Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 21. Tölublaš - Helgarblaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						vism
Laugardagur 26. janúar 1980
Það er árviss viðburður að blöð og aörir f jölmiðiar
birta langa lista yfir það fólk sem af einhverjum
ástæðum fær hengda á sig hina íslensku fálkaorðu.
Forseti Islands veitir fálkaorðuna og þykir mönnum
jafnan nokkur virðingarauki samfara því að vera
meðal hinna útvöldu hverju sinni.
En hvaða reglur gilda um þessar orðuveitingar?
Vísi þótti ómaksins vert að kanna þau mál ofurlítið.
Fálkaorðan er veitt sam-
kvæmt for-setabréfi frá 1944 og I
upphaflegri Utgafu bréfsins er
fyrsta grein svohljóöandi:
„Orðunni má sæma þá menn,
innlenda og erlenda, og þær
konur, sem öðrum fremur hafa
eflt hag og heiður fósturjaröar-
innar eða unnið afrek i' þágu
mannkynsins". Þótt flestum
hafi verið ljóst að fæstir'orðu-
hafar stóðu undir slfkri umsögn,
þá gilti þessi regla i' orði kveðnu
allt fram til 1978, en þá var
henni breytt i: „Orðunni má
sæma innlenda menn eöa er-
lenda fyrir velunninstörf f þagu
islensku þjóðarinnar eða á al-
þjóðavettvangi".
Til eru fjögur almenn stig af
fálkaoröunni og tröppugangur-
inn er þessi: riddari, sttírridd-
ari, stórriddari meö stjörnu og
ær og hvernig skuli bera hana,
að henni skuli tafarlausí skilað
viö andlát orðuhafa og fleira I
þeim diír.
Upphaflega teikningin af orð
unni var gerð af Hans Tegner,
prófessor I Kaupmannahöfn, en
útlití hennarvarbreyttáríð 1944
samkvæmt teikningu Baldvins
Björnssonar gullsmiðs. Frá þvi
1935 hefur orðan verið smfðuö
hjá Kjartani Ásmundssyni,
gullsmið i Reykjavik.
Við höföum samband við
Birgi Möller, forsetaritara ög
ritara orðunefndar, og spurðum
hann fyrst hversu margir hafa
fengið orðuna frá þvi aö veiting-
ar hdfust.
„Orðuveitingar hafa verið
Fyr
ir hvað ffær ffólk ffálkaorðuna?
Óskar Kjartansson vinnur að ger
hans situr Asdis Hafsteinsdóttir
ð orðunnar.
gullsmiðane
Við hlið
mi.
,Vel unnin störf í þágu
íslensku þjóðarinnar
eða á alþjóðavettvangi"
stórkrossriddari.    Stdrmeisteri
orðunnar,  sem  er  forseti
lands, ber auk þess gullna ke
um hálsinn, og er keðjan ása
stórkrossstjörnunni  æðsta s
orðunnar og hlotnast engum
lendingi öðrum en forseta. St
meistari getur hins vegar sæ
þjóðhöfðingja annarra ri'fc
þessu stigi.
Uppástungur um oröuveitir
ar koma frá svokallaðri orl
nefnd og sitja fjdrir menn
þeirri nefnd, skipaöir af forse
til sex ára f senn. Forsetarite
er f immti maöur í nefndinni i
jafnframt ritari hennar.
Ýmsar fleiri reglur eru I gildi
um fálkaorðuna, svo sem hven-
Texti:
Páll
Magnússon,
blaðamaður
Myndir:
Jens
Alexandersson,
ljósmyndari.
Hin ýmsu stig fálkaorðunnar. Frá vinstri: riddarakross, stórriddarakross, stórriddarastjarna og
stjarna stórkrossriddara.
„Meira stolt en
ágóðasjónarmid
»»
i þessum ofni er „emeleringin" gljábrennd, en það ér vandasam-
asti hluti orðusmiðinnar.
„Fálkaorðan hefur verið
smiöuð hérna á verkstæðinu all-
ar götur frá þvi 1935 og ég geri
þetta meira af stolti en ágóöa-
sjónarmiði", sagði Óskar
Kjartansson gullsmiður, i
spjalli við Visi en hann sér nú
um smfði oröunnar. Óskar er
sonur Kjartans heitins Ás-
mundssonar, þess er fyrstur
smiðaði orðuna hérlendis og
lærði fagið af honum.
Óskar kvað oröusmfðina vera
timafreka vinnu, en það væri þó
dálítið mismunandi eftir hinum
ýmsu gerðum orðunnar. Hann
er fljótastur með riddarakross-
inn eða um fjóra tima, sex til
átta með stórriddarakrossinn
og tiu til tólf tima með stjörn-
una.
— Hvernig gengur smiðin
fyrir sig og hváða efni eru not-
uð?
„Það er notað silfur i orðurn-
ar og fyrst er það klippt niður,
pressað i mótin og sagaö Ut. Þá
er komið aðemeleringunni og er
þá krossinn fylltur, slipaður og
loks gljábrenndur. Síðan er
hann hreinsaður með efni sem
kallast     cyan -kalium      og
burstaður með glerbursta.
Sfðasta stigið er svo gyllingin,
en hUn er Ur 24ra karata gulli.
Viðkvæmasta stig smíðinnar
er emeleringin, en krossarnir
eru gljábrenndir við allt að 950
gráða hita, sem er nálægt
bræðslumarki silfurs. Þá er
hætt við að misvinding komi i
efnið sem leiðir til þess að
emeleringin springur við kóln-
un. Auk þess verður að gæta
mikils hreinlætis við þetta, þvi
aferðin verður aö vera skjanna-
hvlt".
— Hvað kostar svo eitt stykki
fálkaorða?
„Þaðerdálítiðerfittaðh enda
reiður á kostnaðinum vegna
þeirra gifurlegu verðhækkana
sem hafa orðið á silfri. Ég get
nefnt sem dæmi að kllóið af
silfri sem I vor kostaði um 80
þúsund krónur,er nU komið upp
i 510 þiisund.
Lauslega áætlað kostar stór-
riddarakrossinn niina um 45
þUsund krónur, en i hann eru
notuð 77 grömm af silfri fyrir
utan rýrnun sem veröur á efrii. 1
riddarakrossinn eru notuð 50
grömm þannig að hann er eitt-
hvað ódyrari".
4.J335 frá upphafi, en sumir ein-
staklingar hafa fengið fleiri en
eitt stig og eru þá taldir oftar en
einu sinni. Þessar veitingar
skiptastá eftirfarandi hátt: 351
stórkrossriddari, 531 stórridd
ari meö stjörnu, 1090 stórridd
arar og 2363 riddarar.
Fjöldi orðuveitinga er mjög
breytilegur f rá ári til árs og fer
mikiö eftir þvi hvort þjdðhöfð-
ingjaheimsóknir eru tíðar, en
viðslfk tækifæri er hefð aðveita
mikið af orðum".
—  NU hafa heyrst sögusagnir
um að fálkaorðan fáist keypt á
uppboðum erlendis. Er mikiö
um að oröur fari á „vergang",
tíl dæmis eftinlát oröuhafa?
„Það er sem betur fer litið um
það, en þó kemur það fyrir.
Yfirleitt skila orðurnar sér
nokkuð vel, en það eru ekki allir
sem þekkja þessar reglur þann-
ig að stundum þarf að skrifa
ættingjunum".
—  NU virðast ekki allir þeir
sem orðuna fá vera sérstakir af-
reksmenn. Er það ekki svo, að
ákveðnar oröur tilheyra
ákveðnum embættum fremur
en að verið sé að verðlaunaiein
staklingana, sem við þeim
taka ?
„Þetta er vissulega til í dæm-
inu og nefna má sjálft forseta-
embættið I þessu sambandi.
Einnig tiðkast það að biskupinn
yfir Islandi beri orðu af harri
gráðu, og sendiherrar erlendra
rfkja fá ákveðna orðu viö brott-
fór, hafi þeir starfað hér I
minnst þrju ár.
Þaö má segja aö I þessum til-
fellum,ogfteirislIkum,séu ein-
staklingarnir verölaunaöir fyrir
það sem gerir það að verkum,
að þeim er treyst fyrir viðkom-
andi embættum."            —P.M.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32