Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						14 SUNNUDAGUR 28. JÚLÍ 2002 MORGUNBLAÐIÐ
S
valbarði var hvítur en
dimmur þegar ég steig út
úr flugvélinni um miðja
nótt 7. janúar síðastliðinn.
Fyrsti dagurinn í Long-
yearbyen, ,,höfuðborg? Svalbarða,
var jafndimmur og fyrsta nóttin. Í
Longyearbyen ríkir samfelld heim-
skautanótt frá 14. nóvember til 29.
janúar. Ég kom til Svalbarða sem
skiptinemi frá Háskóla Íslands. Í
Longyearbyen er norskt háskóla-
útibú, UNIS (University courses on
Svalbard), rekið sameiginlega af
fjórum háskólum í Noregi. Ég var
undir það búin að hér væri kalt,
dimmt, ísbirnir og hvít og ótrúleg
náttúra. Það hljómar miður aðlað-
andi í eyrum einhverra. Skilningur
vina og vandamanna á þessu ferða-
lagi mínu var enda misjafn. 
Svalbarði er eyjaklasi norður í Ís-
hafi, nánar tiltekið á 74°?81° norð-
lægrar breiddar og 10°?35° aust-
lægrar lengdar. Stærst eyjanna er
Spitsbergen, og þar var Longyear-
byen reistur. Svalbarði hefur tilheyrt
Noregi frá og með árinu 1920, en
fram að því voru eyjarnar einskis-
mannsland. Eyjaklasinn er um
63.000 ferkílómetrar, sem er um 60%
af flatarmáli Íslands, og hylja jöklar
rúmlega helming landsins. Veðrið er
mjög staðbundið og óstöðugt, en til-
tölulega milt miðað við norðlæga
staðsetningu. Það stjórnast af haf-
straumum sem mætast við strendur
Svalbarða og mismunandi loft-
straumum. Samkvæmt skilgreiningu
er Svalbarði eyðimörk, þar sem úr-
koman er að meðaltali minni en 300
mm á ári. Stundum virðist veðrið
gleyma því hvaða árstíð er. Á fimmta
degi dvalar minnar var rigning í
Longyearbyen. Meðalhitastig jan-
úarmánaðar í Longyearbyen er ? 15°
C.
Nemendur héngu í ljósastaurum
Fyrsta vikan á Svalbarða var ólík
öðrum vikum sem ég hef upplifað.
Fyrsta kvöldið gerði snarvitlaust
veður svo nemendur áttu í erfiðleik-
um með að komast til síns heima.
Sumir þeirra héngu í ljósastaurunum
þegar vindhviðurnar voru sem mest-
ar. Veðrið hefur síðan þá ekki sýnt á
sér viðlíka hlið. En þetta voru viðeig-
andi móttökur, því að nú ganga nem-
endur alltaf með vindþéttar lamb-
húshettur og skíðagleraugu í
gore-tex bakpokunum sínum, ávallt
viðbúnir. En þegar snjórinn fyllti öll
vit þetta kvöld flaug mér í hug að
sækja næst um skólavist nær mið-
baug.
Nemendur búa í Nybyen, sem er í
þriggja km fjarlægð frá UNIS, innst
í Longyeardalnum. Þar standa fjög-
ur tignarleg timburhús, fyrrverandi
híbýli námuverkamanna, byggð
skömmu eftir heimsstyrjöldina síð-
ari. Þar fyrir innan taka við jöklar,
fjöll, heiðar, hreindýr, refir, ísbirnir,
víðátta og ótrúleg náttúra. Farið er
ýmist gangandi, hjólandi, á skíðum
eða snjósleðum í skólann. 
Fyrstu vikuna sóttu nemendur 
öryggisnámskeið á vegum UNIS.
Snemma morguns áttum við að vera
reiðubúin að setja upp tjald í roki og
nístingskulda, skjóta af riffli, keyra
snjósleða í niðamyrkri og snjókomu,
veita hjálp í viðlögum, glíma við tal-
stöðvar og gervihnattasíma, pakka
neyðarútbúnaði fyrir lengri ferðir og
klæða okkur samkvæmt heimskauta-
aðstæðum. Stærsti munnbitinn var
að læra á riffil. Tilgangurinn með
þeirri kennslu er að nemendur geti
varist ísbjörnum hvar sem er og hve-
nær sem er. Fyrsta vikan var erfið
vegna þess að myrkrið var stans-
laust. Við útidyrnar blasti við hið
óþekkta í dimmunni, náttúran í öllu
sínu veldi og veður sem breyttist án
þess að hugsa sig um. Sögur af fólki
sem hafði orðið úti milli húsa í af-
takaveðri og sögur af samskiptum ís-
bjarna og manna gerðu aðstæður
mun raunverulegri. Niðurstaða
þessa byrjunarkafla var sú að 
tilskilin virðing fyrir umhverfinu
verður að vera til staðar og útbún-
aður samkvæmt aðstæðum. Að
hlaða riffil og setja hann á bakið
þegar farið er út fyrir bæjarmörkin
verður eins og að setja á sig bílbelti.
Líkurnar á að rekast á ísbjörn eru
litlar en ef?
Nemendur alls staðar 
að úr heiminum
UNIS var stofnaður árið 1993. Í
upphafi var fjöldi nemenda 23. Ára-
tug seinna hefur stofnunin sprengt
allt utan af sér. Fjöldi nemenda tak-
markast nú af stærð gistirýmis
stúdentagarðanna. Nýlega hefur
verið samþykkt að byggja við skól-
ann og stækka hann um þriðjung. Í
dag eru að meðaltali um 120 nem-
endur í heilsárs grunnnámi við 
UNIS og þar að auki nokkrir nemar
í framhaldsnámi. Sumir þeirra koma
hingað til að taka styttri námskeið
sem standa aðeins yfir í nokkrar
vikur. Samtals eru því um 240 nem-
endur og námskeiðin 35 talsins. 
Fólk kemur alls staðar að úr
heiminum og á þessari önn eru hér
saman komnir nemendur frá tutt-
ugu mismunandi löndum; Noregur,
Svíþjóð, Finnland, Danmörk, Ís-
land, Grænland, Þýskaland, Bret-
land, Frakkland, Ítalía, Spánn,
Austurríki, Tíbet, Japan, Pólland,
Bandaríkin, Holland, Kanada og
Rússland. Námsgreinarnar sem
kenndar eru við UNIS eru jarð-
fræði, jarðeðlisfræði, líffræði og
verkfræði, með áherslu á heim-
skautin. Útivinna er talsvert stór
hluti af náminu og er hún stór hluti
af aðdráttarafli skólans. Við útivinn-
una er meðal annars notast er við
snjósleða, þyrlur og rannsóknarskip
og minni báta. Verklegi hluti náms-
ins er oft hluti af stærri verkefnum
kennara eða nemenda í framhalds-
námi.
Longyearbyen heitir í höfuðið á
bandaríska auðjöfrinum John
Munroe Longyear. Hann stofnaði
kolafyrirtækið Arctic Coal Comp-
any árið 1904. Í kringum kolavinnsl-
una byggðist upp þorp sem var kall-
að Longyear City. Nafninu var síðar
breytt í Longyearbyen. Í dag búa
þar um 1.600 manns. Enn þann dag
í dag starfar hluti íbúanna við kola-
nám. En aðrar atvinnugreinar hafa
náð að festa sig tryggilega í sessi á
síðustu 10?20 árum. Ferðaþjónust-
an er ört vaxandi atvinnugrein, enda
Svalbarði talinn sá áfangastaður í
Norðurheimskautinu sem er hvað
aðgengilegastur. Fjöldi ferðamanna
sem leggur leið sína hingað hefur
aukist umtalsvert á síðustu 10 árum.
Árið 2000 voru skráðar 62.000 gisti-
nætur í Longyearbyen. Stór hluti
ferðamannanna sækir eyjarnar
heim á skemmtiferðaskipum. Árið
2000 komu um 60 skemmtiferðaskip
og með þeim um 13.000 farþegar.
Ásóknin er mikil og uppbyggingin
innan ferðaþjónustunnar hefur fylgt
henni eftir. Vísindastörfum ýmiss
konar hefur fjölgað á Svalbarða.
Stofnun UNIS hefur sett svip sinn á
Longyearbyen svo um munar, bæði
með tilliti til aðstöðu og með starfs-
liði og nemendum. Norsk Polarinsti-
tutt er með skrifstofu í Longyear-
byen. Hún er í nánu sambandi við
Ny-Ålesund, sem er alþjóðlegt
rannsóknarþorp staðsett 300 km
fyrir norðan Longyearbyen. Rétt
fyrir utan bæinn eru tvær ratsjár.
Þar fara fram rannsóknir í geimeðl-
isfræði og á norðurljósum, sem hluti
af alþjóðlegu vísindasamstarfi. Árið
1999 var komið á fót einkafyrirtæki
sem sérhæfir sig í móttöku gervi-
hnattaupplýsinga og úrvinnslu
gagna, með aðsetur upp á Plateau-
fjellet sem stendur fyrir ofan bæinn. 
Öll almenn þjónusta er til staðar
svo sem banki, áfengisverslun, fata-
hreinsun, blómabúð, ein matvöru-
búð og tvær hárgreiðslustofur.
Hlutfall verslana sem selja útivist-
arfatnað og útbúnað til útiveru er
sennilega hvergi jafnhátt og í Lon-
gyearbyen. Opinber þjónusta og
stofnanir svo sem sjúkrahús, sýslu-
mannsskrifstofa, bókasafn, pósthús,
leikskóli, grunnskóli, menntaskóli
og fleira er að finna í kjarna bæj-
arins. Samkomuhús bæjarins liggur
miðja vegu milli Nybyen og Lon-
gyearbyen. Þar eru haldnar bíósýn-
ingar á sunnudagskvöldum, dans-
leikir um helgar og leiksýningar og
tónleikar við og við. Í Longyear-
byen er starfrækt ýmiss konar 
Longyearbyen séður ofan af jökli (Longyearbreen á norsku) snemma morguns í apríl. Opinn fjörðurinn, Plateaufjellet til vinstri.
Fyrir framan UNIS, undirbúningur að útivinnu.
Séð frá UNIS-dyrum inn Longyeardalinn.
Nemendur koma alls staðar að úr heiminum. Japani nýtur hér Norðurheim-
skautsins.
?Taubanesentralen?, leifar frá fyrri kolavinnslu. Þarna voru vagnar með kolum
dregnir inn á vírum sem lágu frá kolanámunum í fjallshlíðunum. Það eru uppi
hugmyndir um að breyta staðnum í safn.
Dagurinn
myrkur
sem nótt
Á Svalbarða ríkir heimskautsnóttin frá miðjum nóvember
til janúarloka. Myrkrið kom Hrafnhildi Hannesdóttur
ekki á óvart, en hún eins og aðrir eyjaskeggjar fagnaði
komu sólar um miðjan febrúar, en nú ríkir nóttlaus vor-
aldar veröld.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56