Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						GÖRAN Tunström

MorgunblaAið/Þorkell

FURÐULEGT AÐ MAÐUR SKULI

YFIRLEITT GETA SKRIFAÐ

Nýjasta skáldsaga sænslca rithöfundarins, Görans

Tunström, heitir Ljómi ííslenskri þýöingu Þórarins

Eldjáms sem kemur út í dag. Bókin er sérstök að

því leyti aó hún fjgllar um íslenska feóga og gerist

aó stærstum hluta hér á landi. ÞRÖSTUR HELGASON

fékk að heyra söguna á bak við verkið er hann

hitti höfundinn aó máli en haldin verður kynning á

bókum hans í Norræna húsinu í dag kl. 16.

STÆÐAN fyrir því að ég

Askrifa um Islendinga - ja,

það er auðvitað stórfurðu-

legt að þið skuluð búa hér

á hjara veraldar. íslending-

ar eru líka skemmtilega

skrýtnir. Og svo segið þið

sögur."

tlar vöflur á Göran Tunström

þegar ég spyr hann hvers vegna hann skrifi

um íslendinga. Hann segist raunar ekki vera

viss um að íslendingar muni allir líta svo á

að sagan fjalli um þá. „Sagan fjallar kannski

fyrst og fremst um fólk í litlu samfélagi."

Frægasta rödd íslands

Sagan er lögð Pétri Halldórssyni í munn

sem er sonur frægustu raddar íslands; faðir

hans les nefnilega fiskifréttirnar í Útvarpið

og leggur mikla áherslu á beitingu raddarinn-

ar og útfærslu fréttanna. Hann fær til dæmis

þá bráðsnjöllu hugmynd að flytja ljóð í lok

hvers fréttatíma sem tengist á einhvern hátt

sjávarútvegnum. Útvarpsstjórinn er ánægður

með hugmyndina en þegar Halldór tekur upp

á því að semja ljóðin sjálfur renna á hann

tvær grímur; þegar hann svo flytur frumsamd-

ar klámvísur er hann lagður inn á geðdeild.

Móður Péturs hafði aðeins notið við í

skamma stund eftir að hann fæddist en hún

var sellóleikari. Hún er þó alltaf nærri, er eins

og innbyggð í alla orðræðu þeirra feðga.

Tunström segir að kveikjan að sögunni

hafi verið atvik sem átti sér stað í raun og

veru fyrir tólf eða þrettán árum hér í Reykja-

vík. „Strákur að nafni Ýmir spyrnir óvart

bolta inn í garð franska sendiráðsins hér í

bænum. Sendiherrann kemur út í garð, tekur

boltann traustataki og segir að þar með sé

hann orðinn eign franska ríkisins. Þegar ég

heyrði þessa sögu fyrir tólf árum sá ég strax

að hún ætti eftir að koma mér að góðum

notum, hún gæti hæglega orðið kveikjan að

einhveiju miklu meira. Og það varð úr."

I skáldsögunni er það Pétur sem verður til

að spyrna boltanum sínum inn í garð sendi-

ráðsins og þegar sendiherrann neitar að láta

hann af hendi kastar Pétur hnefafylli af síld

í áttina til hans. Vill ekki betur til en svo að

ein þeirra lendir í andlitinu á dóttur sendiherr-

ans, Juliette. Mörgum árum síðar er Pétur

orðinn markaðsfulltrúi íslensks sjávarútvegs

í París. Einn daginn er hann ávarpaður af

fallegri dökkleitri stúlku í strætisvagni. Er þar

komin stúlkan sem varð fyrir síldinni um árið.

Samband f öour eg sonar

Tunström hefur fjallað um samband föður

og sonar áður í bókum sínum. „Ég missti föð-

ur minn þegar ég var tólf ára. Tólf ára er

maður hvorki barn né fullorðinn og því hefur

verið erfitt að fjalla um þennan missi á beinan

hátt. En allt sem ég hef skrifað hefur á ein-

hvern hátt verið markað þessum atburði, frá-

fall foreldris hefur verið eins og undirliggj-

andi þema í bókum mínum, einnig söknuður-

inn og sorgin.

Ljómi átti að verða gamansaga. Bróðir

minn féll hins vegar frá þegar ég var hálfnað-

ur með söguna og þá vöknuðu aftur hjá mér

þessar tilvistarlegu spurningar um lífið og

dauðann. Þær fengu því meira rými í bókinni

en ég ætlaði upphaflega.

Það var nokkuð liðið síðan ég gaf út síð-

ustu skáldsögu, Þjóðfinn árið 1986, og fólk

var farið að tala um að þögnin hefði yfir-

gnæft orðin mín. En það fór fram hjá því

sama fólki að ég skrifaði tvær bækur með

sjálfsævisögulegum þáttum á milli þessara

bóka. Það gerist auðvitað öðru hverju að höf-

undar finna ekki orð til að setja niður á blað

og það er í raun ekkert skrýtið. Ég hafði skrif-

að fjóra þykka doðranta nánast í einum rikk

og hafði bara ekkert meira að segja í bili. Það

er miklu furðulegra að maður skuli yfirleitt

geta skrifað."

Tónlistarkemplex

Tunström hlaut Bókmenntaverðlaun Norð-

urlandaráðs fyrir skáldsögu sína Jólaóratórían

árið 1984. Er þetta kunnasta bók Tunströms

og hefur verið þýdd á átján tungumál, þar á

meðal íslensku. „Ef við myndum líkja Jólaórat-

óríunni við sinfóníu myndi Ljómi vera eins og

kammertónlist. Það eru ekki svo margar

manneskjur í henni, ekki eins margar raddir.

Bókin átti reyndar að vera einfaldari í sniðum

en hún varð á endanum.

En þótt þessar sögur séu kannski ólíkar

um margt eiga þær ýmislegt sameiginlegt. I

báðum bókunum er fjallað um þemað sem ég

nefndi áðan, missinn, söknuðinn, sorgina, um

það að allir tengjast hver öðrum á einhvern

hátt. Nútíminn fjallar kannski um einsemdina

og þá er þetta eins konar viðlag við það þema.

Annars er maður alltaf að skrifa sömu bók-

ina. Maður fær ekki svo margar hugmyndir."

Tónlist skipar stóran sess í verkum

Tunströms og segir hann það stafa af komplex

sem hann burðist með. „Eg er sá eini í minni

fjölskyldu sem spila ekki á neitt hljóðfæri.

Eg hef þurft að taka á þessu í bókum mínum;

ég hlusta á tónlist og skrifa um hana. Kannski

er hún líka hluti af byggingu verka minna.

Ég skrifa hins vegar aldrei bók frá upphafi

til enda. Ég vinn í stuttum lotum, skrifa stutt-

an texta sem síðan kallar á svar. Hljómur

textans skiptir miklu máli; ég skrifa þannig

að ég geti lesið textann upphátt."

Ravnverulegir islendingar?

Tunström hafði komið til íslands tvisvar

sinnum áður en hann skrifaði Ljóma og dvalið

í skamman tíma. Bókin vitnar hins vegar um

góða þekkingu á högum lands og lýðs. „Ég á

marga góða íslenska vini sem hafa leiðbeint

mér um hina ýmsu hluti; þar hefur Þórarinn

Eldjárn ekki síst verið hjálplegur. Ég ræddi

líka við mikið af fólki hér og las mér til um

Iandið. Annars stenst ekki allt sem stendur í

bókinni, sumt hefur orðið til í höfði mínu."

Tunström segist ekki hafa notast við ís-

lenskar bókmenntir að ráði við samningu bók-

arinnar. „Sumir myndu kannski ætla að ég

hefði sótt einhver áhrif í íslendinga sögurnar

en svo er ekki enda voru þær eyðilegðar fyrir

manni í skóla, bókmenntagreining skólanna

skemmir frekar bókmenntir fyrir manni en

að auka áhuga manns á þeim.

Og vel á minnst. Það eru engar raunveruleg-

ar persónur í Ljóma, engin persónanna er

byggð á raunverulegum íslendingi."

ERLENDAR

BÆKUR

HUMANISMI

- SKÓLASTÍK

OG EVRÓPSK

SAMEINING

R.W.Southern: Scholastic Humanism

andtheUnificationofEurope.Volume

I - Foundations. Blackwell 1995.

Höfundurinn er meðlimur Bresku

akademíunnar og hefur hlotið

ótal viðurkenningar og heið-

urstitla fjölmargra háskóla. Hann starf-

aði við Oxford-háskóla frá 1969-81.

Bók hans „The Making of the Middle

Ages" kom út 1953 og þar með varð

hann kunnur sem einn meðal fremstu

höfunda um miðaldasögu og menningu.

Síðan rak hver bókin aðra.

„Scholastic Humanism ... " er fyrsti

hluti þriggja rita, og verður hvert rit

sjálfstætt, að því leyti að höfundur tek-

ur fyrir til umfjöllunar grundvöll skóla-

spekinnar í fyrsta bindinu, þá einstakl-

inga og þær aðstæður sem mótuðu

fyrstu tilraunir til samhæfingar guð-

fræði, heimspeki og laga á frumlegum

evrópskum grundvelli. Annað bindið er

lærdómssaga hinna fjölmörgu skóla-

spekinga, sem unnu áfram að frekari

rannsóknum guðfræðilegra hugtaka, og

áhrifa þeirra á þær valdastofnanir og

veraldlega valdsmenn, sem sáu nauðsyn

þess að samhæfa kristnar kenningar

og menningu veraldlegri nauðsyn og

flétta enn frekar saman lög Guðs og

manna. í þriðja bindinu koma til þær

tilraunir sem gerðar voru til þess að

fullmóta heillegt jarðlegt og guðfræði-

legt heimskerfi, sem skyldi spanna alla

Evrópu. Þegar slíkar tilraunir eru gerð-

ar koma allajafna fram frávik og sér-

stæðar andstæður úr heildarhyggjunni,

mismunandi skilningur og deilur um

útleggingar. Nýjar uppgötvanir á sviði

raunvísinda þeirra tíma og um miðja

14. öld hrikalegur mannfellir, pólitískar

breytingar og efnahagslegt hrun sem

fylgdi mannfellinum á 14. öld stangað-

ist á við þær kenningar skólaspekinnar,

sem stefndu að heildarhyggju og höfðu

guðlega forsjón að leiðarljósi. Alhæfing-

ar um hina endanlegu lausn strönduðu

á óvissuþætti atburðarásar mannheima.

Tími skólaspekinnar var engu að síður

andlega frjór tími og þá var lagður sá

menningarlegi grundvöllur og þá tendr-

aðist sá skilningur aftur, sem hafði

mótað rómverska lagagerð, við nýjar

og breyttar aðstæður og þá var grund-

völlurinn lagður að menningarlegri

sameiningu Evrópu. Líklega hefur

áhrifamesti þátturinn í þeirri samtvinn-

un verið latínan, sem var alþjóðamál

þeirra tíma og langt fram á næstu aldir.

í þessu fyrsta bindi segir höfundur

sögu þeirra tilrauna sem hófust í upp-

hafí 12. aldar við skólana í París og

Bologna til mótunar, að safna saman

allri þeirri þekkingu fyrri alda og þeim

opinberunum sem myndu gera mönnum

fært að ástunda réttar siðareglur í

mennskum samskiptum. Þekkingin átti

að tryggja mönnum rétt mat á náttúru

og umhverfi og fullkomna vilja guðs

að svo miklu leyti sem það var gjörlegt

„föllnu mannkyni". Þrátt fyrir erfða-

syndina álitu klerkar og guðfræðingar

þessa tímabils að með öflun allrar þekk-

ingar yrði mönnum gert mögulegt að

láta að vilja Guðs og vinna þannig að

blessun í endanlegum ákvörðunarstað

hvers og eins, dýrð himnaríkis.

Því fer víðs fjarri að rannsóknir á

umhverfi og náttúru hafí verið afskiptar

á þessu tímabili. Tímabilið frá 1050 til

miðbiks 14. aldar var efnahagslegt gró-

skutímabil i sögu Evrópu, aukin land-

búnaðarframleiðsla og tækninýjungar

ásamt rannsóknum á margvíslegum

náttúrulegum fyrirbrigðum að þeirrar

tíðar hætti, sem stundaðar voru jafn-

hliða guðfræðinni. Umhverfi mannsins

og náttúran gjörvöll var sköpun Guðs

og því var öll fræðsluöflun um náttúr-

una engu síður Guði þóknanleg en guð-

fræðin sjálf. „Vísindalegar rannsóknir"

í þeirrar tíðar merkingu voru engu síð-

ur stundaðar af skólaspekingum en yfir-

skilvitleg fræði, er m.a. niðurstaða höf-

undar.    S,GLAUGUR BRYNLEIFSSON

6    LESBÓK  MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR    22.   FEBRÚAR   1997

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20