Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						• •

UOÐLISTIN ER KOLLUN OG

SKÁLDIÐ SVARAR KALLINU

Skáld hins lágmælta og fíngeroa mætti kalla $0ren Ul-

rik Thomsen, en Ijóð hans eru jafnframt einföld og

kraitmikil, heillandi uppspretta fjölvísandi hugmynda.

SIGRÚN DAVÍDSDÓTTIR ræddi við skáldio, sem les upp

úr verkum sínum í Norræna húsinu í dag.

SKYLDI skáldið hafa áhuga á

kniplingum? Efst í ótrúlega

fullri bókahillunni liggur bók

um kniplinga frá T0nders á Jót-

landi. S0ren Uirik Thomsen

brosir. Nei, hann hefur engan

sérstakan áhuga á kniplingum,

en vinkonu hans einni fannst að

ljóð hans væru kniplingum lík, fíngerð og

greindust í allar áttir. Því gaf hún honum

kniplingabókina og nú trónir bókin efst í bóka-

hillunni í litlu stofunni, þaðan sem sést yfir

hverfið upp með Vötnunum rétt við miðborg

Kaupmannahafnar, nánar tiltekið yfir gamla

Kommúnuspítalann. Einfaldir og fáir húsmun-

ir, lítið borð við gluggann, þar sem skáldið

vinnur. Segist ýmist skrifa í höndunum, á ritvél

eða litlu svörtu tölvuna, sem lætur lítið fara

fyrir sér á borðhorninu. Allt er fallið í dúnalogn

eftir stranga vinnutörn undanfarnar vikur, því

skáldið hafði tekið að sér að færa Föníkukonur

Evrípídesar á danskt nútímamál. Helst að

kettirnir tveir séu enn æstir. Norski skógar-

kötturinn, grár og loðinn og egypskur tignar-

köttur eins og þessir á fornegypskum listmun-

um skjótast öðru hvoru eins og pflur í gegnum

stofurnar, en kannski er það fremur gestkom-

an en mikil vinna, sem situr í þeim.

S^ren Ulrik Thomsen vakti strax athygli með

fyrstu bók sinni, CitySlang, 1981 og skipaði sér

í röð athyglisverðustu ungu dönsku skáldanna.

Nú er hann aðeins of gamall til að vera ungur

og athyglisverður, heldur er einfaldlega eitt

kunnasta og viðurkenndasta danska skáldið,

gefur út ljóðabækur á nokkurra ára fresti,

skrifar esseiur og snarar verkum eins og þeim

grísku. Reyndar kann hann ekki grísku, segir

hann, heldur er það verkefni hans að koma orð-

réttri þýðingu dansks textafræðings á slíka

dönsku að hið bókmenntalega innihald skili sér

til áhorfenda. Föníkukonurnar verða frum-

sýndar í lok apríl og textinn gefinn út í mynd-

skreyttri bók. Og myndlistin er honum nær-

tæk, ekki síst myndlist hans eigin kynslóðar.

„Það er oft betra að ræða við myndlistarmenn

um list, heldur en við önnur skáld og rithöf-

unda, því þá fléttast oft persónulegur metingur

inn í umræðurnar," segir hann kíminn.

Áhuginn beindist fljótt að bókmenntum og

S0ren Ulrik Thomsen tók próf frá Hafnarhá-

skóla, en eigin iðkanir urðu ofan á fremur en

fræðistörfm. Aðspurður hvers vegna hann hafi

gerst skáld segist hann oft hafa spurt sjálfan

sig sömu spurningar. „Ætli maður verði ekki

skáld ef maður getur það á annað borð. Orðið

„kúnst" er skylt orðinu að kunna og sá sem

kann og getur verður líka að axla þá skyldu að

fylgja því eftir. Ein af skýringum mínum er sú

að pabbi söng alltaf danskar vísur fyrir okkur

bræðurna, þegar við fórum í háttinn og ég var

hrifinn af þeim. Og svo var ég góður í að læra

sálma og kvæði utan að í skólanum. En þessi

skýring hrekkur vísast skammt, því bræður

mínir tveir urðu ekki skáld, þrátt fyrir kvöld-

söng pabba. Líklega er þetta eitthvað, sem

maður er fæddur með."

S0ren Ulrik Thomsen var farinn að skrifa

sem drengur, en segist ekki hafa byrjað af al-

vöru fyrr en hann var orðinn tvítugur. Þá sendi

hann fyrsta Ijóðið til Hvedekorn, þessa virta og

gamalgróna bókmenntatímarits, þar sem

dönsk skáld undanfarna áratugi hafa gjarnan

komið fyrst fram á ritvöllinn. Skáldið og gagn-

rýnandinn Poul Borum var ritstjóri þess í 25 ár

og birti strax sex örstutt ljóð 1977. Fjórum ár-

um síðar kom fyrsta bókin út. S0ren Ulrik

Thomsen hefur hlotið viðurkenningar af ýmsu

tagi og er nú á föstum listamannalaunum til

æviloka.

Síðan 1982 hefur hann ekki sinnt öðru en

skriftum, tók þær fram yfir bókmenntakönn-

un. „Eg las bókmenntir af því ég hafði áhuga á

bókmenntum og bókmenntagreiningu, en svo

kom þar að mér fannst ég þurfa að velja á milli

rannsókna og ljóðagerðar. Ég kaus að búa svo

um hnútana að ég ætti ekki annað athvarf en

ljóðagerðina, að það yrði algjör hörmung, ef

ég sneri frá henni. Ef ég hefði annað að halla

mér að hugsaði ég sem svo að þá yrði of auð-

velt að hætta við að gefa út bók. Ég vildi sýna

sjálfum mér og öðrum að ég væri skáld og

ekkert annað og gera mér ókleift að komast

hjá hinum mestu kröfum."

Nýlega las S^ren Ulrik Thomsen upp í

menntaskólanum á Helsingjaeyri og við há-

skólann í Arósum. Nú liggur leiðin til íslands

og í lok mánaðarins til Lúxemborgar í sömu

erindagjörðum. Honum fellur vel að lesa upp

og segist ekki finna til neinnar feimni að lesa

upp eigin texta. „Gott ljóð er persónulegt, en

það er ekki einkamál. Ef skáldinu tekst að

finna jafnvægið þar á milli afhjúpa ljóðin ekki

GÓÐ  setning  þarf að vera  hvorttveggja  í

senn skýr og óræð, segir Ijóðskáldið Soren

Ulrik Thomsen.

skáldið. Það er ákveðin þversögn í list að hún

má aldrei vera einkamál, en samt verður hún

ekki góð nema listamaðurinn leggi sál sína í

hana. Hinn listræni tjáningarmáti tilheyrir

listamanninum, en verkin vísa í margar áttir.

Hið huglæga verður hlutlægt, en verkið verður

að vera persónulegt. Annars er það leiðinlegt.

En með því að afhjúpa sjálfan sig verður verk-

ið óahugavert. Mér fellur vel að lesa upp og hef

gaman að svara spurningum, sem þau kveikja

með lesendum."

Ljóðavísar kvikna viða

- iíka í íslandsferðum

Hugmyndir að ljóðunum kvikna víða og af

misjöfnum orsökum. „Fyrsti vísirinn er oftast

setning, sem lætur mig ekki í friði og sem ég

get ekki losnað við með því að nota hana í

esseiu eða bara í samræðum við vini mína. Góð

setning þarf að vera hvorttveggja í senn skýr

og óræð. Það dugir ekki að hún sé einungis

óræð til að vera torræð og hún má heldur ekki

vera einhliða. Setningar af þessu tagi leiða oft

til annarra, sem að lokum mynda Ijóð. Annað,

sem oft leiðir af sér ljóð eru myndir, svipmynd-

ir, sem ég kem auga á.".

Eitt Ijóða hans, ,Að missa allt og þó bera

það með sér" er sprottið upp af íslenskri svip-

mynd, þegar hann var eitt sinn á ferð þar og

keyrði fyrst framhjá gróðurhúsum, sem lýstu á

-----------------------------------------------------^

vetrarkvöldi og síðan framhjá stórum radar-

diski. „Það var heillandi mynd að keyra fram- i

hjá upplýstum gróðurhúsum, þegar rökkrið

seig yfir. Þarna á geldu hrauninu spratt frjó-

semin upp undir örþunnu glerinu, biksvart

myrkrið og upplýst glerkerin, hið viðkvæma og

veikburða í miskunnarlausu landslaginu. A

sömu ferð fórum við framhjá risastórum radar-

diski, sem sneri í austur, í átt að Asíu. Ég veit í

ekki til hvers diskurinn var, en ímyndaði mér

að þetta væri hlerunartæki.

I kvæðinu, þar sem ég nota myndina af gróð-

urhúsunum og skjánum, sem ég í raun sá, er

þeim snúið upp í tilvistaratriði. Gróðurhúsin ^

tákna hið viðkvæma, óvarða, auðuga, frjósama

og lýsandi, því sem maður hefur innbyrðis,

meðan radarinn er mynd af því næmi sem

beinist út á við, utan sín sjálfs. Ég hreifst þeg-

ar ég sá þessi fyrirbæri, gróðurhúsin og radar-

inn, en það var ekki fyrr en seinna að ég upp-

götvaði að ástæðan fyrir því að ég heillaðist af

þessu var að þessi fyrirbæri báru í sér merk-

ingu sem höfðaði til mín."                                    _^

Iðju skáldsins er ekki auðvelt að fella í af-

markaðar vinnustundir. „Það tekur kannski

ekki nema fimm mínútur að fella ljóð niður á

blað, en svo er það kannski smáatriði í 13. línu,

sem ekki gengur upp fyrr en að lausnin finnst

að hálfu ári liðnu. I öðrum tilfellum verður ljóð

til á löngum tíma, aukið í það smátt og smátt.

Galdurinn er svo að fá það til að líta út eins og

það hefði verið hrist fram úr erminni í einni

andrá. Það er galdur, sem stundum tekur lang- ,

an tíma. „Sviti skáldsins kemur ekki lesandan-

um við," segir danskur skáldfélagi minn og það

er alveg rétt."

Lifið er drama

Vinnutakturinn er upp og ofan. „Það geta

liðið ár án þess að ég skrifi staka línu, en svo

kemur afraksturinn í einum rykk. Þann tíma,     \

sem ljóðin leita ekki á mig, nota ég til að skrifa";

esseiur og þýða. Eg vinn þegar innblásturinn> j

kemur, en ég get ekki gert neitt sérstakt til að

höndla hann. Ég ferðast mikið, en ekki til að

leita innblásturs. Annars lifi ég venjulegu lífi,

fóðra kettina, kaupi mjólk, en svo lengi sem ég

lifi þá er lífið drama."

S0ren Ulrik Thomsen neitar því ekki að það

geti tekið á taugarnar, þegar innblásturinn

lætur á sér standa. „Ég veit heldur ekki hvort

hann kemur aftur, en þessi óvissa er fylgifisk-

ur skriftanna. Það dugir ekki að skrifa bara til

að skrifa. Þá verður árangurinn aldrei góður.

Það þýðir þó ekki að ég bíði bara eftir að ljóð- ^"

inu Ijósti niður í hausinn á mér af himnum of-

an. Franska skáldið Valery hefur sagt að

fyrsta línan sé Guðs gjöf, en önnur línan helvít-

is vinna. Fyrsta línan, sem verður kveikjan að

ljóðinu, verður ekki endilega fyrsta línan í full-

gerðu ljóðinu, en hún verður að koma eins og

gjöf. Svo er að halda áfram. Innblásturinn er

gjöf, en framlagið kemur frá mér, því ég get

ekki bara beðið. En það þýðir heldur ekki að

hugsa að nú verði ég bara að skapa skáldverk.

Innblásturinn kemur fyrst.

Það finnst víst mórgum ónútímalegt að tala

um innblástur, heldur einblína bara á vinnuna,

en því er ég ekki sammála. „Og þú ert þó ekki

svo hástemmdur að tala um ljóðagerð sem köll- *

un?" heyri ég stundum spurt. Jú, auðvitað er

það köllun að vera skáld, því hverju væri ég

annars að svara ef ekki því kalli."                         «

FJÖLBREYTT OG

FJÖLRADDAD í

HALLGRÍMSKIRKJU

LISTVINAFÉLAG Hallgrímskirkju og

Mótettukór Hallgrímskirkju gangast fyrir

kórtónleikum í kirkjunni á morgun, sunnu-

tíag, kl. 17. Fram kemur, auk

Mótettukórsins, Schola cantorum og munu

kórarnir syngja saman og hvor í sínu lagi.

Stjórnandi verður Erik Westberg, einn fremsti

kórstjóri Svía.

Á efnisskrá eru kórverk eftir Svíana Otto 01-

son, Ingvar Lidholm, Thomas Jennefelt og

Sven-David Sandström, en síðasta verkið er

samið sérstaklega fyrir Erik Westberg eins og

tvær nýjar mótettur eftir eistneska tónskáldið

Arvo Párt. Þá verður flutt í Hallgrímskirkju

kórverkið Te Deum eftir Hjálmar H. Ragnars-

son, sem er eina verkið á efnisskránni sem

Mótettukórinn hefur sungið opinberlega áður,

auk þess sem Hörður Áskelsson mun leika tvo

þætti úr orgelsinfóníu eftir norska tónskáldið

Kjell M0rk Karlsen.

„Þetta er sú gerð tónlistar sem mér finnst

skemmtilegust - án undirleiks, fjölrödduð og

fjölbreytt," segir Sigríður Guðmundsdóttir,

formaður Mótettukórsins. „Þetta eru allt verk

frá þessari öld, sem þýðir þó ekki að þau séu

óaðgengileg, heldur eru þau, þvert á móti,

hvert öðru fallegra. Allt eru þetta verk sem

njóta sin vel í Hallgrímskirkju."

Tónleikarnir eru liður í undirbúningi

Mótettukórsins fyrir tónleikaferð í vor, þar

sem borgir á Norðurlöndunum verða sóttar

heim og flutt íslensk og norræn tónlist, ásamt

verkum Arvos Parts. Segir Sigríður ferðina

leggjast afskaplega vel í söngfólkið en gert er

ráð fyrir allt að 100% þátttöku. „Þetta er vel

hugsuð og vel skipulögð ferð og vonandi verður

hún vel heppnuð," segir Sigríður en hugmynd-

in kviknaði á norræna kirkjutónlistarmótinu í

Gautaborg fyrir tveimur árum.

Mótettukórinn hefur ferðina í Björgvin, þar

sem hann kemur fram á listahátíð borgarinn-

ar 30. maí. 1. júní verður kórinn í Ósló, tveim-

ur dögum síðar í Stokkhólmi og í Uppsölum 4.

júní. Sjötta dag sama mánaðar verður söng-

fólkið í Helsinki og ferðinni lýkur í Kaup-

mannahöfn 7. júní.

Kórstjórinn, Erik Westberg, er gamall

nemandi hins nafnkunna Erics Ericsson og

Morgunblaðið/Ásdís

SÆNSKI kórstjórinn Erik Westberg á æfingu með Mótettukór Hallgrímskirkju

fyrir tónleikana á morgun.

hefur starfað víða sem kórþjálfari og gesta-

stjórnandi kóra, svo sem Sænska útvarps-

kórsins og Konunglega Fílharmóníukórsins.

Arið 1993 stofnaði hann eigin sönghóp, Erik

Westberg Vocal Ensemble, sem farið hefur í

söngferðir til fjölda landa, auk þess sem hann

fór með sigur af hólmi í Alþjóðlegu kam-

merkórakeppninni í Takarazuka í Japan 1996.

Frá árinu 1990 hefur Westberg kennt kór-

stjórn og kórsöng við Tónlistarháskólann í

Piteá og var nýlega skipaður prófessor í þess-

um greinum.

Sigríður gerir góðan róm að samstarfinu við

Westberg, því þótt Mótettukórinn eigi frábær-

an stjórnanda í Herði Áskelssyni sé alltaf gam-

an að kynnast nýju fólki, nýjum vinnubrögðum.

„Engir tveir stjórnendur eru eins."

Sigríður hefur verið félagi í Mótettukór

Hallgrímskirkju í tólf ár. Segir hún andann í

hópnum alltaf jafngóðan. „I kór er alltaf góð

stemmning - öðruvísi gengur þetta ekki. Fólk

er í þessu áhugans vegna og allan þann tíma

sem ég hef verið í Mótettukórnum hefur and-

inn verið góður."

LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 7. MARZ 1998    19    *"

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20