Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						N

^L.t

xi:'%

m ® n m é ® b h g rn ® iu n s

Útgefandi: Hf. Árvakur, Reykjavík.

Tungan

Tilraunin ísland: tungumálið er forsendan, er fyr-

irsögn á síðari hluta greinar Tryggva Gíslasonar

rektors Menntaskólans á Akureyri, um stöðu ís-

lenkrartungu á 50 ára afmæli lýðveldisins. Hann

telur að þriðja málbreytingaskeiðið virðist vera í

aðsigi; að þáttur fjölmiðla í þessari þróun sé

stærstur, en einkareknar sjónvarps- og útvarps-

stöðvar virðist lítinn áhuga hafa á málrækt.

Skáldin

á víkingaöld stóðu konungi nær en aðrir húskarl-

ar og fengu betri laun, enda urðu þau að fylgja

konungi til orrustu og sjá afrek hans með eigin

augum. Um það og fleira skrifar Aðalsteinn Dav-

íðsson á forsíðu - greinin heitir: Til einnar gisting-

ar - með hetjum eða á himnum.

Auðlindir

við bæjardyrnar, er heiti á grein eftir Pál Björg-

vinsson, arkitekt. Hann telur að hér séu marghátt-

aðir möguleikar, en ekkert jafnist á við landið

sjálft. Hann nefnir ferðamannastraum allan ársins

hring, lífrænan landbúnað og að við getum orðið

utflytjendur heilsuafurða.

JÓHANNES ÚR KÖTLUM

Hjarðljóð

Ofan aí fjöllunum koma mínar hjarðir

með horn og klaufir og sperrta dindla

krúnur bekranna glóa

og lækir skoppa niður græna hlíð

og reyrinn ilmar í brekkunum ó me

6 me fögru tvævetlur.

Veturinn kemur með snjó og síðan jól

það er jórtrað og kumrað í myrkrinu

unz smjörgrasið verður að lambi

ó me hraustu bekrar.

Og upp himinbogann renna mínar hjarðir

ullmjúkar snjóhvítar elskandi verur

með horn og klaufir og sperrta dindla

og þel í heilagar peysur.

Eins og bjartur straumur jarðneskrar

hamingu

raða þær sér á jötu guðs.

Jóhannes (Jónasson) úr Kötlum, 1899-1972, var Dalamaður að uppruna

en átti lengst af heíma í Reykjavík og í Hveragerði. Hann orti bæði á

hefðbundinn hátt og órímað. Yrkisefni hans voru náttúran, tilfinningamál

og þjóðfélagsmál. Fyrsta Ijóðabók hans kom út 1926.

B

B

Regnið bylur á glugganum mínum

þegar ég vakna klukkan tæplega

sjö og freistandi væri að bölva í

hljóði íslenskri veðráttu, snúa sér

á hina hliðina og sofna aftur. Ég hef nú

samt önnur áform í huga, dríf mig á fætur,

pakka saman sundfötunum og hjóla á móti

suðaustan strekkingi í annan bæjarenda.

Þegar þangað kemur er ég orðin lafmóð og

blaut en læt mig samt hafa það að synda

hálfan kílómetra í notalegri sundlauginni.

Vellíðanin eykst við sundtökin og ég hugsa

um að trúlega sé hvergi í heiminum hægt

að byrja gráan dag á svo skemmtilegan

hátt. Og þegar betur er að gáð er dagurinn

alls ekki svo grár. Umhverfið er vinsamlegt

og allt í kring eru kunnuleg andlit sem brosa

í gegnum suddann. Að sundinu loknu hjóla

ég heim aftur. Núna hef ég vindinn í bakið

og þegar heim er komið fínnst mér ég hafa

sigrast á aðstæðum og tekst á við nýjan

vinnudag á landinu mínu sem mér þykir svo

vænt um þrátt fyrir ófrýnlega ásýnd á stund-

um.

Að loknum vinnudegi er farið að blása

að norðri. Skýjahrannir sem byrgðu fyrir

alla fjallasýn í morgun eru horfnar og him-

inninn er blárri en Eyjahafið, þar sem ég

synti í sumar. Við hjónin drögum fram

gönguskóna og ökum sem leið liggur út í

Heiðmörk og göngum rösklega inn í þessa

fallegu vin, þar sem birki, lerki og fjallafura

mynda iðjagrænar breiður og farfuglarnir

reyna að njóta til ítrasta þess sem eftir er

af íslenskri sumardýrð. Þarna er líka krökkt

af gangandi fólki, hraustlegu og brosandi

og það býður gott kvöld í skini kvöldsólarinn-

ar sem gyllir skallann á Snæfellsjökli í óra-

fjarlægð. Já, gott er kvöldið og fögur er

hlíðin. Hvernig getur nokkur hugsað sér að

flytjast héðan á brott?

Samt eru allir fjölmiðlar fullir af fréttum

og frásögnum af fólki sem hefur fengið nóg

af baslinu hérna heima, barlómnum og rign-

ingunni og er að flytjast til útlanda þar sem

aldrei rignir, enginn kvartar og allir lifa

góðu lífi.- Og þeir sem þegar eru fluttir eggja

aðra lögeggjan að flytjast á brott. Hér sé

ómögulegt að búa.

Hvernig má þetta vera? Samkvæmt nýj-

ustu tölum er velferð hér á landi með því

mesta sem gerist í heiminum, jafnvel meiri

Flóttifrá

hlíðinni fögru

en í Skandinavíu sem virðist vera fyrirheitna

landið nú um stundir. Hvar sem litið er blasa

við glæsilegar byggingar, vel klætt fólk og

bílaeign er meiri en víðast hvar. íslendingar

streyma í sólarlandaferðir og er eftirspurn

jafnvel meiri en framboð. Þótt atvinnuleysi

hafi aukist, illu heilli, er það hvergi nærri

eins mikið og á öðrum Norðurlöndum. Ein-

búi í Skorradal sagði í sjónvarpsviðtali fyrir

skömmu að hann botnaði ekkert í þessum

landflótta nú á tímum enda orðinn tæplega

hundrað ára og alinn upp við búskaparhætti

sem tíðkuðust á miðöldym. Sjálf er ég bara

hálfdrættingur á við hann að árum, en dvald-

ist þó nokkur sumur í torfbæjum þar sem

engin nútímaþægindi þekktust og man auk

þess glöggt eftir stórum braggahverfum þar

sem fólk hafði varla til hnífs og skeiðar og

gömlu fólki sem hafði stritað allt sitt líf en

átti hvergi höfði sínu að halla. Þá voru eng-

in námslán og félagslega kerfið, sem marg-

ir geta leitað til núna, varla til. Að vísu var

hægt að sækja um styrk frá bænum en það

jafngilti því að segja sig til sveitar og slíkt

var erfitt fyrir fólk með sjálfsvirðingu.

Nú veit ég að sögur „úr mínu ungdæmi"

eiga ekki upp á pallborðið hjá ungu fólki.

Heimur þess er allt öðruvísi en eitthvað óskil-

greint ungdæmi. Það lifir í nútíðinni og sú

nútíð er ekki einskorðuð við ísland eins og

var í ungdæmi mínu og einbúans fyrr-

nefnda. Ungt fólk hefur greiðan aðgang að

umheiminum fyrir tilstilli fjölmiðla og í krafti

samgangna. Það sér að víða er lífsbaráttan

auðveldari, veðurlag mildara og félagslega

kerfið þægilegra. í stuttu máli: Það er freist-

andi að taka sig upp og setjast þar sem

smjör drýpur af hverju strái. Þennan hugsun-

arhátt þekki ég sjálf.

Þegar ég var unglingur dvaldist ég sum-

arlangt í Danmörku. Ég var sem bergnumin

af glæstum byggingum, gróðursæld og feg-

urð í landi okkar „fornu fénda" eins og okk-

ur hafði verið kennt í íslandssögunni en eins

og kunnugt er hefur sú saga nú verið endur-

skoðuð og sýnir Dani í öðru og betra ljósi.

Mér þótti undarlegt að þeir Islendingar, sem

ég kynntist í þessu gósenlandi, sögðu mér

að þrátt fyrir áratuga búsetu þar væri hugur-

inn stöðugt heima á íslandi þar sem ræturn-

ar lægju, þrátt fyrir balsið og harðréttið sem

þeir hefðu þurft að búa við í sínu ung-

dæmi. Ungt fólk hirðir yfirleitt lítið um

rætur fremur en ungdæmi annarra, það legg-

ur allt sitt í vöxtinn og lifir í nútíðinni. Ekk-

ert er eðlilegra. Og árum saman fólust fram-

tíðardraumar mínir í dönskum herragarði

með blómaskrúði, eplatrjám og eilífri sól.

Nú dreymir mig öðruvísi.

Fram yfir 1960 voru utanlandsferðir héð-

an mjög fátíðar eins og sjá má af því að

einungis hálf öld er liðin frá því að fyrst var

flogið frá íslandi til Kaupmannahafnar en

síðan var eins og stífla brysti og nú þykir

sá varla maður með mönnum sem ekki kemst

til útlanda á fárra ára fresti. Sumum er það

sáluhjálparatriði að fara árlega til sólarlanda

og oft heyrir maður sagt með miklum hof-

móði að ekki sé hægt að búa hér í fásinninu

nema geta skroppið til útlanda, eitt sinn

tyllt tánum niður á grænu grundirnar hand-

an við pollinn. Og þeir sem hafa dvalist

nokkrar vikur erlendis eigi það til að tala

um íslendinga af einskærri fyrirlitningu eins

og þeir hafi aldrei haft neitt saman við þann

þjóðflokk að sælda. Já, miklir menn erum

við Hrólfur minn!

Sjálf hef ég átt þess kost að fara víða.

Kornung var ég leiðsögumaður í hópferðum

íslendinga um fjarlæg lönd, dvaldist lengi

erlendis og leið mín hefur legið til flestra

Evrópulanda og víða um Asíu og Afríku.

Það er gaman og lærdómsríkt að ferðast en

því víðar sem ég fer og fleiru sem ég kynnt-

ist þeim mun vænna þykir mér um land

mitt og þjóð. Sá sem hefur séð sárustu neyð

í Egyptalandi og Alsír getur illa talað um

eymdina á íslandi. Sá sem hefur séð yfir-

þyrmandi manngrúann í Japan og Taiwan

þakkar sínum sæla fyrir fámennið á ís-

landi. Sá sem hefur ekið um þéttbýl og eins-

leit héruð í Svíþjóð, Danmörku og Þýzka-

landi hrósar happi yfír víðáttunni á íslandi.

Sá sem héfur setið í hálfan mánuð í stöðugu

sólskini á Grikklandi hlakkar til að koma

heim í rokið og rigninguna og sá sem hefur

ferðast víða um heim veit að hér er misskipt-

ing auðs rríinni en annars staðar og afkomu-

horfur yfirleitt betri - þótt að sjálfsögðu

megi hér margt bæta.

Það er eðlilegt að fólk, sem býr við bágar

aðstæður, leiti eftir betra lífi og lífskjör

margra og aðbúnaður eru þannig að engan

veginn verður við unað. En oft er farið yfir

lækinn til að sækja vatnið og sumir eru

beinlínis að flýja sjálfa sig án þess að gera

sér það ljóst og flestir vita hvar sá flótti

endar. Og oft er affarasælla að takast á við

áðstæður og við sjálfan sig en að flýja, jafn-

vel með ung börn, rífa þau upp með rótum

og demba þeim inn í nýtt umhverfi þar sem

enginn skilur þau. Flest höfum við nefnilega

einhvers konar rætur þótt við finnum lítið

fyrir þeim á vissu aldursskeiði.

Ég veit að framhaldsskólakennarar á öðr-

um Norðurlöndum hafa miklu betra kaup

og minni kennsluskyldu en ég og geta yfir-

leitt treyst á sólríkt sumarleyfi. Hins vegar

hefur mér orðið það ljóst með árunum að

hamingjan felst ekki endilega í þægilegu lífi

heldur miklu fremur í því að takast á við

aðstæður og eigin veikleika í dagsins önn

og sigrast á þeim og þeir sigrar þurfa ekki

endilega að vera gjaldgengir í heimsmeta-

bókina.

Þess vegna ætla ég að vakna snemma í

fyrramálið og hjóla í sundlaugina þótt það

verði átta vindstig og grenjandi rigning.

GUÐRÚN EGILSSON

LESBÓK MORGUNBLAÐSINS     23. SEPTEMBER 1995     3

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12