Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						+
C iJJ flfflfV. c
»*w;
COí\YGF
ÍM'i    '.....¦
KCM< ii tiicín Swðhí \ '..
wít   rtf jAvWWrtf-rfd frt KoMrtiroí^
lCrt
f
»» vjeíl
wfwfírt*^ hii \\ipr v,w  p»im , d> «iic wanu-Hf a
JKíRflí; ^StH'thtJJirti W#áihff^-tm ioní ^oooi con/ntonl,
**t <>*W C W*»U     ö#w/ wm ím- XutÁ»r ofOU,
j wtfr PrvaMoiH*,tJ,

±
illdarinníupp-
(Skarðsbók).
Ríkulega myndlýst og skreytt síöa úr franskri 14. aldar bók: Upphafsstafurinn D og inni í honum     Upphafssída að Hænsna-Þóris sögu. Leturskrift og skreytingar eftlr William Morris frá
myndlýsing við söguna af Davíð og Bathsebu.                                                                                                         sídari hluta 19. aldar.
a b c d e
f § h íí j k l
m n o p q rsr
u v w x y z &.
Endurreisnarstíll. upphafsstafurinn M úr ítölsku
15. aldar handrlti.
þess oft getið í sambandi við biblíur í hágæða-
flokki á 13. og 14. öld. Rétt meðhöndlun á skinn-
um til bókagerðar var mjög mikilvæg á miðöld-
um og mikið vandaverk. Akveðnar klaustur-
reglur voru þekktar fyrir gæðaframleiðslu og
hefur Cluny-klaustrið í Frakklandi sérstaklega
verið nefnt í því sambandi. í klaustrum voru
settar upp ritstofur (scriptorium) þar sem bæk-
ur voru ritaðar og afritaðar. Stundum vann einn
maður verkið, en væri um mikilvægar bækur að
ræða var oft unnið í hópvinnu og skiptu munkar
þá með sér verkum. Litið var á þessar ritstofur
sem nánast heilaga staði og að starfið væri unnið
af ást og lotningu, sérstaklega þegar um Mrkju-
leg rit var að ræða. Dæmi voru einnig um að
munkum væri gert að afskrifa syndir sínar með
því að afrita biblíutexta.
Starf skrifarans hefur ekki alltaf verið auðvelt
Karlunga-stafagerð frá um 800.
eða áreynslulaust. í mörgum handritum frá mið-
öldum lögðu skrifarar til nokkur veraldleg orð
frá eigin brjósti í bókarlok. Sumir voru þakklátir
fyrir að hafa lokið erfiðinu. Einn skrifaði: „Megi
guðsmóðir blessa skrifarans hægri hönd" og
annar: „Þessu er lokið, látið þessu lokið og leyfið
skrifaranum að fara út og fá sér drykk." Einn
skrifar: „Þeir sem ekki kunna að skrifa telja það
vera átakalaust." Algeng ending var: „Sá sem
ritaði: - Látið hann skrifa - Megi hann ætíð lifa
hjá Drottni." Skrifarar áttu það einnig til að
heita hverjum þeim fordæmingu sem breytti
textanum eða rændi handritinu frá klaustrinu.
Efniviður flestra miðaldahandrita var Biblían
og hefur hið heilaga orð texta orðið listamönnum
sífelld uppspretta myndefnis, þeim var þó gert
að fylgja ákveðnum reglum í myndgerð á hverj-
um tíma. Mikil áhersla var lögð á skreytingu á
upphafsstöfum og setningum úr biblíutextanum.
í Byzantíum urðu þeir atburðir í stjórnartíð
Justinianusar keisara að Konstantínópel var
nánast eytt í eldsvoða um 500 e. Kr. og hafði sá
atburður mikil áhrif á þróun myndlýsinga í
handritum næstu aldirnar. Justinianus ákvað að
allt yrði endurbyggt með miklum glæsileika og
var ekkert til sparað, ekki heldur í gerð hand-
rita. Glæsilegar helgisiðabækur eru til frá þeim
tíma í þjóðarbókasöfnum Parísar og Lundúna og
víðar. Heimildir geta sérstaklega um bókarkápu
helgisiðabókar Hormisdas sem er með hömruð-
um gullspjöldum og skreytt með eðalsteinum.
Keltneski stíllinn í myndskreytingum þróaðist á
írlandi á 6. öld og þykir sérstaklega glæsilegur
og fágaður og í sérflokki. Upphafsstafir eru
mjög stórir og þekja jafnvel heilar síður. St. Col-
umba og írskir trúboðar eru sagðir hafa stofnað
klaustur á eynni Iona við Vestur-Skotland árið
563 og annað í Lindisfame á strönd Norðumbra-
lands árið 635 og þar var Lindisfarne-guðspjall
skrifað um 698.1 þeirri bók má sjá heilar síður
skreyttar jöfnu litríku spíralmunstri, tengdu
fléttum og hnútum sem hvorki virðast hafa upp-
haf né endi. Önnur sérkenni írska stílsins eru
raðir af rauðum punktum sem umlykja upphafs-
stafi og virðast lyfta þeim upp á síðunni. Meðal
annarra bóka sem varðveist hafa með keltnesku
munstri eru „The Book of Durrow" frá lokum 7.
aldar og „Book of Kells" frá 8. öld, en á þeim
tíma er talið að keltnesk list hafi náð hámarki.
írar (þeir voru nefndir Scoti á miðöldum) unnu
bækur sínar í klaustrum eins og Lindisfarne og
Iona, en eftir að víkmgarnir hófu að stunda ráns-
ferðir þangað og höfðu eyðilagt klaustrin um og
eftir 800 leið list þeirra undir lok. Helgisiðabæk-
ur voru stolt kirkna og klaustra og var hefð fyrir
því að bókakápur væru fagurlega skreyttar með
gullij silfri og eðalsteinum. írarnir fóru öðru vísi
að. I stað þess að skreyta helgibækur sínar
bjuggu þeir til helgiskrín utan um bækurnar
sem nefndust „cumdach" og skreyttu þau á
glæsilegan hátt með gulli, silfri og eðalsteinum.
Þeir gerðu einnig skrín sem náðu utan um alla
bókina og skreyttu á sama hátt og nefndu
„cathach" og áttu ill örlög að henda hvern þann
sem opnaði bókarskrínið.Þess er getið í heim-
ildum að hinir trúuðu írar hafi borið þessi
„cathach"-skrín fram á orustuvöll sem verndar-
og heillagrip. Það má rétt ímynda sér hvílík áhrif
það hefur haft á óvinaher í fjársjóðsleit, þegar
forláta skríni, slegnu gulli og gimsteinum, var
stillt upp fyrir framan nefið á honum. Hvort sem
þessi siður íra hefur verið algengur eða ekki
voru sárafá handrit eftir á írlandi þegar vík-
ingaferðunum, sem hófust árið 793, lauk nokkr-
um áratugum síðar. Keltnesk list hafði þó haft
mikil áhrif á bókaskreytingar víða um lönd
næstu aldirnar.
Gregory mikli páfi í Róm sendi trúboða tíl
Englands um árið 600 til að hnekkja áhrifum
HANDRITUM
+
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS - MENNING/LISTIR 23. DESEMBER 2000    % 1
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40