lands-
byggðinni hafa á síðari öldum, sérstaklega
á því tímabili, sem húsakynni landsmanna
vóru í algjöru lágmarki, hlaupið undir
bagga, til að létta þjáningar og leysa vanda-
mál. Kirkjurnar hafa oft í einu vetfangi
orðið og verið reiðubúnar til að skjóta skjóls-
húsi yfir mismunandi starfsemi. Þær hafa
verið notaðar í neyðartilfellum, sem sjúkra-
skýli, fundarsalir, hótel og fl. og fl.
Til er mynd í hollensku vikúblaði frá
1878, sem teiknuð var hér á árinu 1877,
úr Mosfellskirkju í Mosfellsdal. Hana gaf
mér íslenzkur Hollendingur, Vilhjálmur Vil-
hjálmsson, sem búsettur hefur verið hér á
landi í yfir 30 ár.
í þessu tilfelli var kirkja notuð sem hót-
el, fyrir tvo Hollendinga og tvo Englend-
inga, ferðamenn, sem þarna áttu leið um
og vóru á leið til Þingvalla, Gullfoss- og
Geysis, undir fararstjórn Geirs Zoéga.
Ekki var nú dýrt að dvelja á þessu hót-
eli, því fyrir næturgistinguna í kirkjunni
þessa einu nótt, og fyrir te og mjólk og
næturgæzlu lestarhestanna greiddu þeir
aðeins 3 danskar krónur.
En víkjurn að bæjar- og borgarlífinu í
dag. Kirkjan á öðru horninu og kráin á hinu
horninu, virðist ekki vera ný bóla. Hér í
Mosfellskirkju sameinaðist þetta í mesta
bróðerni, fyrir meira en öld síðan.
Kannski er það skýringin á nærveru
knæpa og kirkna, að stutt er frá knæpunni
í kirkjuna og mannskepnan ef til vill aldrei
betur fyrirkölluð að hlýða á guðlegan anda
en eftir að hafa drukkið nokkra bjóra.
Við megum ekki gleyma, að íslendingar
hafa bruggað og drukkið mjöð allt frá land-
námi.
Höfundur er fyrrverandi kaupmaður.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12