Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						aiGAaavíuoaofí
W.MfiSKM
8£
	^^«     B A W ^^^^l                                  |   ^r
M   O   R   G   U   N   B	L   A   Ð   S    1    N   S
Stofnuö 1925
39. tbl. 12. NÓVEMBER 1994-69. árg.
Samgöngur og
flokksmyndun
lestir fræðimenn munu sammála um að flokkur-
inn, sem myndaðist í kringum dr. Valtý Guð-
mundsson á ofanverðri 19. öld, eigi með réttu
að teljast fyrstu skipulögðu stjórnmálasamtök
á íslandi. Meginbaráttumál þessa flokks var
stefna dr. Valtýs í stjórnarskrármálinu.
Ýmislegt bendir hins vegar til þess, að ræt-
ur flokksmyndunarinnar megi rekja nokkru
lengra aftur, til máls sem var efst á baugi
á fyrsta þinginu, sem dr. Valtýr sat.
I.
Dr. Valtýr Guðmundsson var fyrst kjörinn
á þing fyrir Vestmannaeyjar árið 1894. Hann
hafði þá verið búsettur í Danmörku í rúman
áratug og getið sér gott orð sem vísinda- og
fræðimaður, en lítinn beinan þátt tekið í ís-
lenskum stjórnmálum. Þegar hann kom fyrst
til þings hafði hann, að eigin sögn, einsett
sér, „ ... að vinna aðallega að atvinnu- og
samgöngumálum."1 Og Valtýr þurfti ekki að
bíða lengi eftir tækifæri til að vinna að þess-
um hugðarefnum sínum á þingi. Þegar al-
þingi kom saman sumarið 1894 var staddur
í Reykjavík Vestur-íslendingurinn Sigtryggur
Frumvarpið um „Hið
íslenska siglinga- og
járnbrautafjelag" varlagt
fyrir Alþingi fyrir réttum
100 árum og gekk undir
nafninu „stóra málið".
Samkvæmt því átti
landssjóður að greiða
félaginu 50 þúsund
krónur á ári til 1925 með
því skilyrði að félagið
byggi járnbraut austur að
Þjórsá.
Jónasson, þekktur athafna- og framkvæmda-
maður meðal landa vestra. Hann virðist hafa
staðið í sambandi við enska fjármálamenn
og taldi sig hafa loforð þeirra fyrir því að
leggja fram 50 þúsund sterlingspund til fé-
lags um rekstur gufuskipa og járnbrautalagn-
ingar hér á landi, ef alþingi samþykkti að
leggja fé á móti. Ekki er nákvæmlega vitað
hvernig Sigtryggur vann að undirbúningi
málsins, en svo virðist sem hann hafí haft
samband við ýmsa málsmetandi menn, þ. á
m. einhverja þingmenn, og af ummælum sr.
Jens Pálssonar á alþingi er ljóst, að a.m.k.
einn „prívatfundur" var haldinn um málið
með þingmönnum neðri deildar, áður en það
var lagt fram.2 Áður en þing kom saman
ræddu áhugamenn málið áfram og í þingbyrj-
un bar sr. Jens Pálsson á Útskálum fram
frumvarp til laga „um löggilding fjelags með
takmarkaðri hluthafa ábyrgð, rjettindi þess
og skyldur til að halda uppi siglingum milli
íslands og útlanda og í kringum strendur
íslands og til að leggja járnbrautir á íslandi
o.fl."3 Frumvarp þetta er mikill bálkur, alls
43 greinar og hljóðaði hin fyrsta svo:
„Stofnendur fjelagsins eru eptirfylgjandi 5
menn: David Wilson, passenger manager,
Liverpool. Sigtryggur Jónasson, umboðsmað-
ur, Winnipeg. Jón Þórarinsson, alþingismað-
ur, Flensborg. Jens Pálsson, alþingismaður,
Útskálum. Þorgrímur Gudmundsen, tungu-
málakennari, Reykjavík.
Ofannefndir menn og allir aðrir einstakir
menn og fjelög, sem gjörast kunna hluthafar
í fjelaginu, eru hjermeð löggiltir sem hlutafje-
lag með takmarkaðri hluthafa ábyrgð, er
heiti „Hið íslenzka siglinga- og járnbrautafje-
lag". F]elagið hefur skrifstofu í Reykjavík og
skal ætíð hafa þar umboðsmann sinn."1
Fyrsti kafli frumvarpsins kvað á um rétt-
indi félagsins til járnbrautarlagningar. Þar
kom megintilgangur þess í því efni fram í
3. greininni, sem hljóðaði svo:
„Fjelagið hefur fullt leyfi og vald til að
leggja einsporaða eða tvísporaða stál- eða
járnbraut: a. Frá Reykjavík um Kjósar- og
Gullbringusýslu, Árnessýslu og Rangárvalla-
sýslu. b. Frá Reykjavík eða Akranesi, eða
einhverjum stað þar nálægt, um Kjósar- og
Gullbringusýslu, Borgarfjarðar-, Mýra-,
Stranda-, Húnavatns-, Skagafjarðar- og Eyja-
fjarðarsýslu, eða þær af þessum sýslum, er
fjelaginu sýnist. c. Út úr brautinni má fjelag-
ið leggja lengri eða styttri greinar innan tak-
marka nefndra sýslna, ásamt hliðarsporum
þeim, er nauðsynleg þykja við brautarstöðvar
og til að ná í möl eða annan ofaníburð. Eng-
um manni eða öðrum fjelögum skal veitt leyfi
EftirJÓNÞ.ÞÓR
Land án samgöngumannvirkja - samgöngur á landi byggðust á því sem hestar gátu borið. A myndinni sem Sigfús Ey-
mundsson tók á tíunda áratugnum við hús Sigfúsar Eymundssonar á horni Lækjargötu og Austurstrætis, sjást erlendir
ferðamenn búast til ferðar á hestum. Frumvarpið um „Hið íslenska siglinga- og járnbrautafjelag" gerði ráð fyrir járn-
brautum um næsta nágrenni Reykjavíkur og austur að Þjórsá.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12