Alþýðublaðið - 01.03.1996, Blaðsíða 7

FOSTUDAGUR 1. MARS 1996
ALÞÝÐUBLAÐIÐ
7
lllugi Jökulsson
fram á að biskup verði settur í fang-
elsi. Það nægði að hann færi á þau
ríkulegu eftirlaun sem við munum
veita honum fyrir dygga þjónustu við
Guð og menn.
Sorgetrsagan
um Olaf
Skúlason
í þriðja lagi: nú étúr hver eftir
öðrum að allt sé þetta mál hið
vandræðalegasta vegna þess að svona
atburðir verði aldrei sannaðir. Hér sé
um að ræða staðhæfingu gegn
staðhæfingu, orð gegn orði, og verði
hvorki sannað né afsannað. Þá er því
til að svara að hér er ekki um að ræða
staðhæfmgu gegn staðhæfingu; hér er
um að ræða að minnsta kosti þrjár
staðhæfingar gegn einni staðhæfmgu,
og eins og kunnugt er eru staðhæf-
Biskup Islands ætlar að draga á
langinn þá sorgarsögu sem virðist eins
og punkturinn yfir i-ið í niðurlæg-
ingarsögu kirkjunnar undir hans
stjóm; hann ætlar ekki að segja af sér
sæmilega sjálfviljugur, hverfa á braut
með vott af virðingu sinni eftir. Hann
kýs fremur að koma í sjónvarpið, saka
nokkrar hijáðar konur um lygar, halda
því fram að ofsóknum gegn sér sé
stjómað af djöflinum sjálfum og væla
svo að lokum um einhverja litla stúlku
austur á fjörðum sem skilji ekkert í
því af hverju ajlir séu svona vondir
við hann Ólaf Skúlason.
Ég verð nú að segja að ef ég væri
djöfullinn sjálfur myndi ég ekki endi-
lega líta svo á að hættulegasti and-
stæðingur minn á jörðinni væri Ólafur
Skúlason. Því þætti mér kannski ekki
sérstök ástæða til að grípa til belli-
bragða til að koma honum á kné,
fremur en einhverjum öðmm góðum
mönnum. Mig langar líka til að gera
fáeinar athugasemdir við þann
málarekstur sem biskup stendur í
þessa dagana. Hér fyrrum hafði ég í
heiðri þann vísdóm að sérhver maður
skal vera saklaus uns sekt hans er sön-
nuð. En hann kom í sjónvarpið og
sakaði konurnar um lygar, en bað
okkur um að trúa sér. Mér hlýtur því
að vera heimilt að lýsa því yfir að ég
trúði ekki Ólafi Skúlasyni.
í fyrsta lagi: biskup fslands sætir
ekki ofsóknum. Það hefur ekki verið
þyrlað upp moldviðri gegn honum,
fjölmiðlamir fara ekki hamfömm, það
er ekki um neitt fár að ræða. Það sem
gerst hefur er einfaldlega það að kona
ein hefur um langt skeið viljað fá
kirkjuna til að horfast í augu við að
æðsti yfirmaður hennar hafi fyrir all-
nokkmm ámm gert tilraun til að nauð-
ga sér. Konan gerir nú ekki meiri krö-
fur. Séra Pálmi Matthíasson og séra
Vigfús Þór Ámason vildu ekkert lið
leggja konunni í þessari viðleitni hen-
nar; þá leitaði hún til siðanefndar
prestafélagsins og kærði þann
síðarnefnda. Það eru nú allar
ofsóknimar. Eftir að siðanefnd hafði
haldið minnig mig sjö fundi um
málið, þá spurðist það loks út. Og því
fer svo fjarri að þá hafi hafist einhvers
konar ofsóknir í fjölmiðlum. Þvert á
móti hafa fjölmiðlar tekið á þessu
vandræðalega máli með silkihönskum,
afar kurteislega svo ekki sé meira
sagt. Á þeim fjölmiðlum þar sem ég
þekki best til kveljast menn og pínast
yfir að þurfa að sinna þessum subbu-
skap; sjálfur get ég hugsað mér margt
sem ég vildi frekar leiða hugann að en
kynferðislíf Ólafs Skúlasonar. Það er
vitanlega í meira lagi fréttnæmt ef
biskup Islands hefur gerst sekur um
annað eins og það sem hér um ræðir;
þá fyrst myndu fjölmiðlar bregðast
illilega skyldum sínum ef þeir tækju
þátt í tilraunum kirkjunnar til að þegja
þetta mál í hel. En þetta mál er svo
fjarri því til marks um ofsóknir gegn
Olafi Skúlasyni; eftir að fréttist loks
um konuna sem leitaði til siðanefndar
þá spurðist út að fleiri konur hittust
reglulega á lokuðum fundum hjá
Stígamótum til að ræða þá reynslu
sem þær hefðu orðið fyrir af biskupi
landsins. Þessar konur hafa ekki
hlaupið í fjölmiðla með lýsingar sínar
af atburðum; það gerði Ólafur
Skúlason aftur á móti sjálfur.
Það er til marks um ofsóknaræði
biskups og manna hans að þegar
Guðrún Jónsdóttir í Stígamótum lýsti
því yfir að hún vissi ekki hvað biskup
væri að fara með ummælum sínum
um fjárstuðning kirkjunnar við
Stígamót, þá hljóp biskupsritari eins
og þægur Snati í fjölmiðla og lýsti því
yfir að um moldviðri væri að ræða. En
moldin er einungis í augum biskups
og manna hans. Konumar sem hér um
ræðir hafa ekki sagt stakt orð um
biskup í fjölmiðlum; biskup hefur
aftur á móti fjölyrt um þær í frægu
sjónvarpsviðtali, og gefið í skyn að
þær væru annaðhvort geðveikar eða
ímyndunarsjúkar eða þá handbendi
djöfulsins og útfararstjóra eins sem
andskotinn hefur í þjónustu sinni.
Biskup Islands sætir sem sé ekki
ofsóknum. Séu ásakanir kvennanna
sannar væri vissulega ástæða til að
ofsækja biskup, en það hefur ekki
venð gert; ekki enn.
í öðru lagi: það er vitaskuld mesta
firra ef fólk lætur telja sér trú um að
það skipti máli þótt nokkuð sé um
liðið síðan þeir atburðir gerðust sem
konumar vísa til. í sumum tilfellum
kynni það að skipta máli. Það væri
„Biskup íslands ætlar sem sé að draga á
langinn þessa sorgarsögu. Gott og vel.
Verra er að prestar landsins ætla líka að
draga á langinn þessa sorgarsögu. Þeir
gera ekki neitt; þeir láta sér lynda að yfir-
maður þeirra sé hugsanlega kynferðis-
afbrotamaður án þess að rísa upp og
krefjast þess að málið verði rannsakað
og biskup víki, að minnsta kosti á meðan.
Þeir kusu þennan mann, þeir þekktu orðstír
hans, en þeir kusu hann samt
og gera nú ekkert."
ekki ástæða til að hrekja pípu-
lagningamann úr starfi þótt upp
kæmist um þvíumlíkt athæfi hans fýrir
einhveijum ámm. Það væri hins vegar
kannski ástæða til að setja þann pípu-
lagningamann í fangelsi. En biskup
íslands er ekki pípulagningamaður.
Það er ástæða til að þvinga hann úr
starfi ef hann er sekur um það sem
hann er sakaður um. Að kynferðis-
glæpamaður kunni að sitja í stól
biskups yfir íslandi er eins og hver
annar klámbrandari, sem ekki verður
við unað. En það fer auðvitað enginn
ingamar líklega öllu fleiri. Og þvert
ofan í það sem ýmsir karlmenn virðast
halda þá sitja ekki unt þá konur og þrá
það eitt að ljúga upp á þá kynferðis-
legri áreitni. Það getur gerst og vissu-
lega er rétt að hafa varann á gagnvart
því. En gerist það tvisvar, gerist það
þrisvar, gerist það fimm sinnum,
gerist það ennþá oftar, án þess að
viðkomandi hafi nokkuð til saka
unnið? Ég er hræddur um ekki. Og
umfram allt, þá er í rauninni mjög
ólíklegt að það gerist yfirleitt án þess
að fótur sé fyrir. Halda menn að það
sé núna voðalega gaman hjá þeim
konum sem sakað hafa biskup um
kynferðislega áreitni og ýmislegt
venra? Og það sem þó skiptir meira
máli: halda menn það hafi verið
gaman þá?
Því í fjórða lagi; þá er hér ekki um
að ræða nein gamanmál. Kynferðisleg
áreitni er ekki grín sem ber að gera
lítið úr, og segja um brandara.
Kynferðisleg áreitni er vissulega loðið
hugtak, en fer ekki milli mála hjá
þeim sem fyrir slíku verður. Það er
heldur ekki um það að ræða í þessu
tilfelli að Ólafur Skúlason sé bara svo
ástríðufenginn og elskuríkur í fram-
komu að blessaðar konumar hafi mis-
skilið allt saman og túlkað blíðuhót
hans og huggunarorð sem kynferðis-
lega áreitni. Það mun koma í ljós
þegar og ef aðgerðarleysi kirkjunnar
gagnvart yfirmanni sínum þvingar
konumar til að birta opinberlega um-
kvartanir sínar. Kannski það sannfæri
nú einhverja þá karla, sem telja konur
sitja um að saka þá ranglega um kyn-
ferðislega áreitni, að nú hefur eigin-
maður einnar konunnar - vitni að einu
málanna - lýst sig reiðubúinn til að
segja sína sögu. Það er sumsé ekki
lengur aðeins um að ræða hysterískar
kellíngar.
En það hefur reyndar aldrei bara
verið um að ræða hysterísar kellíngar.
Það hefur heldur ekki verið um að
ræða óvenju glæsileg vinahót, og það
hefur ekki einu sinni verið um að ræða
það sem kallað er kvensemi. Það er
um að ræða í einu tilfelli káf á opin-
berum veitingastað, í öðru tilfelli
tilraun til nauðgunar, í þriðja tilfellinu
þukl á þrettán ára stúlku.
I fimmta lagi, og kann að virðast
smáatriði; en er biskupi heimilt að
nota biskupsstofu sem höfuðstöðvar
sínar í þeirri orrahríð sem hann stend-
ur nú í? Hann hefur notað lögfræðinga
biskupsstofu að vild, hann hefúr sigað
biskupsritara hingað og þangað. Samt
em þær ávirðingar sem bomar em á
hann persónulegar, en snerta ekki
embættið beinlínis. Ef ég verð sakaður
um glæp mun ég þá geta notað
lögfræðinga Ríkisútvarpsins mér til
varnar, bara af því ég vinn hérna?
Þetta kann að virðast smáatriði, en
segir þó sína sögu um hugarfarið í
Kirkjuhúsinu.
Biskup fslands ætlar sem sé að
draga á langinn þessa sorgarsögu.
Gott og vel. Verra er að prestar
landsins ætla líka að draga á langinn
þessa sorgarsögu. Þeir gera ekki neitt;
þeir láta sér lynda að yfirmaður þeirra
sé hugsanlega kynferðisafbrotamaður
án þess að rísa upp og krefjast þess að
málið verði rannsakað og biskup víki,
að minnsta kosti á meðan. Þeir kusu
þennan mann, þeir þekktu orðstír
hans, en þeir kusu hann samt og gera
nú ekkert. Sjálfsagt mun biskup að
endingu neyðast til að segja af sér,
áreiðanlega með því fororði að hann
sé að hlífa kirkjunni gegn hinum
miklu ofsóknum gegn sér persónu-
lega. En það er undir prestum landsins
komið, úr því biskup sjálfur er blind-
ur. Og það er undir prestum landsins
komið hvort þá verður snefill eftir af
þeirri virðingu sem við viljum þrátt
fyrir allt öll bera fyrir kirkju Krists í
landinu. ■
lllugi flutti þennan pistil á Rás 2 í gær-
morgun og varð góðfúslega við beiðni
Alþýðublaðsins um að fá birta hann.
Alþýðublaðið
fyrir þá sem 4
stjórna ^ „Aðalfundur Aðalfundur Verzlunarmannfélags Reykjavíkur verður haldinn mánudaginn 4. mars kl. 20:30 á Grand Hótel Reykjavík. Dagskrá: Venjuleg aðalfundarstörf Vezlunarmannafélag Reykjavíkur"
Dagskrá: Venjuleg aðalfundarstörf
Vezlunarmannafélag Reykjavíkur