Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						14 SUNNUDAGUR 28. JÚLÍ 2002 MORGUNBLAÐIÐ

S

valbarði var hvítur en

dimmur þegar ég steig út

úr flugvélinni um miðja

nótt 7. janúar síðastliðinn.

Fyrsti dagurinn í Long-

yearbyen, ,,höfuðborg? Svalbarða,

var jafndimmur og fyrsta nóttin. Í

Longyearbyen ríkir samfelld heim-

skautanótt frá 14. nóvember til 29.

janúar. Ég kom til Svalbarða sem

skiptinemi frá Háskóla Íslands. Í

Longyearbyen er norskt háskóla-

útibú, UNIS (University courses on

Svalbard), rekið sameiginlega af

fjórum háskólum í Noregi. Ég var

undir það búin að hér væri kalt,

dimmt, ísbirnir og hvít og ótrúleg

náttúra. Það hljómar miður aðlað-

andi í eyrum einhverra. Skilningur

vina og vandamanna á þessu ferða-

lagi mínu var enda misjafn. 

Svalbarði er eyjaklasi norður í Ís-

hafi, nánar tiltekið á 74°?81° norð-

lægrar breiddar og 10°?35° aust-

lægrar lengdar. Stærst eyjanna er

Spitsbergen, og þar var Longyear-

byen reistur. Svalbarði hefur tilheyrt

Noregi frá og með árinu 1920, en

fram að því voru eyjarnar einskis-

mannsland. Eyjaklasinn er um

63.000 ferkílómetrar, sem er um 60%

af flatarmáli Íslands, og hylja jöklar

rúmlega helming landsins. Veðrið er

mjög staðbundið og óstöðugt, en til-

tölulega milt miðað við norðlæga

staðsetningu. Það stjórnast af haf-

straumum sem mætast við strendur

Svalbarða og mismunandi loft-

straumum. Samkvæmt skilgreiningu

er Svalbarði eyðimörk, þar sem úr-

koman er að meðaltali minni en 300

mm á ári. Stundum virðist veðrið

gleyma því hvaða árstíð er. Á fimmta

degi dvalar minnar var rigning í

Longyearbyen. Meðalhitastig jan-

úarmánaðar í Longyearbyen er ? 15°

C.

Nemendur héngu í ljósastaurum

Fyrsta vikan á Svalbarða var ólík

öðrum vikum sem ég hef upplifað.

Fyrsta kvöldið gerði snarvitlaust

veður svo nemendur áttu í erfiðleik-

um með að komast til síns heima.

Sumir þeirra héngu í ljósastaurunum

þegar vindhviðurnar voru sem mest-

ar. Veðrið hefur síðan þá ekki sýnt á

sér viðlíka hlið. En þetta voru viðeig-

andi móttökur, því að nú ganga nem-

endur alltaf með vindþéttar lamb-

húshettur og skíðagleraugu í

gore-tex bakpokunum sínum, ávallt

viðbúnir. En þegar snjórinn fyllti öll

vit þetta kvöld flaug mér í hug að

sækja næst um skólavist nær mið-

baug.

Nemendur búa í Nybyen, sem er í

þriggja km fjarlægð frá UNIS, innst

í Longyeardalnum. Þar standa fjög-

ur tignarleg timburhús, fyrrverandi

híbýli námuverkamanna, byggð

skömmu eftir heimsstyrjöldina síð-

ari. Þar fyrir innan taka við jöklar,

fjöll, heiðar, hreindýr, refir, ísbirnir,

víðátta og ótrúleg náttúra. Farið er

ýmist gangandi, hjólandi, á skíðum

eða snjósleðum í skólann. 

Fyrstu vikuna sóttu nemendur 

öryggisnámskeið á vegum UNIS.

Snemma morguns áttum við að vera

reiðubúin að setja upp tjald í roki og

nístingskulda, skjóta af riffli, keyra

snjósleða í niðamyrkri og snjókomu,

veita hjálp í viðlögum, glíma við tal-

stöðvar og gervihnattasíma, pakka

neyðarútbúnaði fyrir lengri ferðir og

klæða okkur samkvæmt heimskauta-

aðstæðum. Stærsti munnbitinn var

að læra á riffil. Tilgangurinn með

þeirri kennslu er að nemendur geti

varist ísbjörnum hvar sem er og hve-

nær sem er. Fyrsta vikan var erfið

vegna þess að myrkrið var stans-

laust. Við útidyrnar blasti við hið

óþekkta í dimmunni, náttúran í öllu

sínu veldi og veður sem breyttist án

þess að hugsa sig um. Sögur af fólki

sem hafði orðið úti milli húsa í af-

takaveðri og sögur af samskiptum ís-

bjarna og manna gerðu aðstæður

mun raunverulegri. Niðurstaða

þessa byrjunarkafla var sú að 

tilskilin virðing fyrir umhverfinu

verður að vera til staðar og útbún-

aður samkvæmt aðstæðum. Að

hlaða riffil og setja hann á bakið

þegar farið er út fyrir bæjarmörkin

verður eins og að setja á sig bílbelti.

Líkurnar á að rekast á ísbjörn eru

litlar en ef?

Nemendur alls staðar 

að úr heiminum

UNIS var stofnaður árið 1993. Í

upphafi var fjöldi nemenda 23. Ára-

tug seinna hefur stofnunin sprengt

allt utan af sér. Fjöldi nemenda tak-

markast nú af stærð gistirýmis

stúdentagarðanna. Nýlega hefur

verið samþykkt að byggja við skól-

ann og stækka hann um þriðjung. Í

dag eru að meðaltali um 120 nem-

endur í heilsárs grunnnámi við 

UNIS og þar að auki nokkrir nemar

í framhaldsnámi. Sumir þeirra koma

hingað til að taka styttri námskeið

sem standa aðeins yfir í nokkrar

vikur. Samtals eru því um 240 nem-

endur og námskeiðin 35 talsins. 

Fólk kemur alls staðar að úr

heiminum og á þessari önn eru hér

saman komnir nemendur frá tutt-

ugu mismunandi löndum; Noregur,

Svíþjóð, Finnland, Danmörk, Ís-

land, Grænland, Þýskaland, Bret-

land, Frakkland, Ítalía, Spánn,

Austurríki, Tíbet, Japan, Pólland,

Bandaríkin, Holland, Kanada og

Rússland. Námsgreinarnar sem

kenndar eru við UNIS eru jarð-

fræði, jarðeðlisfræði, líffræði og

verkfræði, með áherslu á heim-

skautin. Útivinna er talsvert stór

hluti af náminu og er hún stór hluti

af aðdráttarafli skólans. Við útivinn-

una er meðal annars notast er við

snjósleða, þyrlur og rannsóknarskip

og minni báta. Verklegi hluti náms-

ins er oft hluti af stærri verkefnum

kennara eða nemenda í framhalds-

námi.

Longyearbyen heitir í höfuðið á

bandaríska auðjöfrinum John

Munroe Longyear. Hann stofnaði

kolafyrirtækið Arctic Coal Comp-

any árið 1904. Í kringum kolavinnsl-

una byggðist upp þorp sem var kall-

að Longyear City. Nafninu var síðar

breytt í Longyearbyen. Í dag búa

þar um 1.600 manns. Enn þann dag

í dag starfar hluti íbúanna við kola-

nám. En aðrar atvinnugreinar hafa

náð að festa sig tryggilega í sessi á

síðustu 10?20 árum. Ferðaþjónust-

an er ört vaxandi atvinnugrein, enda

Svalbarði talinn sá áfangastaður í

Norðurheimskautinu sem er hvað

aðgengilegastur. Fjöldi ferðamanna

sem leggur leið sína hingað hefur

aukist umtalsvert á síðustu 10 árum.

Árið 2000 voru skráðar 62.000 gisti-

nætur í Longyearbyen. Stór hluti

ferðamannanna sækir eyjarnar

heim á skemmtiferðaskipum. Árið

2000 komu um 60 skemmtiferðaskip

og með þeim um 13.000 farþegar.

Ásóknin er mikil og uppbyggingin

innan ferðaþjónustunnar hefur fylgt

henni eftir. Vísindastörfum ýmiss

konar hefur fjölgað á Svalbarða.

Stofnun UNIS hefur sett svip sinn á

Longyearbyen svo um munar, bæði

með tilliti til aðstöðu og með starfs-

liði og nemendum. Norsk Polarinsti-

tutt er með skrifstofu í Longyear-

byen. Hún er í nánu sambandi við

Ny-Ålesund, sem er alþjóðlegt

rannsóknarþorp staðsett 300 km

fyrir norðan Longyearbyen. Rétt

fyrir utan bæinn eru tvær ratsjár.

Þar fara fram rannsóknir í geimeðl-

isfræði og á norðurljósum, sem hluti

af alþjóðlegu vísindasamstarfi. Árið

1999 var komið á fót einkafyrirtæki

sem sérhæfir sig í móttöku gervi-

hnattaupplýsinga og úrvinnslu

gagna, með aðsetur upp á Plateau-

fjellet sem stendur fyrir ofan bæinn. 

Öll almenn þjónusta er til staðar

svo sem banki, áfengisverslun, fata-

hreinsun, blómabúð, ein matvöru-

búð og tvær hárgreiðslustofur.

Hlutfall verslana sem selja útivist-

arfatnað og útbúnað til útiveru er

sennilega hvergi jafnhátt og í Lon-

gyearbyen. Opinber þjónusta og

stofnanir svo sem sjúkrahús, sýslu-

mannsskrifstofa, bókasafn, pósthús,

leikskóli, grunnskóli, menntaskóli

og fleira er að finna í kjarna bæj-

arins. Samkomuhús bæjarins liggur

miðja vegu milli Nybyen og Lon-

gyearbyen. Þar eru haldnar bíósýn-

ingar á sunnudagskvöldum, dans-

leikir um helgar og leiksýningar og

tónleikar við og við. Í Longyear-

byen er starfrækt ýmiss konar 

Longyearbyen séður ofan af jökli (Longyearbreen á norsku) snemma morguns í apríl. Opinn fjörðurinn, Plateaufjellet til vinstri.

Fyrir framan UNIS, undirbúningur að útivinnu.

Séð frá UNIS-dyrum inn Longyeardalinn.

Nemendur koma alls staðar að úr heiminum. Japani nýtur hér Norðurheim-

skautsins.

?Taubanesentralen?, leifar frá fyrri kolavinnslu. Þarna voru vagnar með kolum

dregnir inn á vírum sem lágu frá kolanámunum í fjallshlíðunum. Það eru uppi

hugmyndir um að breyta staðnum í safn.

Dagurinn

myrkur

sem nótt

Á Svalbarða ríkir heimskautsnóttin frá miðjum nóvember

til janúarloka. Myrkrið kom Hrafnhildi Hannesdóttur

ekki á óvart, en hún eins og aðrir eyjaskeggjar fagnaði

komu sólar um miðjan febrúar, en nú ríkir nóttlaus vor-

aldar veröld.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56