Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Hugvit og þekking verða 

að byggjast á einhverju

? Í nýrri skýrslu Þróunarstofn-

unar Sameinuðu þjóðanna lendir

Ísland í 7. sæti á lífsgæðalista með-

al 173 þjóða heims. Þurfum við í

ljósi þeirrar stöðu að leggja áherslu

á stóriðju og virkjanaframkvæmdir

frekar en til dæmis þekkingariðnað

og fara þannig inn á braut sem

margar þjóðir, sem við miðum okk-

ur við, eru að hverfa frá?

?Menn verða að hafa það í huga

að hugvit og þekking verða að

byggjast á einhverju. Með því að

renna fleiri stoðum undir efnahag-

inn með nýtingu náttúruauðlind-

anna þá erum við í leiðinni að bæta

möguleika þeirra sem vilja vinna að

verkefnum sem krefjast hugvits og

þekkingar. Enginn vafi leikur á því

að Íslendingar eru sterkir í þjón-

ustu við sjávarútveg og framleiðslu

á vörum fyrir þá atvinnugrein. Á

undanförnum árum hafa íslensk

fyrirtæki verið að ryðja sér til rúms

í tækni sem snertir álframleiðslu og

þannig mætti áfram telja. Í raun og

veru er það gjörsamlega úrelt að

gera greinarmun á þekkingariðnaði

og öðrum iðnaði. Ég er ekki einn

um þá skoðun. Davíð Oddsson for-

sætisráðherra gerði þessu efni

ágæt skil í ræðu sem hann flutti hjá

Verslunarráðinu fyrr á árinu, þar

sem hann sagði að þessi aðgreining

væri löngu úrelt. Allt er þetta

spurning um lífskjör. Ef menn taka

pólitíska ákvörðun um að hverfa frá

nýtingu náttúruauðlinda hér á landi

og lifa eingöngu á þekkingunni, þá

er ég sannfærður um að við verðum

ekki áfram í sjöunda sæti á lista

Sameinuðu þjóðanna og hröpum

hratt niður. Skynsamleg nýting

náttúruauðlinda í hafi og á landi er

forsenda fyrir því að við getum rek-

ið hér svonefndan þekkingariðnað

með sterkum háskólum og útflutn-

ingi á hugviti. Skynsamleg nýting

auðlindanna krefst ekki síður þekk-

ingar og hugvits.?

? Hver er helsti munur á þeirri

Kárahnjúkavirkjun sem nú stendur

til að reisa og þeirri sem upphaf-

lega stóð til að gera?

?Nú á að reisa álverið í Reyðar-

firði í einum áfanga sem kemur til

með að framleiða 295 þúsund tonn

af áli árlega. Orkuþörfin er talin

vera um það bil 4.400 gígavatt-

stundir á ári með töpum og eigin

notkun. Áður var talað um allt að

390 þúsund tonna álver í tveimur

áföngum með stærð Kárahnjúka-

virkjunar upp á um 690 MW. Nú er

ekki lengur verið að tala um að

virkja við Kröflu og Bjarnarflag.

Þannig sparast raforkulína frá

Kröflu og austur yfir. Eftir úrskurð

umhverfisráðherra um Kára-

hnjúkavirkjun dregur nokkuð úr

orkugetu hennar, því að fallið var

frá nokkrum veitum. Nú er því ver-

ið tala um 630 MW virkjun. Áætl-

aður stofnkostnaður Kárahnjúka-

virkjunar er nú talinn heldur lægri,

eða 94 milljarðar króna, á verðlagi í

janúar 2002. Virkjunin verður

byggð samfellt í einum áfanga, í

stað tveggja áður. Fjöldi ársverka

við virkjunina er nú talinn vera um

3.760 en var áður 4.550 fyrir báða

áfangana.?

Vonandi breytir 

rammaáætlunin umræðunni

? Hefur Hálslónið breyst?

?Hálslónið stækkar ekki. Með því

að virkja í einum áfanga græðum

við tvennt: Annars vegar er það

hagkvæmara og hins vegar verður

jafnara rennsli í Fljótsdal og minni

hætta verður á því að jarðvegurinn

blotni við árfarveginn. Þess vegna

er framkvæmdin í einu lagi hag-

stæð, fjárhagslega og fyrir um-

hverfið.?

? Rammaáætlun um nýtingu

vatnsafls og jarðvarma hefur verið í

vinnslu hér á landi. Kemur hún til

með að hafa einhver áhrif á Kára-

hnjúkavirkjun?

?Nei, hún er ekki tilbúin. Þegar

vinna við áætlunina hófst var sér-

staklega tekið fram að það starf

myndi ekki undir nokkrum kring-

umstæðum tefja Alþingi eða stjórn-

völd í að virkja þar sem þyrfti að

virkja. Að undanförnu hafa þeir

sem vinna að verkefninu verið að

reyna að finna aðferðir til að meta

virkjanir. Orkufyrirtækin hafa ver-

ið beðin um að koma með gagnrýni

á aðferðafræðina. Við vonumst til

þess að á næsta ári liggi fyrir nið-

urstaða. Ef það tekst vel munu þær

niðurstöður vonandi breyta um-

ræðunni sem skapast hefur um

virkjanaframkvæmdir hingað til. Í

dag eru menn yfirleitt að rífast um

einn virkjanakost í einu en með til-

komu áætlunarinnar ætti að vera

auðveldara fyrir almenning að gera

sér grein fyrir heildarmyndinni.

Rammaáætlunin mun engu breyta

um þær ákvarðanir sem búið er að

taka. Áætlunin er hugsuð þannig að

auðveldara verði fyrir stjórnvöld að

raða virkjanaframkvæmdum eftir

annars vegar hagrænum sjónarmið-

um og hins vegar umhverfissjón-

armiðum. Síðan er það stjórnvalda

að taka ákvörðun um í hvaða röð

virkjanirnar koma.?

Aukinn stuðningur við virkjunina

? Óttastu að andstaða umhverf-

isverndarsamtaka við Kárahnjúka-

virkjun muni harðna enn frekar og

hafa áhrif á framkvæmdina? 

?Ég á erfitt með að segja til um

það en hins vegar er alveg ljóst að

stuðningur hér innanlands við

Kárahnjúkavirkjun hefur farið vax-

andi. Í nýrri Gallupkönnun, sem

birt verður innan skamms, kemur í

ljós að 60% þeirra sem taka afstöðu

eru hlynnt virkjuninni. Fyrir ári í

sambærilegri könnun voru 50%

þeirra sem afstöðu tóku hlynnt

virkjuninni.?

? Hvað um áhrif umhverfisvernd-

arsamtaka?

?Skipta má umhverfisverndar-

sinnum í tvo hópa. Annars vegar

eru þeir sem vara við því að gengið

sé á náttúruna óhóflega mikið. Ég

tek undir með þeim og tel nauðsyn

á að hafa aðgát í umgengni við auð-

lindirnar til sjós og lands. Ég fagna

þeim skilningi, sem fer vaxandi hér

á landi, að við eigum að skila nátt-

úrunni jafn góðri ef ekki betri til af-

komenda okkar heldur en hún var

þegar við tókum við henni. Það er í

anda sjálfbærrar þróunar. Ég skil

það einnig mjög vel að ekki er alltaf

hægt að beita hefðbundnum rökum

þegar menn deila um náttúruvernd.

Hún snertir tilfinningar manna líkt

og þjóðernisvitundin. Við eigum að

sjálfsögðu að bera fulla virðingu

fyrir tilfinningum manna og tilfinn-

ingalegum rökum. Ég reyni að

skilja þau rök og tel að tillit eigi að

taka til þeirra.

Ófrægingarherferð

náttúruverndarsamtaka

Hins vegar er minnihlutahópur í

röðum umhverfisverndarsinna sem

oft talar í nafni þeirra allra. Þessi

hópur virðist vera á móti öllum

virkjunum hér á landi, og ætlast til

þess að við nýtum hvorki auðlindir

okkar til lands né sjávar. Þessi hóp-

ur mun áreiðanlega, hér eftir sem

hingað til, reyna að halda úti áróðri

gegn virkjunarhugmyndum. Fá-

mennur hópur hér á landi semur

yfirlýsingar, til dæmis í nafni

WorldWide Fund, WWF. Þær eru

síðan sendar til útlanda og hingað

heim aftur í nafni alþjóðlegra sam-

taka. Út af fyrir sig er ekkert við

þessu að segja en það verður að

koma fram hvernig þessi mál eru

unnin. Fæstir þeirra sem eru að

senda mótmælin til okkar hafa

hingað komið. Þá liggur það fyrir

að formaður Náttúruverndarsam-

taka Íslands, Árni Finnsson, þiggur

fjárhæðir frá alþjóðasamtökum til

að standa straum af rekstrinum og

þar með kostnaði við þessa herferð.

Ég er ekki að gagnrýna þetta en

menn verða bara að hafa það í huga

að þessi samtök eru ekki að hugsa

um íslenska hagsmuni.

Á undanförnum mánuðum hafa

Náttúruverndarsamtök Íslands og

WWF því miður sent frá sér rangar

fullyrðingar um þessi mál. Ég tel

að þarna sé um ófrægingarherferð

að ræða. Tilgangurinn helgar með-

alið og ekki skiptir máli hvort menn

séu að segja satt og rétt frá. Við er-

um einmitt um þessar mundir að

tína saman það sem þessi samtök

hafa sagt beinlínis í því skyni að

koma röngum fullyrðingum á fram-

færi, og svara þeim með fyrirliggj-

andi staðreyndum. Við ætlum okk-

ur að birta þessa samantekt

fljótlega á heimasíðu Kárahnjúka-

virkjunar.?

Endurskoða þarf kostnað

? Ef við hverfum frá umhverf-

isþætti virkjunarinnar og snúum

okkur að peningahliðinni. Hvar á

vegi eru staddar viðræður við Alcoa

um orkuverð frá virkjuninni til ál-

versins?

?Við höfum að sjálfsögðu rætt við

fulltrúa Alcoa um hugsanlegt orku-

verð. Þeir vita nokkurn veginn hvað

við teljum okkur þurfa að fá. En

samningar liggja ekki fyrir og eig-

inlegar viðræður hefjast í byrjun

ágúst. Við stefnum að því að vera

komnir með raforkusamning og

ábyrgðarsamning í nóvember næst-

komandi. Við viljum að Alcoa beri

með okkur ábyrgð á virkjanafram-

kvæmdum þar til bygging álversins

hefst. Þess vegna get ég ekki rætt

um sjálft orkuverðið, enda erum við

bundnir trúnaði um það gagnvart

Alcoa sem öðrum viðskiptavinum í

stóriðju. Áætlað er að samningur-

inn við Alcoa gefi samsvarandi arð-

semi eigin fjár og talað var um í

samningunum við Reyðarál. Hafa

verður í huga að framkvæmdin er

ekki sú sama og áður, bæði hefur

virkjunin minnkað sem og álverið.

Þetta kallar á endurskoðun á fjár-

festingarkostnaði.?

? Stjórnendur Alcoa hafa verið

yfirlýsingaglaðir um orkuverðið og

virðast ekki hafa miklar áhyggjur

af þeim þætti málsins. Sammála

þessu?

?Þeir hafa skoðað okkar hug-

myndir og telja að við séum á svip-

uðum slóðum og þeir og því sé

óhætt að setja 450 milljónir króna í

undirbúningsframkvæmdir. Í raun

og veru segir það fjárframlag meira

en mörg orð. Eftir sem áður er nið-

urstaðan ekki fengin og við munum

ekki standa að samningum nema að

arðsemin sé í lagi.?

Áhættan fyllilega viðunandi

? Er það verjandi að fara í und-

irbúningsframkvæmdir áður en fyr-

ir liggur endanlegur samningur við

Alcoa?

?Já, ég tel að áhættan sé fyllilega

viðunandi. Framkvæmdirnar eru

þess eðlis að þær geta staðið áfram

þótt ekki verði virkjað á þessu

svæði, einkum vegir sem lagðir

verða og brúargerð. Einnig gæti

annað álfyrirtæki komið til sögunn-

ar og nýtt sér framkvæmdirnar ef

Alcoa hættir við sín áform.?

? Er þetta ekki bara pólitísk

ákvörðun til að sýna Austfirðingum

fram á að það eigi eitthvað að fara

að gerast?

?Nei, af og frá. Austfirðingar eru

búnir að bíða eftir virkjun og iðju-

veri áratugum saman. Þeim er eng-

inn greiði gerður með því að hefja

undirbúningsframkvæmdir ef ekk-

ert er á bak við þær. Þetta er ekki

gert til að friða Austfirðinga heldur

byggt á köldu mati á stöðu málsins

og þeirri trú að Alcoa ætli sér að

fara í verkefnið. Vissulega eru enn

lausir endar, annars vegar verð raf-

orkunnar og hins vegar verða tilboð

í stærstu verkþættina, stíflu- og

gangagerð, ekki opnuð fyrr en í

nóvember. Þá getum við borið sam-

an orkuverðið og framkvæmda-

kostnað samkvæmt tilboðunum. Á

þeim tíma, í lok ársins, munu þess-

ar upplýsingar liggja fyrir og þá

þurfa stjórnarmenn og eigendur

Landsvirkjunar að taka ákvörðun

um hvort þeir vilji halda áfram með

verkefnið.?

Ástæða til bjartsýni

? Er tilefni til meiri bjartsýni nú

en áður í sambærilegum viðræðum

um stóriðju, t.d. við Reyðarál og

vegna Atlantsálsverkefnisins á

Keilisnesi?

?Já, þetta verkefni er mjög langt

komið núna. Hafa þarf í huga að

vegna viðræðna við Reyðarál og

Norsk Hydro liggur fyrir umhverf-

ismat, búið er að forvelja verktaka-

fyrirtæki sem koma til með að gera

tilboð í stærstu verkþætti og unnið

er að hönnun verkefnisins. Augljós-

lega þarf að skoða umhverfisþætt-

ina aftur vegna breytinga á ál-

verinu. Að auki erum við nú að

ræða aðeins við eitt fyrirtæki, sem

er hið stærsta í heimi á sviði áliðn-

aðar og hefur á sinni stefnuskrá að

auka framleiðsluna. Í Atlantsál-

verkefninu vorum við að ræða við

mörg fyrirtæki sem tóku sig saman

og það var allt miklu þyngra í vöf-

um. Ákvarðanataka tók langan

tíma. Í viðræðunum við Reyðarál

var verið að tala við hlutafélag, sem

Norsk Hydro ætlaði sér ekki að

eiga meirihluta í. Öll ákvarðanataka

hjá Alcoa er mun sneggri, sem sést

best á því að málið hefur þegar

fengið jákvæðar undirtektir í aðal-

stjórn fyrirtækisins. Aðalstjórn

Norsk Hydro tók aldrei afstöðu til

verkefnisins á sínum tíma heldur

eingöngu framkvæmdastjórnin. Það

er því ástæða til bjartsýni þótt mál-

ið sé ekki endanlega komið í höfn.?

? Óttastu ekkert áhrif þróunar á

fjármálamarkaði vestan hafs að

undanförnu á ákvarðanir Alcoa? 

?Ekkert bendir til þess að Alcoa,

frekar en önnur stór álfyrirtæki,

blandist inn í umræðuna um þá

sviksamlegu háttsemi sem nú er til

skoðunar í Bandaríkjunum. Enginn

getur sagt til um það á þessari

stundu hvort veruleg efnahags-

kreppa muni eiga sér stað. Þau fyr-

irtæki sem athyglin beinist að eru

einmitt spútnikfyrirtæki úr svoköll-

uðum þekkingariðnaði. Þau hafa

risið hratt með miklum væntingum

og fallið á sama hraða. Stöðugleiki

hjá fyrirtækjum í gömlum og grón-

um iðnaði líkt og álframleiðslu og

raforkuiðnaði er allt annar. Þar er

verið að framleiða og selja efnisleg

verðmæti sem vitað er að við notum

um ókomin ár.?

Eftirsjá hjá Norsk Hydro

? Fram kemur í viljayfirlýsing-

unni við Alcoa að stjórnvöld og

Landsvirkjun hafa slitið öllum við-

ræðum við Norsk Hydro. Hefur þú

fundið eftirsjá í huga Norðmanna? 

?Þeir starfsmenn Norsk Hydro

sem sömdu við okkur hafa lýst því

yfir að mikil eftirsjá sé eftir sam-

starfinu um þessi verkefni á Aust-

urlandi. WWF í Noregi gaf það

reyndar út á sínum tíma að sam-

tökin hefðu komið í veg fyrir það að

Norsk Hydro héldi áfram með

verkefnið. Þetta er að sjálfsögðu al-

rangt. Það hefur meðal annars

komið fram í ummælum talsmanna

Norsk Hydro í viðtölum við Morg-

unblaðið að þeir vildu halda áfram.

Af hverju halda samtökin þessu

fram? Það er til að koma því inn hjá

Alcoa að annað fyrirtæki hafi hætt

við af þessum sökum. Þetta er bara

áróðursbragð þar sem tilgangurinn

helgar meðalið. Þetta sýnir hve

menn leita langt til að ófrægja

verkefnið og koma í veg fyrir að við

getum samið við Alcoa.?

? Hver verða áhrif álvers Alcoa á

útflutningstekjur þjóðarinnar?

?Talið er að útflutningstekjur af

áli gætu þrefaldast í krónum talið

frá árinu 2000 til 2010, miðað við

sama verðlag. Árið 2000 var flutt út

ál fyrir 26 milljarða króna en nú er

talið að verðmætið geti orðið um

það bil 75 milljarðar árið 2010, á

sama verðlagi, ef álver Alcoa er

tekið með í reikninginn ásamt fyr-

irhugaðri stækkun Norðuráls.

Þetta gæti þýtt að hlutfall áls í út-

flutningi okkar muni tvöfaldast á

sama tímabili.?

Virkjað á sama tíma á

suðvesturhorni landsins

? Að endingu, Friðrik. Hvað tek-

ur við hjá Landsvirkjun ef af Kára-

hnjúkavirkjun verður?

?Við munum ekki þurfa að bíða

eftir því að þessi virkjun klárist. Ef

allt fer fram sem horfir er reiknað

með að hún verði fullbyggð árið

2007. Við gerum okkur vonir um að

settar verði niður virkjanir á suð-

vesturhorni landsins á sama tíma til

að útvega rafmagn vegna stækk-

unar Norðuráls. Samningaviðræður

hafa staðið yfir milli Norðuráls ann-

ars vegar og Landsvirkjunar, Orku-

veitu Reykjavíkur og Hitaveitu

Suðurnesja hins vegar. Um er að

ræða Búðarhálsvirkjun sem er

tilbúin til framkvæmda þar sem öll

leyfi eru fyrir hendi, og Norðlinga-

ölduveitu sem kemur úr mati á um-

hverfisáhrifum í næsta mánuði. Til

viðbótar eru Orkuveita Reykjavíkur

og Hitaveita Suðurnesja að und-

irbúa jarðgufuvirkjanir sem gætu

komið að gagni í þessu sambandi.? 

ta auðlindirnar

Morgunblaðið/Arnaldur

?Virkjunin hefur farið í gegnum

nálarauga mats á umhverfisáhrifum.

Aldrei hefur verið unnin jafn

ítarleg matsskýrsla og vegna

þessarar virkjunar.?

bjb@mbl.is

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 28. JÚLÍ 2002 13

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56