Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Mbl/Einar Falur

GONDOLAR SORGARINNAR

Richard Wagner lést í Feneyjum. Tengdafaðir hans,

Franz Ljsgy samdi tónverk í minningu han's, m. a. tvö

píanóverk sem hann kallaði Sorgargondóla. JOHANN

HJALMARSSON segir frá þessum tónverkum og þeim

aðstæðum sem urðu til þess að þau voru samin.

FEBRÚAR 1883 lést Richard Wagner

af völdum hjartaáfalls í Feneyjum. Sum-

arið áður var síðasta verk tónskáldsins,

Parsifal, frumflutt. Vinur og tengdafaðir

Wagners, Franz Liszt, samdi nokkur

tónverk til minningar um hann, meðal

þeirra           eru           tvö           píanó-

verk sem heita Sorgargondóll I og Sorg-

argondóll II, á ítölsku La lugubre gondola,

þýsku Die Trauergondol.

Hlutar Parsifals bergmála í verkum Liszts,

L d. Feierlicher Marsch zum Heiligen Gral og í

minningarverkunum Am Grabe Richard

Wagners og R.W.-Venezia. Sorgargondóll I er

styttri en Sorgargondóll II, harmrænn en ekki

jafnmyrkur. I síðara verkinu er harmurinn

dýpri og tjáningin ákafari.

Að mati Hans-Gunnars Petersons (Artes, 4.

1996) eru sorgartónverk Liszts bundin atburð-

um sem hafa skipt hann sjálfan miklu máli en

eru líka hluti opinbers lífs í heimi lista og

stjórnmála. Verkin eru innhverf, lýsa einstak-

lingi sem berst einn og sér við örlögin og tón-

listin er sérstök. Peterson finnur hliðstæðu hjá

franska skáldinu Stéphane Mallarmé, en mörg

ljóða sinna kallaði Mallarmé grafljóð. Slík ljóð

orti hann til minningar um Charies Baudelaire,

Paul Verlaine, Edgar Allan Poe og eitt langt

um Théophile Gautíer, einnig hylUngu tíl

Wagners.

Einmanokennd og daudi

Meðal samtímatónskálda finnur Peterson

arftaka Liszts í Stravinskí. Undir lok sjötta

áratugar og í byrjun áttunda samdi Stravin-

skí mörg verk sem hann tileinkaði minningu

vina sinna: T. S. Eliots, Aldous Huxleys, Dyl-

an Thomas.

Á ytra borði er erfitt að greina skyldleika

en innra eiga þessi tónskáld margt sameigin-

legt. Þegar verkin verða til eru bæði tón-

skáldin á lokaskeiði sköpunar og ævi, þeir

hafa gengið í gegnum miklar breytingar og

beita hæfileikum sínum óspart til að særa

fram dul einmanakenndar og dauða.

Nýjasta bók sænska skáldsins Tomasar

Tranströmers heitir Sorgegondolen (Bonni-

ers 1996). Sorgargondóll Tranströmers sækir

nafn til Liszts, lengsta ljóðið í bókinni er

Sorgargondóll nr. 2. Að þessu ljóði hefur áð-

ur verið vikið hér í blaðinu, en sakar ekki að

endurtaka:

SÓFINN (Feneyjum, en á honum endaði Richard

Wagner ævi sína.

RICHARD Wagner

Tveir karlar, tengdafaðir og

tengdasonur, Liszt og

Wagner,

búa við Canal Grande

með eirðarlausu konunni sem

er gift Mídasi konungi

honum sem breytir öllu sem

hann snertir í Wagner.

Grænt kul hafsins brýst upp

um hallargólfíð.

Wagner hefur farið aftur,

Kasper-vangasvipurinn kunni

er þreytulegri en áður

andlitið hvít veifa.

Gondóllinn er drekkhhðinn lífí

þeirra,  tveir miðar fram og

aftur

og einn aðra leiðina.

í þessu merka ljóði, áreiðanlega

meðal helstu ljóða Tranströmers,

stendur líka að við hlið tengdasonar-

ins, manni tímans, sé Liszt mölétið

öldurmenni. Það sé aftur á móti bún-

FRANZ Liszt

ingur sem „djúpið" hafi valið handa honum,

djúpið sem vilji ná inn til mannanna án þess

að sýna andlit sitt.

Eftirfarandi Ijóðlína lýsir Sorgargondól

Liszts og aðdáun Tranströmers á píanó-

verkum: „Píanóið sem í Parsifal hefur verið

þögult (en hlustað) fær loksins að komast að."

Ljóðið er látið gerast um áramótín 1882-

1883, en þá er Liszt í heimsókn hjá dóttur

sinni, Cosimu, og manni hennar, Richard

Wagner, í Feneyjum. Wagner á skammt eftir

ólifað.

Franz Liszt er vanur ferðalögum og ef trúa

má Tranströmer bar hann ferðakoffortið sitt

sjálfur. Síðustu dagana sem hann lifði, í júlí

1886, er hann í Bayreuth hjá Cosimu dóttur

sinni sem stjórnar tónlistarhátíðinni þar.

Cosima hefur verið ekkja Wagners í þrjú ár

þegar faðir hennar deyr 31. júlí. Hún óttast að

fráfall Liszts muni varpa skugga á hátíðahöld-

in og ákveður að fresta því að tilkynna lát

hans nema í innsta hring.

Liszt er grafinn í Bayreuth, borg Wagners

og er sagt að ekki einu sinni dauðinn hafi að-

skilið vinina.

£

3tO    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 7. MARZ1998

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20