Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						28 SUNNUDAGUR 28. JÚLÍ 2002 MORGUNBLAÐIÐ

28. júlí 1992: ?Í umræðum

um málefni sjávarútvegsins

undanfarna daga og vikur

hafa raddir komið fram um,

að óhjákvæmilegt væri að

lækka gengi íslenzku krón-

unnar til þess að greiða úr

rekstrarvandamálum sjáv-

arútvegsins. Matthías

Bjarnason, alþingismaður

og fyrrum sjávarútvegs-

ráðherra, hefur lýst því af-

dráttarlaust yfir, að hann

telji gengisbreytingu tíma-

bæra og heldur því raunar

fram, að gengið sé þegar

fallið. Ljóst er, að innan

sjávarútvegsins eru margir

sömu skoðunar. Davíð

Oddsson forsætisráðherra

og Jón Baldvin Hannibals-

son utanríkisráðherra, tveir

helztu forystumenn núver-

andi ríkisstjórnar, hafa hins

vegar báðir lýst því yfir, að

gengislækkun komi ekki til

greina.?

28. júlí 1982: ?Verzlunar-

ráð Íslands hefur sent frá

sér ályktun er varðar stöðu

íslenzkra efnahagsmála. Þar

er vakin athygli á afla-

samdrætti, óstöðugleika á

erlendum sölumörkuðum,

versnandi gjaldeyrisstöðu,

þverrandi innlendum sparn-

aði og hallarekstri í und-

irstöðuatvinnugreinum, en

allt séu þetta viðblasandi al-

varlegar blikur á lofti í

efnahagslífi þjóðarinnar.

Þessir erfiðleikar, sem þjóð-

in stendur nú frammi fyrir,

séu hálfu erfiðari viður-

eignar vegna þess, að þeir

komi í kjölfar langvarandi

þrenginga í íslenzkum at-

vinnurekstri, ört vaxandi er-

lendrar skuldasöfnunar og

offjárfestingar í sjávar-

útvegi síðustu misseri.?

28. júlí 1972: ?Það virðist

nú einsýnt, að blöð stjórn-

arandstöðunnar hyggjast

byggja allan sinn málflutn-

ing í skattamálum upp á

ósannindum. Einkum á

þetta við um þann þátt, er

veit að elli- og örorkulífeyr-

isþegum, en einnig er því

blygðunarlaust haldið fram,

að hlutfallsleg skattbyrði

væri ?óbreytt eða lækkaði

frá fyrra ári.? Sannleikurinn

er þó sá, að nú verða menn

að borga nær 50% hærri

gjöld til jafnaðar af skatt-

stofni, sem aðeins hefur

hækkað um 26,5%.?

Forystugreinar Morgunblaðsins

Hallgrímur B. Geirsson.

Styrmir Gunnarsson.

Framkvæmdastjóri:

Ritstjóri:

STOFNAÐ 1913

Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.

Aðstoðarritstjórar:

Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen.

Fréttaritstjóri:

Björn Vignir Sigurpálsson.

Þ

að er óneitanlega athyglis-

vert að fylgjast með því,

hversu snöggir Bandaríkja-

menn eru að bregðast við

vandamálum, sem upp

koma. Ekki eru margir

mánuðir liðnir frá því að

upp komst um bókhaldssvik

og blekkingar hjá stórum fyrirtækjum vestan

hafs, sem hafa gefið allt aðra og betri mynd af

afkomu sinni og rekstrarárangri en raunin var.

Með þeim hætti tókst þeim að halda verði hluta-

bréfa háu og blekkja almenna fjárfesta. Stjórn-

endur notuðu síðan tækifærið og seldu eigin

hlutabréf í fyrirtækjunum áður en að hinu óhjá-

kvæmilega verðhruni kom.

Bandaríkjaþing hefur nú þegar sett ný lög,

sem eiga að koma í veg fyrir eða draga úr líkum

á, að stjórnendur fyrirtækja getið hagrætt

sannleikanum með þessum hætti. Ljóst er að

mikil samstaða hefur verið á milli fulltrúa

beggja flokka í þinginu um þessar lagabreyt-

ingar, þótt togstreita hafi verið um vissa efn-

isþætti málsins. Er talið að hér sé um að ræða

mestu breytingar á lögum og reglum um endur-

skoðun fyrirtækja frá því kreppan mikla hófst

árið 1929. Ekki verður annað sagt en að stjórn-

kerfi, sem bregst svo hratt og örugglega við, sé

mjög virkt og sé starfi sínu vaxið.

Í Morgunblaðinu í dag, laugardag, er sagt ít-

arlega frá efni hinnar nýju löggjafar. Meðal

ákvæða hinna nýju laga er að sett verður á stofn

óháð nefnd, sem á að hafa eftirlit með endur-

skoðendum og fær vald til að refsa þeim. Þá er

endurskoðunarfyrirtækjum bannað að veita fyr-

irtækjum, sem þau endurskoða, ráðgjafarþjón-

ustu á flestum sviðum, sem tengjast ekki beint

reikningsskilum viðkomandi fyrirtækja. Hægt

er að skilja þetta á þann veg, að endurskoð-

unarfyrirtækjum sé heimilt að hafa slíka ráð-

gjafarstarfsemi innan sinna vébanda og veita þá

þjónustu öðrum fyrirtækjum en þeim, sem þau

sjá um endurskoðun hjá. Þetta ákvæði er at-

hyglisvert fyrir okkur Íslendinga í ljósi þess, að

hér hafa risið öflug fyrirtæki í endurskoðun,

sem jafnframt hafa veitt fyrirtækjum ráðgjöf á

öðrum sviðum rekstrarins.

Í hinum nýju bandarísku lögum er ákvæði,

sem gerir forstjórum og aðalfjármálastjórum

fyrirtækja skylt að ábyrgjast að reikningsskil

fyrirtækjanna séu rétt. Ef þeir samþykkja

reikningsskil, sem gefa ranga mynd af fjárhag

og stöðu viðkomandi fyrirtækis, er hægt að

dæma þá hina sömu í allt að 20 ára fangelsi.

Þetta eru auðvitað mjög harkaleg ákvæði en lík-

leg til að stuðla að meiri heiðarleika í reiknings-

skilum fyrirtækja.

Í hinum nýju lögum verður fyrirtækjum

bannað að veita stjórnendum lán og bandaríska

fjármálaeftirlitinu verður falið að setja nýjar

reglur um störf greiningarsérfræðinga til að

koma í veg fyrir hagsmunaárekstra. Í þessu

sambandi má minna á, að virt bandarísk fjár-

málafyrirtæki hafa verið staðin að ótrúlegri

ósvífni í ráðgjöf til viðskiptavina á sama tíma og

gögn um innanhússsamskipti sýna, að sérfræð-

ingar þeirra höfðu enga trú á viðkomandi fyr-

irtækjum.

Þá er athyglisvert að lögin skylda lögfræð-

inga, sem starfa fyrir viðkomandi fyrirtæki, til

þess að gera yfirvöldum viðvart fái þeir vísbend-

ingar um bókhaldssvik eða önnur slík brot.

Af frétt Morgunblaðsins í dag, laugardag, má

ráða að ýmsir hagsmunaaðilar hafa barizt gegn

sumum ákvæðum þessara nýju laga. Þannig er

ljóst, að repúblikanar, sem eru sennilega við-

kvæmari fyrir þrýstingi frá stórfyrirtækjum en

demókratar, hafa reynt að milda sum ákvæði

laganna en þó farið sér hægt í þeim efnum

vegna almenningsálitsins. Einn af talsmönnum

bandaríska Verzlunarráðsins lýsti efasemdum

um að svo ströng lög væru nauðsynleg. Lög-

fræðingar hafa lýst andstöðu við þau ákvæði,

sem að þeim snúa sérstaklega.

Þá hlýtur að vekja athygli, að svo virðist sem

þingið hafi ekki tekið á því atriði, sem snýr að

gjaldfærslu kostnaðar vegna kaupréttar stjórn-

enda og starfsmanna á hlutabréfum.

Þegar á heildina er litið er líklegt að þessi

stranga löggjöf, sem Bush Bandaríkjaforseti

segist hlakka til að staðfesta, muni stuðla að því

að hlutabréfamarkaðurinn endurheimti að ein-

hverju leyti það traust almennings, sem mark-

aðurinn hefur óneitanlega tapað á undanförnum

vikum og mánuðum. Það mun ekki gerast í einu

vetfangi en smátt og smátt.

Þessi snöggu viðbrögð Bandaríkjaþings eru

skiljanleg í ljósi þeirra gífurlegu hagsmuna, sem

um er að ræða. Það gleymist stundum, að þetta

mál snýst ekki bara um þá, sem eru beint og án

milligöngu annarra hluthafar í fyrirtækjum. Líf-

eyrissjóðir og aðrir sparnaðarsjóðir, sem ávaxta

fé almennings, kaupa hlutabréf í fyrirtækjum á

bandaríska hlutabréfamarkaðnum. Verðfall á

hlutabréfamarkaðnum hefur því gífurleg áhrif á

afkomu bæði Bandaríkjamanna og annarra, sem

fjárfest hafa þar í landi.

Það á líka við um okkur Íslendinga. Íslenzkir

lífeyrissjóðir hafa í auknum mæli fjárfest í er-

lendum verðbréfum, þ.á m. hlutabréfum. Fé-

lagsmenn í lífeyrissjóðum hafa kynnzt því und-

anfarin misseri að ávöxtun fjármuna þeirra er

ekki alltaf jákvæð. Þess vegna er það nú svo, að

þessi framvinda mála í Bandaríkjunum hefur

bein áhrif á afkomu fjölda Íslendinga.

Í þessu sambandi er ástæða til að benda á að

sérfræðingar vestan hafs telja, að verð hluta-

bréfa kunni að lækka vegna þessarar nýju lög-

gjafar. Það hefur þó ekki orðið til þess að draga

úr þeirri staðföstu ákvörðun þingmanna og

ráðamanna vestan hafs að setja slíka löggjöf.

Endurskoðun 

á íslenzkum

reglum?

Um allan heim standa

nú yfir umræður um

það, hvort önnur lönd

eigi að fylgja í kjölfar

Bandaríkjamanna í

þessum efnum. Í því

sambandi verður að gæta þess, að reiknings-

skilavenjur eru mismunandi í Bandaríkjunum

og t.d. í Evrópu. Dæmi eru um að evrópsk fyr-

irtæki, sem hafa verið skráð á hlutabréfamörk-

uðum í Bandaríkjunum, hafi breytt reiknings-

skilum sínum af þeim sökum og hefur vakið

athygli hvað afkomutölur þeirra breytast mjög

við það, sem sýnir kannski fyrst og fremst, að

þótt reikningsskil séu vafalaust mjög nákvæm

fræði byggjast þau þó á margvíslegu huglægu

mati.

Hér á Íslandi hafa ekki komið upp mál af því

tagi, sem til umræðu hafa verið í Bandaríkj-

unum. Þó má sjá vísbendingar um, að sum

þeirra álitamála, sem þar hafa verið rædd, séu

að koma til sögunnar hér.

Eitt af því, sem upp hefur komið í Bandaríkj-

unum, er hvenær eðlilegt sé að eignfæra ákveð-

in útgjöld í stað þess að gjaldfæra þau. Þessi

spurning er vafalaust daglegt brauð í störfum

endurskoðenda hér.

Færsla kostnaðar vegna kaupréttar stjórn-

enda og starfsmanna hefur ekki verið mikið til

umræðu hér en þó er ástæða til að benda á, að í

tilkynningu frá Baugi í gær, föstudag, um af-

komu félagsins á fyrstu þremur mánuðum þessa

rekstrarárs er skýrt frá því, að framvegis verði

slíkur kostnaður gjaldfærður hjá fyrirtækinu.

Þetta framtak forrráðamanna Baugs er líklegt

til að vekja athygli hér og þá ekki síður hvernig

það verður framkvæmt en mismunandi skoðanir

hafa verið uppi í Bandaríkjunum um það.

Endurskoðun hefur ekki verið ríkur þáttur í

almennum umræðum hér á Íslandi en búast má

við að athyglin beinist í vaxandi mæli að störf-

um endurskoðenda og reikningsskilavenjum

fyrirtækja í framhaldi af umræðunum í Banda-

ríkjunum og annars staðar. En fleira kemur til.

Hið íslenzka viðskiptaumhverfi hefur gjör-

breytzt á einum áratug. Nú er frjálst fjár-

magnsflæði á milli landa. Þeir sem stunda við-

skipti gera bersýnilega töluvert af því að stofna

fyrirtæki og svonefnd eignarhaldsfélög í öðrum

löndum og þá ekki sízt í Lúxemborg. Á hlut-

hafaskrám fyrirtækja, sem skráð eru á Kaup-

höll Íslands, má aftur og aftur sjá nöfn fyr-

irtækja, sem bera þess merki, að þau eru skráð í

Lúxemborg. Það er ómögulegt að fá upplýs-

ingar um eigendur þessara fyrirtækja vilji þeir

ekki gefa það upp sjálfir.

Þessir breyttu viðskiptahættir, frjálst fjár-

magnsflæði og aukin umsvif íslenzkra fyrir-

tækja í öðrum löndum valda því, að það getur

verið mjög flókið fyrir fólk að átta sig á reikn-

ingsskilum fyrirtækja, sem eru með starfsemi í

mörgum löndum. Það getur líka verið erfitt að

átta sig á hverjir eigi fyrirtæki, sem einstakling-

ar og lífeyrissjóðir vilja gjarnan vita um áður en

fjárfest er í viðkomandi fyrirtækjum.

Þessar breyttu aðstæður valda því, að það

getur verið rík ástæða til ? og ekki bara vegna

umræðnanna vestan hafs ? að Alþingi og ríkis-

stjórn efni til mjög rækilegrar skoðunar á þeim

lögum og reglum, sem gilda um viðskiptalífið á

Íslandi. Ekki til þess að gera þeim erfitt fyrir,

sem stunda viðskipti, heldur þvert á móti til

þess að efla traust og tiltrú almennings í garð

viðskiptalífsins og stuðla að því að fólk verði

reiðubúnara til að leggja sparifé sitt í atvinnu-

rekstur.

Þegar rætt hefur verið um nauðsyn þess að

setja ný lög og nýjar reglur varðandi viðskipta-

lífið á síðasta áratug, því tímabili í sögu lýðveld-

isins, sem mestar breytingar hafa orðið á starfs-

ALÞJÓÐLEGT HNEYKSLI

B

ráðabirgðaskýrsla, sem

svonefnd Þróunarstofnun

Bandaríkjanna hefur lát-

ið gera, hefur leitt í ljós, að mun

fleiri palestínsk börn þjást af

vannæringu en áður. Er talið, að

nú þjáist um þriðjungur palest-

ínskra barna undir sex ára aldri

af vannæringu gagnstætt því

sem var tveimur árum áður en

núverandi átök hófust milli Pal-

estínumanna og Ísraela en þá var

talið að um 7% barna á þessu ald-

ursskeiði væru vannærð.

Hér er á ferðinni alþjóðlegt

hneyksli. Bandaríkin sérstak-

lega, en einnig Sameinuðu þjóð-

irnar, Evrópusambandið og

helztu stórveldi heims hafa mikil

afskipti af deilunum á milli Ísr-

aela og Palestínumanna. Þessum

aðilum hefur ekki tekizt að stilla

til friðar. En það er erfitt að

skilja, að þessir sömu aðilar geti

ekki séð til þess að börnin á

þessu svæði fái nóg að borða.

Þótt sprengjum sé varpað fram

og til baka á milli deiluaðila

stendur ekki yfir allsherjarstríð.

Starfsmenn fjölmargra hjálpar-

samtaka eru þar á ferð, m.a. Ís-

lendingar. Ráðherrar og fyrir-

menn frá öðrum þjóðum koma í

straumum til Miðausturlanda til

þess að ræða við ráðamenn þar.

Það er erfitt að finna skýringu

á því að ekki sé hægt að koma

mat til barna á svæði, þar sem

ekki ríkir allsherjarstríð og þar

sem svo mikill fjöldi erlendra

hjálparstarfsmanna er á ferð.

Það er heldur ekki við öðru að

búast en að hatrið magnist um

allan helming á meðal Palestínu-

manna, þegar svo er komið að

börn þeirra þjást af vannæringu.

Við hverju búast menn? Að þetta

fólk horfi þegjandi og hljóðalaust

á að börn þess svelti? Að sjá til

þess að börnin í Palestínu fái nóg

að borða getur átt meiri þátt í að

skapa frið á þessum slóðum en

margt annað.

Við Íslendingar höfum engin

pólitísk áhrif á það, sem gerist í

Miðausturlöndum. Það er barna-

skapur að halda slíkt. Við getum

hins vegar átt ríkan þátt í því

með afskiptum okkar og athöfn-

um á alþjóðavettvangi að börnin í

Palestínu fái mat að borða. Og

það eigum við að gera. Við eigum

að beita okkur á sviðum sem

þessum. Við eigum að leggja

þeim lið, sem vinna að því dag-

lega verkefni, sem ekki er alltaf í

sviðsljósi fjölmiðlanna, að

tryggja að fólk fái mat. Það er

mikilvægara en kynnisferðir

fólks úr öllum heimshlutum til

þess að sjá hvað er að gerast í

Palestínu.

Það er nóg af mat á Vestur-

löndum. Sumir mundu kannski

segja, að það væri of mikið af mat

í þessum ríkasta hluta heims. 

Börnin í Palestínu eru ekki

einu börnin í heiminum, sem eru

vannærð. Hungur yfirleitt í

heimi, sem framleiðir meira en

nóg af mat fyrir alla jarðarbúa,

er auðvitað hneyksli. Það er

hægt að koma með fjölmargar

skýringar á því ástandi. Meðal

þeirra skýringa, sem gefnar eru

á þessu ástandi í Palestínu, eru

þær, að Ísraelsmenn meini Pal-

estínumönnum að sækja vinnu út

fyrir ákveðin svæði. Það er líka

sagt að Ísraelsstjórn greiði Pal-

estínumönnum ekki þá skatta og

tolla, sem þeim ber. Sjálfsagt

kemur fjölmargt fleira til. Það

breytir ekki því, að þegar fólk

sveltir skiptir mestu máli að

koma mat til þess.

Þess vegna á hið alþjóðlega

samfélag ekki að horfa þegjandi

á svona hneyksli heldur grípa til

róttækra ráðstafana til þess að

bæta úr matarskorti barna í Pal-

estínu.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56