Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						vísnt
(Mánudagur 7. júll 1980.
lífoglist
íiíííííííííí:
24
Umsjón:
Magdalena
Schram
Gailerí og söln í Reykjavík:
„Mýrdalur er fagurt
hérað og fullt af þjóðsög-
um. Ef ég man rétt, þá
var þaö uppi á Steigar-
hálsi er ég allt í einu kom
auga á blátt fjall, langt í
austri/ meö fögrum lín-
um, hátt og veglegt. Mér
var sagt, aö það héti Hnit-
björg. En vegna þoku-
slæðings/ sem lék um það,
var ég ekki viss um að ég
sæi allt rétt. Síðar meir sá
ég það í skýru veðri.af
Dyrhólaey og þó að það
virtist þaðan ekki alveg
eins draumfagurt og
mikilúðlegt og af fyrri
staðnutn, var ekki laust
við/ að ég um stund sætt-
ist dálítið við uppnefni
það/ er íbúð ævistarfs
míns hafði verið gef ið, —
og það á prenti og að mér
forspurðum." (Einar
Jónsson, Minningar, bls.
338)
Heimsborgari
maður
og hreppa-
A efstu hæB hússins Hnitbjörg
á Skólavöruhæö eru einkaher-
bergi Einars og önnu konu
hans. Þar er allt fullt af bókum
og innbundnum blöðum og for-
vitnilegt þeim, sem þykjast
þekkja fólk af þvi sem þao les.
Þetta er heimsborgaralegt
bókasafn á aö m.k. fimm tungu-
málum, skáldsögur, ljóB og
heimsspeki, Tagore situr viö
hlio Þorsteins Erlingssonar,
Thomas a Kempis á milli
Shakespeare og Tolstoy, Bibllan
og Kóraninn, Jón Trausti og
Bronte. A veggjunum hanga
smámyndir austan úr Hrauna-
mannahreppi. MaBurinn, sem
bjó í þessum herbergjum lét þau
orö falla, þegar hann lýsti dvöl
sinni I borginni eilifu Róma-
borg, aö „alls staðar saknaði ég
standbergsins að heiman."
Hann fór siöan heim og reisti
sér virki á hœstu hæö Reykja-
vikur, og umkringdi þa& múr,
svo rammbyggöum, aB lftil börn
þora ekki inn fyrir hliBiB, þvi
þau halda ao trðllin eigi þarna
heima. Seinna gaf hann þjóBinni
virkiB og allt sem i þvf er, meö
þeim skilyrðum ,,aö ekkert
mætti gera til þess ao lokka fólk
aö safninu, ef svo skyldi verða,
að heimsókn fólks rénaði." —
„Best væri, ef hægt yröi, aö
banna börnum aBgang." (Minn-
ingar, bls.349)
„Kenningaskáld      meðal
myndasmiða"
Hnitbjörg veröur ekki lýst i
einni litilli blaösgrein. Sjón er
„Alda aldanna" (1894-1905).
Einar Jónsson (1874-1954)
sögunni rfkari — hvaö sem Hður
fyrirmælum listamannsins.
Felst I þessu húsi kemur undar-
lega fyrir sjónir. Þröngir salirn-
ir, litirnir á veggjunum, grind-
verkin, litlu gluggarnir, mjói
marmarastiginn, sem hringar
sig upp á IbúBarloftiB, lokrekkj-
urnar — jafnvel landiB úti fyrir
kemur ókunnlega fyrir sjónir
gegn um smáar rúBurnar.
Eöa þá myndirnar, listaverk-
in sjálf. Kynslóo, sem alist hefur
upp viö hreinar Hnur og form,
stendur agndofa gegn þessum
risamyndum, hlöBnum táknum
og smáatrioum, sem skirskota
til framandi hugarheima.
1 bók um Einar Jónsson, sem
út kom árið 1925 skrifar Guö-
mundur Finnborgason grein um
verk Einars. GuBmundur kallar
Einar myndskáld, „kenninga-
skáld meðal myndsmiða".
„Verk hans," skrifar GuBmund-
ur, „eru langoftast skáldleg,
heimspekileg eBa dulspök hug-
tök um mannlffiB og tilveruna."
SiBan nefnir Gu&mundur nokkur
verka Einars og f jallar itarlega
um þau, I þeim tilgangi ,,aB
ráða rúnir" Einars. Fyrst þessa
er Alda aldanna (1894-1905),
verk, sem nú hefur verið valinn
staður I heimahéraði Einárs,
Hraunamannahreppi, á Flúð-
um.
„Myndin sýnir ljóslega,
hvaða fyrirbrygði náttúrunnar
skáldiðhefur Ihuga. Það er ský-
strokkurinn, aldan, sem sogast I
hvirfing úr djúpinu, dregst til
himins eins og hún væri seidd af
sogandi þrá. — Að skáldin hafa
fundið llf með öldunni, sanna
nöfn Ægisdætra og allt, sem um
þær er kveðið. Og þegar ArmóB-
ur segir:
Hrönn var fyr Humru minni
háleit, þar er vér beittum
þá bregður fyrir I leiftri orðsins
einmitt þeirri stellingu, er aldan
hefir I mynd Einars. Hann er
þvl I fullu samræmi við skáldin,
er hann sýnir ölduna I konu-
gervi. En snilldin er einmitt I
þvl fólgin, hvernig hann sam-
þýBir vaxtarlag og hreyfingu
hafsveipsins og konunnar, svo
að likami hennar er lifandi
imynd löngunarinnar að hefjast
hærra og veröur því Iturskap-
aðri sem ofar kemur I loftið og
ljósið. Og um leiB fær myndin
dýpri merkingu. Hún verður
Imynd mannkynsins, er dregst
eins og I kvalaleiBslu upp á við I
áttina að æðra marki. Llf ein-
staklingsins verður sem gáran I
faldi meginbárunnar, en allt
sogast að sama afli."
Um þessa mynd segir Björn
Th. Björnsson listfræðingur:
„Hún er ein af örfaum myndum
Einars, sem byggjast á hreinni
formhugmynd, áhrifamikið
verk að tign og einfaldleika. t
þvl gætir rómantiskra áhrifa
Sindings (kennari Einars þegar
hann fyrst fékk hugmyndina að
HNITBJORG
Listasaln Einars Jðnssonar
„Þrðun" (1913-1914)
Olu aldanna, innsk. blms.) en
hinum táknlegu smáatriðum er
jafnframt komið til skila: I faldi
skikkjunnar, sem kvenmyndin
hefur yfir sér eins og gegnsæjan
hjup, er hrannað upp smáum
verum, táknum mannlegra ðr-
laga I flaumi tlmans. Þær synda
I öldufaldinum, berjast um, ná
ýmist haldfestu eða drukkna."
(Islensk myndlist á 19 og 20 öld,
bls.63)
Þróun
„í myndinni „Þrðun" tákna
dýriB, jötunninn og maðurinn
þrjú andleg tilverustig. Llnurn-
ar sýna stigandina frá dýri til
manns. DýriB liggur og hringar
sig I makindum. HöfuB þess og
fætur vita aftur og saman. Þar
sést engin framsðkn. Jötunninn
veit fram en hann krýpur álút-
ur. Hann heldur annarri hendi I
dýriB en hinn handleggurinn
liggur þungt á herðum manns-
ins, sem stendur uppréttur.
Armur jðtunsins og Hkami
mannsins mynda kross. Jðtun-
eðlið I manninum er honum
þung byrði. Og þð heldur hann
krossmarki hátt á loft, þvl hann
hefur gert það að framsðknar og
sigurmerki slnu. Fullkomnunin
fæst   fyrir   þjáningar"   (Guð-
mundur Finnborgason)
Aðrar myndir eru augljðsari
— tröllið, sem dagar uppi á
morgunljðsinu (Dögun), Braut-
ryðjandinn I stalli Jðns Sigurðs-
sonar. Sumar þurfa engra skyr-
inga við — Ingðlfur Arnarson,
Þorfinnur karlsefni, Oreigar.
Oreigana er annars gaman að.
bera saman við Útlagana, svo ð-
Hkar, sem þær eru. Oreigarnir
eru útlaga.r nútlmans, raunsætt
verk sótt beint úr umhverfinu
„Lokið verkin inni"
„Ef listin á að vera fyrir al-
menning" sagði Einar Jðnsson,
„verður hann að koma til listar-
innar, en listin ekki til hans. Ef
listaverkin eiga að njðta sln og
vera minnisstæð, þá lokið þau
inni og sýniB þau ekki almenn-
ingi nema þá helst á hátfðadög-
um og tyllidögum..."
Fæstum kemur saman um
gildi verka Einars. Fyrir mðrg-
um er safnið og listin aðeins
blátt fjall I fjarska, hulið þoku-
slæðing. En nú tekur ekkert
barn I Reykjavlk fullnaðarprðf
án þess að hafa skoðað verk
Einars og á hverjum degi koma
gestir I Hnitbjörg, ganga I f jallið
til að kynnast manninum  og
myndunum. Þeir eru allir
aufúsugestir, þrátt fyrir orð
listamannsins.
Safnið er opið
Listasafn Einars Jðnssonar
(1874-1954) v/Njarðargötu.
Stjðrn safnsins: sr. Jðn Auðuns,
dðmprðfastur, formaBur, Hörð-
ur Bjarnason, húsameistari Dr.
Kristján Eldjárn, forseti ls-
lands. Dr. Armann Snævarr,
hæstaréttardómari , Runðlfur
Þðrarinsson, fulltrúi.
Forstöðumaður: Olafur
Kvaran, listfræðingur.
Listasafnið er opið alla daga
vikunnar nema mánudaga frá
kl. 13.30-16.00. Þar eru til sölu
pðstkort, bæklingur um Einar
Jðnsson og plakat með mynd af
einu verka Einars, úr Alögum.
E.t.v. er það heiti táknrænt fyrir
þá lðngun safnstjðrnar til að
gera safnið opnara og aðgengi-
legra fyrir allan almenning.
Ms
Ef tirtaldar bækur eru nefndar
I greininni:
Einar Jðnsson, minningar, Bðk-
fellsútgáfan 1944.
Björn Th.  Bjðrnsson:   Islensk
myndlist á 19.og 20.öld. I. Bindi,
Helgafell, 1964.
Einar Jðnsson, Myndir, Kaup-
mannahöfn 1925.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
16-17
16-17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32