Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um Blaš II 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						"!"...    ......      ;n:!U.Miii.i!iiiiii: ,;   :::
Fimmtudagur 23. dcsembcr 1976 VlSIft
Sóknar-
prestur
segír frá
Voriö 1862 fluttustung prests-
lijón uo Berufiröi i Suöur-Múla-
sýslu. Það voru þau sr. Þor-
steinn Þórarinsson frá Hofi I
Álftafiröi og Þórunn Sigriöur
Pétursdóttir frá Valþjófsstað.
Sr. Þorsteinn haföi að loknu
embættisprófi vigst aðstoðar-
prestur fööur sins á Hofi haustio
1858 og einnig þjónað Beru-
fjarðarbrauði fardagaárið 61-62,
sem Eirikur Magnússon hafði
veitingu fyrir. Hann kom aldrei
til brauðsins, en fór til Cam-
bridge i staðinn.
Sr. Þorsteinn hafði haldið
dagbók frá þvi hann settist i
Prestaskólann haustið 1856.
Henni hélt hann áfram til árs-
loka 1916. Hann andaðist á Nesi i
Norðfirði 7. júni 1917.
Enda þótt dagbókin sé næsta
fáorð — þar ber mest á
veðurlýsingum — er þar sitt
hvað að finna, sem gefur ofur-
litla sýn inn i biiskapinn i Beru-
firði og kirkjulifið I presta-
kallinu i tið þeirra sr. Þorsteins
og md. Sigriðar.
Jörðin Berufjörður hafði veriö
prestssetur siðan árið 1748, að
Guörún Einarsdóttir, ekkja
Jóns biskups Árnasonar, gaf
jöröina „guði þrieinum til þókn-
unar, hans dýrö til eflingar og
Christi söfnuði á Berufjarðar-
strönd til uppbyggingar, þeim
prestum til uppheldis stoðar,
sem hér eftir þjónandi verða",
eins og það er orðað i gjafabréfi
biskupsekkjunnar.
Berufjörður var góð bújörð,
metin á 50,8 hundruð i jarða-
matinu 1861. Var það helmingi
hærra mat en á nokkurri
annarri jörð i hreppnum.
1 Johnsensjarðatali — 1847 —
segir, að Berufjörður sé ,,kostu-
leg biijörð" þó heimaland stað-
arins sé mjög skemmt af
skriðuhlaupum. Vetur eru snjó-
léttir og útigangur fyrir sauð-
fénað þvi I betra lagi. Tiínið,
sem fyrir hirðuleysi er komið I
órækt, gefur af sér fóður fyrir 2
kýr og vetrung, úthey 100 h. og
alls yfir framfleytir jörðin 3
kúm, 100 ám, 120 sauðum, 80
lömbum og 4-5 hrossum.
Akirkjunnar 18 varpeyjum og
skerjum fyrir Búlandsneslandi
fengust árið 1838 800 eggja 8
punds æðardúns. Við eyjar
þessar er nokkur kópaveiði á
vorin — fer minnkandi.
Til gamans og fróðleiks skulu
þessar eyjar, hólmar og sker nú
talin upp meö nöfhum eins og sr.
Þorsteinn lét þinglýsa þeim á
manntalsþingi á Djúpavogi 16.
júnl 1886. Þar eru þau einu fleira
en i Johnsens jarðatali.
óneitanlega bendir það slðasta
— þrætuskeriö — til þess að ein-
hverntlma hafi leikið vafi á þvl
aö það hafi legið undir Beru-
fjörð:
Undir prestssetrið Berufjörð
eða Berufjarðarkirkju liggja
samkvæmt máldögum og
Biskupsvisitazium nokkrar
eyjar, hólmar og sker, sem
ligg ja f yrir Búlandsnesslandi og
sumar eyjarnar orönar áfastar_
við það og eru þær þessar alls:
1) Kiðhólmi, 2) Hrlsey, 3) Lang-
hólmi, 4-5) 2 Prestar, 6-7) 2
Orkneyjar, 8) Flathólmi, 9)
Lynghólmi, 10) Lúsalagnar-
hólmi, 11) Hafnarey, 12) Hafn-
areyjarhólmi, 13) Teitshólmi,
14) Krluhólmi, 15) Melhólmi,
16) Egilshöfði, 17) Steinflesjar,
18) Æðarsteinn og 19) Þrætu-
sker. — Ennfremur á Beru-
fjarðarkirkja mótfærzlu i
Kjelduskógalandi og nautsgjörð
og skipssátur á Þúfueyri i
Kjelduskógalandi.
Þ. Þórarinsson
prestur og ábúandi
á Berufirði.
Þessa miklu og góðu bújörð
tóku nú prestshjónin til ábiiðar i
fardögum 1862 og sátu hana með
miklum sóma I 28 ár.
Ekki er að sjá á dagbókinni,.
að kunnleikar þeirra sr. Þor-
steins og Sigriðar á Valþjófsstað
hafi verið miklir — máske engir
persónulega — áður en þau voru
heitbundin. —
Sumarið 1860, seint I júll, er sr.
Þorsteinn staddur hjá mági
sinum, Thulinius kaupmanni á
Eskifirði. „Þangað kom sr.
Pétur á Valþjófsstað", segir i
dagbókinni, 26. júli. Um erindi
Valþjófsstaðaklerks I hús
Thuliniusar þennan hásumar-
dag er ekki getið. En fara má
nærri um það samkvæmt þvi,
sem á eftir fór. —
Nú liður fram i septemberlok
og heyönnum er lokið eftir
annasamt sumar á Hofi, þar
sem sr. Þorsteinn hefur keppst
við heyskapinn með vinnu-
mönnum föður sins og kaupa-
fólki. En við orfið hefur hann
hugsað margt, og þá þanka slna
festir hann á pappirinn i bréfi til
sr. Péturs á Valþjófsstað. En
það dregst i hálfan annan mán-
uð að senda tilskrifið — hvað
sem valdið hefur — máske engin
áreiðanleg ferð.
Dagbókin 10.11.'60: Sendi ég
með Jóni I Hamarsseli bréf,
skrifað 27.9. til sr. Péturs á Val-
þjófsstað. — En það liður ekki
nema mánuður unz svar berst,
þvi 13.12. fær hann bréf frá sr.
Pétri, ,,sem gladdi mig mikið,
já yfirmáta mikið". 1 þvi hefur
verið jáyrði Sigriðar, þvi að
15.12., segir sr. Þorsteinn:
„Skrifaði ég kærustu minni
langt bréf". Og eftirmæli ársins
1860 eru þessi: Gleðilegt ár fyrir
mig á margan hátt einkum
seinni hluti þess, þvi á þvl fékk
ég þá, sem hjarta mitt girntist.
En nú er mál tl komið að
heimsækja unnustuna. Hann f er
að Valþjófsstað um miðjan
janúar og dvelst þar I hálfan
mánuð.
Dagbókin 18. jan. 1861: „Gott
veður. Talaði ég margt við mina
ástkæru unnustu og fellur hún
mæta vel i geð á allan hátt. Guði
sé lof, að ég fékk hjarta eins
vænnar og elskulegrar stúlku."-
— Hann rekur ekki atburöina
frá degi til dags meðan hann
dvelst á Valþjófsstað, þessa
„daga, er voru mér einhverjir
þeir skemmtilegustu, er ég hef
lifaö eins og likindi voru til að
vera nálægt minni ástkæru
Sigriði, að fá að faðma hana að
mér, sitja undir henni og útausa
mlnum hugsunum og hún sinum
hugsunum fyrir mér." Þann 31.
janiíar yfirgefur hann Valþjófs-
stað og „hlaut að skilja við unn-
ustuna þótt þungbært væri". —
Snemma i jtili um sumarið
bregður sr. Þorsteinn sér upp I
Valþjófsstað  til   að   ræða   um
framtiðina og ákveða giftingar-
daginn.
1 prestatali segir, að þau Þór-„
unn Sigriður og Þorsteinn hafi
verið gefin saman 3. sept. 1861.
Er þar farið eftir prestsþjón-
ustubók Valþjófsstaðar, en þar,
á heimili foreldra brúðarinnar,
fór brúðkaupið fram eins og
venja var. Það er þvi engin
furða þótt maður reki upp stdr
augu við að lesa það i dagbdk-
inni, að þennan dag, 3. sept.
1861, er sr. Þorsteinn við
heyskap heima á Hofi, segir frá
gestkomu o.fl. — Ekkert brúð-
kaup, engin gifting.
En undir semtemberlok
leggja þeir feðgar, sr. Þorsteinn
og faðir hans af stað til Val-
þjófsstaðar, þar sem bruð-
kaupið fór fram þ. 3.  október.
Sr. Pétur hefur misritað
mánaöardaginn eins og ýms
dæmi eru til við innfærslu I
kirkjubækur.                               i
1 greinl Óðni, 4. ár. 7. tbl. um
sr. Þorsteinn er giftingardagur-
inn 3. október.
Þeim hinum merka degi í llfi
sinu lýsir Þ.Þ. á þessa leiö:
„Stormur um morguninn en
lygndi seinnihluta dags. Giftist
ég og Sigriður mln elskulega,
gif ti prófastur sr. Halldór á Hofi
okkur. Voru 75 framandi i veizl-
unniauk 26heimamanna og var
það flest nóttina eftir".
Næsta dag fer flest veizlu-
fólkið heim, og fylgdu þeir
feðgar Halldóri prófasti og
fleirum út að Gilsá. Þann 4. okt.
bú til aö bera uppi svo stúrt
heimili, enda var sr. Þorsteinn
einn af 12 stærstu bændum
landsins eins og fram kemur i
grein Indriða Einarssonar i I.
árg. timarits Hins isl.
Bókmenntafélags árið 1880 um
lausafjáreign landsmanna. Þar
voru birt nöfn 12 manna sem
mest höfðu talið fram arið 1878.
Helminguriinn af þeim voru
prestar:
Sr. Skúli á Breiöabólstað
sr. Arnljóturá Bægisá
sr.HalldóráHofi
sr.Sigurður á Hallormsstað
sr.Jóná Auðkúlu
sr. Þorsteinn I Berufirði
Enda þótt dagbók sr. Þor-
steins sé næsta fáorð, bregður
þar fyrir ýmsum myndum Ur
búskaparháttum iBerufirði itlð
þessa mikla fjárbónda, sem
sumir töldu að hefði um sinn
verið fjárflesti bóndi á Islandi,
að þvi er segir í VIsi, þegar getið
var andláts sr. Þorsteins
sumarið 1917. Þar er sagt, að
hann hafi átt yfir þúsund fjár,
þegar hann var i Berufirði.
Runólfur hét sauðarmaður sr.
Þorsteins og var Sigurðsson.
Það var einn dag á Utmánuðum
1876, eða nánar tiltekið þriðjud.
14. marz, að prestur var að
koma úr messuferð á Berunesi.
Hriðarveður var á, norðaustan
kófbvlur og herti er á daginn
þess fara 20 sauðir i göngu I
Urðarteigi.
Arið 1875 voru eldgosin miklu
I Oskju og á Mývatnsöræfum.
Er þeirra fyrst getið I dagbók
sr. Þorsteins þegar hann er að
messaá Berunesiá 2. ipáskum,
þá heyrast dynkir og vart varð
við Htils háttar öskufall. En viku
siðar eða mánud. 5. apríl er
Berufjarðar klerkur heldur
betur minntur á afleiðingar eld-
gosanna. Þá bar að garði menn
frá Valþfjófsstað. Þeir ráku 360
63,5 hundruð
62 hundruð
61 hundruÖ
59 hundruð
56 hundruð
51   hundrufi
fjár, sem þeir voru að flýja með
undan öskunni I Fljótsdalnum.
Ekki verður annað af dag-
bókinni ráðið, en tekist hafi að
koma öllum þeim fénaði fram.
Um frálagsfé að hausti skal
þess getið, að einn daginn segir
dagbókin frá þvi, að 53 kindur
voru reknar i kaupstað og 45
lógað heima, þar af 29 sauðum.
Engum lömbum var fargað.
Ekki veitti af að setja þau öll á
tilað viðhalda stofninum, þvi að
stundum „hrundu þau niður úr
fári".
A Þorláksmessu eru ærnar
skildar. Hleypt er til 170, en
„spjarar ær" eru 38. Fráfærur
28. júni. Fært frá 119 ám.
Prestshjónin I Berufirði:  Sr. Þorsteinn og mad.   Sigrlður Pétursdóttir.
Börn prestshjónanna f Berufirtti:   a) Guðný kona sr. Jóns á Norðfirði.
alþm. I Firði. c) Sr. Pétur I Eydölum.
heldur sr. Þorsteinn áleiðis
heim með konu sina og ná þau
heim að Hofi þann 8.
A Hofi voru þau slðan um vet-
urinn en fluttust i Berufjörð
voriö eftir.
Þar var dapurleg aðkoma.
Hús að falli komin á staðnum og
börnin hrundu niður úr barna-
veiki.
Frá 14. mai — 24. júní ddu 9
börn i prestakallinu.
Fyrsta verk sr. Þorsteins var
að byggja upp baðstofuna. Ekki
veittiaf húsnæðinu, þvi að fljótt
varð heimilið stórt, einn tugur
manns strax fyrsta árið og
þegar frá leið alltaf kringum 20
manns — þar af 4-5 vinnukonur
og 5-6 vinnumenn. Arið 1880 var
hcimilisfólkið:
Prestshjónin, 3 börn þeirra, 2
fósturbórn, foreldrar prests-
konu, 6 vinnumenn, 4 vinnu-
konur, húsmaður, nærkona
(Guðrún Jónsdótir yfirsetu-
kona), alls 21. Það þurfti mikið
leið. Runólfur stóð yfir sauð-
unum að vanda, þeir voru 105.
Er mál var komið að reka þá
heim til húsa var veðrið oröið
svo hart, aö hann missti þá úr
höndum sér, tafðist svo mjög i
hriðinni að farið var að lengja
eftirhonumheima. Fóru4piltar
að leita hans. Þeir i'undu 38
sauði, en Runólfur komst heim
'heill á húfi. Næstu daga hélst
bylurinn með grimmdarfrosti
:og Þorsteinn missir i þessu
áhlaupi 14 sauði og 1 á. — Og
ekki er ein báran stök. Fyrir
sumarmál eru 100 kindur
dauðar úr lungnapest. Þetta
haust leggur sr. Þorsteinn inn
400 pund af ull hjá Weiwadt á
Djúpavogi.
Þótt margt væri féð á fóðrum
heima i Berufirði standa fleiri
stoðir undir fjárbússkap sr.
Þorsteins. Það eru heytollarnir,
(prestslömbin), sem ýmsir
bændur i prestakallinu urðu að
fóðra. Eitt haustið getur dag-
bókin um þau á þessa leið:
24 lömb rekin út á Strönd, 5 i
Fossárdal, 6 i Hálsþinghá. Auk
b) Anna seinni kona Sveins
Þá skal bruðgið hér upp
nokkrum myndum dagbókar-
innar af starfi prestsins —
kennimannsins. — Sóknir kalls-
ins voru mjög misstórar. I
heimasókninni, Berufirði, voru
70 manns, en i Berunessókn
rúmlega helmingi fleiri. Auk
þess þjónaði sr. Þorsteinn lengi
Hálsi   (Djúpavogi)   og  Papey.
Alla slna löngu prestsskapar-
tlð stundaði sr. Þorsteinn starf
sitt af einstakri trúmennsku og
skyldurækni. En mjög fékk
hann að kenna á þvi, að kirkju-
sókn fór dvinandi á þeirri halí'u
öld, sem hann gegndi prests-
starfi.
Þegar hann var settur inn i
embætti 10. ágúst fyrsta sumar
sitt i Berufirði, var þar viðstatt
„múgur og margmenni". En
það stóð ekki lengi. Svo virðist
sém þar hafi kirkjusókn verið
dræm og messuföll tið a.m.k.
seinni árin. Sem dæmi skal tekið
árið 1884. Þá er messað heima i
Berufirði á nýjársdag. „Voru
fáeinirviðkirkju. Logn og bllða.
Hiti 5gr.". Siðan er ekki messað
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16