Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						KIRKJUFERÐ AÐ

STAD í AÐALVÍK

SLÉTTUHREPPUR, norðan ísa-

fjarðardjúps, er nú friðland sam-

kvæmt lögum um náttúruvernd

og heyrir til ísafjarðarbæ frá

1996. Þrátt fyrir að ekki sé leng-

ur búið í hreppnum er þar tölu-

vert mannlíf á sumrum. Síðasti

íbúinn flutti burt árið 1952.

Óhætt er að segja að hugur brottfluttra Sléttu-

hreppsbúa hafi löngum verið bundinn heima-

högunum. Sú ættjarðarást virðist hafa erfzt til

barna og barnabarna og hreppurinn hefur orð-

ið stöðugt vinsælli með hverju árinu sem líður.

Núlifandi fyrrum íbúar eiga og halda við hús-

um sínum eða gömlum húsum forfeðranna og

afkomendur hafa byggt ný á landareign for-

eldra og áa. Börn og barnabörn genginna íbúa

halda þannig uppi merkinu. Og enn er byggt

svo sem síðar verður vikið að.

Átthagafélög Sléttuhrepps starfa bæði í

Reykjavík og á ísafirði og í nágrenni. Þau

sinna vel hlutverki sínu að rækta tengslin við

heimahagana. Þau hafa unnið að lagfæringum

á íbúðarhúsinu á Stað ásamt kirkjunni og síð-

ast gamla barnaskólanum á Sæbóli. Arið 1971

kom út bókin Sléttuhreppur fyrrum Aðalvíkur-

sveit, 1764-1952. Höfundar hennar eru þeir

Þórleifur Bjarnason, sem nú er látinn, þjóð-

kunnur rithöfundur og Kristinn Kristmunds-

son, skólameistari á Laugarvatni. Bókin, sem á

mínu heimili og nokkrum öðrum gengur undir

heitinu „Biblían" og er ófáanleg, geymir mik-

inn fróðleik um löngu gengið fólk og staðhætti.

Þrátt fyrir kraftmikið starf átthagafélaganna

hefur ekki náðst um það samstaða að gefa bók-

ina út að nýju eða gefa út nýja, með auknum

upplýsingum og frekari ættrakningu, þannig

að sjá megi hverjir eru afkomendur þeirra sem

byggðu þessa harðbýlu og erfiðu sveit á norð-

urhjara Islands.

Greinarhöfundur kom fyrst í Aðalvík 1976 og

hafði þá lengi mænt norður yfir ísafjarðar-

djúp. Það hlaut að vera merkileg byggð sem

hafði alið allt þetta frændfólk og allt „gamla

fólkið" sem var á átthagafélagsskemmtunum í

Slysavarnafélagshúsinu vestur á Granda í

Reykjavík þegar maður var barn.

Eftirvæntingin var svo mikil í fyrstu ferðinni

að ekki dugði minna en að fara um alla Aðalvík,

frá Látrum fyrir Miðvíkur og Hvarfnúp, að

SæbóTi og út í Skáladal, þar sem móðir mín,

Ágústa Skúladóttir, dvaldi með móður sinni,

sem þar ólst upp og föðuramman, Sigríður

Þorbergsdóttir, var kornung fanggæzla í ver-

búð. Á leiðinni til baka fannst ekki Hyrnings-

gatan í Hvarfnúpnum og þá var ekki annað til

ráða en klífa fjallið og ganga eftir því endi-

löngu. Leiðin til sjávar lá um Efri-Miðvík.

Þannig tókst að heimsækja alla staði forfeðr-

anna að þessu sinni á tíu klukkustundum,

nema Stakkadal og Stað.

Slðan hefur greinarhöfundur farið oft og

heimsótt Stað nokkrum sinnum, en þar bjó

Ólafur Helgi Hjálmarsson, afi hans, ásamt fjöl-

skyldu sinni um fimm ára skeið, frá 1935 til

1940, er prestur bjó þar ekki lengur. Átthaga-

félagið á ísafirði hefur í samvinnu við það

syðra unnið að viðgerðum á íbúðarhúsinu sem

er leigt af ríkinu.

A þriggja ára fresti hefur verið messað í

Staðarkirkju í vestanverðri Aðalvík. Síðast var

farið til Staðarkirkju og messað sunnudaginn

10. júlí 1994. Þá rigndi. Laugardaginn 13. júlí

1997 fór fjöldi manns með ferjunni Fagranesi,

betur þekkt sem Djúpbáturinn, frá ísafirði til

Aðalvíkur í kirkjuferð. Enn rigndi. Siglt var

norður ísafjarðardjúp og fyrir Rit, framhjá

Skáladal og inn á lægið framan við Sæból.

Þessi siglingarleið var oft erfið þeim sem

komust ekki öðruvísi en á árabátum og höfðu

engar veðurspár frá veðurstofu heldur urðu að

styðjast við sínar eigin. Um ferð Þorbergs

Jónssonar og fleiri má lesa í bók Gunnars Frið-

rikssonar, Mannlíf í Aðalvík, er þeir brotlentu í

Bolungarvík eftir að hafa hleypt vestur yfir

ísafjarðardjúp. Siglingin nú var létt, aðeins um

tvær og hálf klukkustund. Hún reyndist stund-

um erfiðari með eldra Fagranesinu þegar farið

var fyrir Ritinn. Farþegar urðu þá sjóveikir,

en svo var ekki nú. Fyrir var margt fólk í AðaL

vík, sumir höfðu verið lengi aðrir skemur. I

víkinni voru tvö þorp meðan byggð var hvað

blómlegust. Mun fleiri voru á Látrum, norðan

til í Aðalvík, en hinn kjarninn var á Sæbóli.

Þriðja þorpið var í Sléttuhreppi, á Hesteyri við

EFTIR OLAF HELGA KJARTANSSQN

Á þriggjq ára fresti hefur verið messað í Staðarkirkju í

vestanverðri Aðalvík. Síðast hafði verið farið til Staðar-

kirkju og messað 10. júlí 1994. Þá rigndi. Laugardag-

inn 13. júlí 1997 fór fjöldi manns með ferjunni Fagra-

nesi í kirkjuferð til Aðalvíkur og segir hér gf því.

GREINARHOFUNDURINN les pistilinn.

í HVANNSTÓÐINU. Kjartan T. Ólafsson, Melkorka Rán Ólafsdóttir og Hjálmar Kjartansson.

samnefndan fjörð, sem er einn fimm Jökul-

fjarða, sá eini er tilheyrði Sléttuhreppi. Þorpin

eru á hverju sumri byggð nánast sem fyrr.

Kirkja hreppsins að Stað í Aðalvík stendur í

Staðardal við Staðarvatn allfjarri sjó, sem er

óvenjulegt á þessum slóðum. Steingrímur

Jónsson biskup hreifst mjög af Stað og um-

hverfi prestsetursins þegar hann ferðaðist um

Vestfirði 1790. Margir prestar hafa setið Stað í

Aðalvík. Sturlunga getur Magnúsar, prests í

Aðalvík, og Snorra, sonar hans, er varð fylgd-

armaður Orækju Snorrasonar, þess er drap

síðar Snorra heimkominn, eftir að honum mis-

líkaði við þennan ójafnáðarmann og síðar bana-

mann sinn og fór úr vistinni.

Séra Snorri Björnsson, síðar á Húsafelli, er

sennilega þekktastur Staðarklerka, en hann

var þar prestur 1741 til 1757. Þá var presta-

kallið talið hið fimmta lakasta í Skálholtsbisk-

upsdæmi. Annar merkisklerkur var séra Jón

Eyjólfsson er vígðist þangað 1843 og gegndi

þar prestþjónustu til 1866. Hann var sagður

gáfumaður og bætti að sögn alþýðumenntun í

Aðalvíkursókn svo vel að enginn hafi verið

óskrifandi er hann yfirgaf sóknina. Síðasti

prestur á Stað var séra Finnbogi Rristjánsson

frá 1941 til 1945. Eftir það var kirkjunni þjón-

að frá Stað í Grunnavík af séra Jónmundi Hall-

dórssyni.

Kirkjugestir voru ferjaðir í land úr Fagra-

nesinu með gúmmíbátum og gekk allt vel að

því frátöldu að einhverjir urðu rassblautir er

sjór gekk upp í gúmmíbátinn. Allir voru komn-

ir í land vel fyrir hádegi. Aðkomumenn dreifð-

ust viða, margir fóru í gamla barnaskólann á

Sæbóli, sumir í sumarhús sín, enn aðrir heim-

sóttu frændur og vini á Sæbóli.

Afi og amma greinarhöfundar bjuggu í Aðal-

vík frá fæðingu til 1946 er þau fluttu til

Reykjavíkur að frátöldum 4 árum vestur í

Washington-ríki í Bandaríkjunum. Sem fyrr

segir bjuggu þau á Stað í 5 ár. Við vorum tvö,

en Melkorka Rán, dóttir mín, var að koma í

sína aðra kirkjuferð, höfðum komið fyrir 3 ár-

um er 611 fjölskyldan mætti til Staðarkirkju.

Einhvers staðar í víkinni var faðir minn, Kjart-

an T. Ólafsson, ásamt syni sínum og sonardótt-

ur, Hjálmari og Freydísi Guðnýju. Stefnan var

tekin á „Bólið", en þar var Sigríður Guðmunds-

NOKKRIR kirkjugestanna: Frá vinstri: Kjartan T. Ólafsson, Herborg Vernharðsdóttir,

Guðmunda Þorbergsdóttir, Þorbergur Friðriksson, Rannveig Guðmundsdóttir og

Snorri Hermannsson.

dóttir, frænka mín, búin að vera allmarga

daga. Ekki reyndust þeir feðgar vera þar.

Sigga sló upp veizlu. Aður stóð hús foreldra

Siggu, þeirra Guðmundar Hermannssonar og

Margrétar Þorbergsdóttur, ömmusystur minn-

ar, á sama stað. Það brann, en náði áður heims-

frægð í kvikmyndinni Börn náttúrunnar. Hið

nýja er í sama stíl vel heppnað en heldur

stærra. í hádegisverðinn kom einnig fleira

frændfólk til viðbótar, Karítas Hásler og Hilm-

ar Sölvabörn og sonur hans, Jón Björgvin.

Sennilega var hún lengst að komin, alla leið frá

Þýzkalandi til messu að Stað.

Laugardagsmessan

Messað var klukkan 2 síðdegis. Veður var

þokkalegt, lágskýjað en hætt að rigna, þegar

fólk streymdi til kirkju. Blautt var á og margir

urðu votir í fæturna. Um nokkuð langan veg er

að fara og ekki létt fyrir fæti. Ekki kom það í

veg fyrir að Guðmunda Þorbergsdóttir sem

verður 89 ára í haust legði í göngu fram að

Staðarkirkju, sem stendur nærri klukkutíma

gang frá sjó. Guðmunda, „Munda" fór ásamt

syni sínum, Snorra Hermannssyni, og tengda-

dóttur, Auði Hagalín, börnum þeirra og barna-

börnum í kirkjuferð. Þar voru því fjórir ættlið-

ir á ferð og ekki í fyrsta sinn. Þær systur, Guð-

rún Sæmundsen og Rannveig Guðmundsdæt-

ur, alþingismaður, ásamt Sverri Jónssyni, eig-

inmanni þeirrar síðarnefndu, voru að fara í

fyrstu kirkjuferðina. Þær eru ættaðar úr

Stakkadal í Aðalvík og frá Sléttu. Guðrún hafði

verið eitt sumar í sveit hjá ömmu minni og afa

á Stað. Hún minntist þess að hafa verið að

veiða í Staðarvatni með Friðriki, föðurbróður

mínum, snemma á morgnana. Einnig sagði hún

frá matargerðariist Sigríðar og hvernig hún

matbjó silung, ofnbakaðan, og hafði með hon-

um hvíta sósu. Þess háttar framreiðsla var al-

4    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 7. MARZ1998                                                                                                't

wá i(i>'p   ti

l

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20