Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						26 MIÐVIKUDAGUR 11. SEPTEMBER 2002 MORGUNBLAÐIÐ
Hallgrímur B. Geirsson.
Styrmir Gunnarsson.
Framkvæmdastjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjórar:
Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
A
Ð undanförnu hafa áætl-
anir um stíflugerð og
myndun lóns við Norð-
lingaöldu verið til mikill-
ar umfjöllunar í fjölmiðlum. Í þeirri
umfjöllun hefur ítrekað borið á van-
þekkingu um staðreyndir þessara
áforma og m.a. hefur því verið haldið
fram að með þeim sé verið að kaf-
færa Þjórsárver. Svo er alls ekki því
að stíflan yrði við Norðlingaöldu
sem er um 7 km neðan hinna frið-
lýstu Þjórsárvera. Lónið sem mynd-
ast vatnar upp eftir farvegi árinnar
inn í friðlýsta svæðið. Þar er um að
ræða um 7 km² af 375 km² friðlýsta
svæðisins. Umfangsmiklar rann-
sóknir hafa leitt í ljós að með Norð-
lingaölduveitu er ekki verið að valda
óhæfilegum umhverfisáhrifum í
Þjórsárverum eins og úrskurður
skipulagsstjóra hefur staðfest. Hér
er auk þess um virkjunarkost að
ræða sem er óvenjulega hagstæður
þar sem vatni úr Þjórsá er veitt til
Þórisvatns og þaðan í gegnum virkj-
anir neðan miðlunarinnar við Vatns-
fell og í Tungnaá sem gerir kleift að
auka orkuvinnslu þessara virkjana
án nánast nokkurs annars tilkostn-
aðar en sem nemur kostnaði við
veitumannvirkin. Með þessum fram-
kvæmdum fara því saman mikill
efnahagslegur ávinningur og að fullt
tillit er tekið til verndunar hinnar
sérstöku náttúruperlu sem nefnist
Þjórsárver. Tilgangur þessarar
greinar er að rekja nokkrar stað-
reyndir um mál þetta.
Fyrstu stífluhugmyndir
Fyrsta hugmynd um stíflu við
Norðlingaöldu með tilheyrandi lón-
stæði ofan við var sett fram þegar
árið 1949, af Sigurði Thoroddsen
verkfræðingi, og síðar staðfest í
skýrslu sem kom út árið 1954. Hug-
myndin gerði ráð fyrir að efsta hæð
lónsins yrði 608 m y.s. og að miðl-
unarrými yrði 1200 Gl (1 Gl = millj-
ón rúmmetrar). Hér var byggt á
mjög ónákvæmum upplýsingum þar
sem nákvæm kort voru ekki fyrir
hendi. Seinna þegar nákvæmari
upplýsingar um hæðarlínur lágu
fyrir kom í ljós að þetta lón þyrfti að
hafa efstu hæð í 592 m y.s. til þess að
ná 1.200 Gl miðlunarrými. Í kjölfar
hugmynda Sigurðar settu síðan
ýmsir aðilar fram hugmyndir um
virkjun efri Þjórsár þ.á m. banda-
ríska verkfræðifyrirtækið Harza
Engineering Co. sem hannaði Búr-
fellsvirkjun, Noreno Foundation
sem var samsteypa nokkurra
norskra ráðgjafarfyrirtækja sem
unnu verkið fyrir styrk frá Samein-
uðu þjóðunum og dr. Gunnar Sig-
urðsson, sem gerði virkjunaráætlun
um efri Þjórsá sem út var gefin árið
1973. Allar þessar hugmyndir áttu
það sammerkt að virkja efri Þjórsá
frá upptökum og niður fyrir Sultar-
tanga eða Búrfell án þess að veita
Þjórsá yfir í Þórisvatn. Fyrsta áætl-
un Sigurðar Thorodd-
sen gerði ráð fyrir að
Þjórsá yrði veitt í
Fossölduver sem er
dalverpi fyrir ofan
Háafoss í Þjórsárdal
og virkja fallið þaðan
niður í Fossá.
Allar næstu hug-
myndir gengu út á það
að virkja efri Þjórsá í
farvegi sínum eða með
því að veita Þjórsá um
skurð frá Norðlinga-
öldu niður að Gljúfur-
leitarfossi (hugmynd
dr. Gunnars). Í öllum
tilfellum var gert ráð
fyrir lóni við Norð-
lingaöldu með hæsta vatnsborði yfir
590 m y.s. Í áætlun dr. Gunnars var
þó rannsakað hvaða áhrif það hefði á
arðsemi ef reiknað yrði með lægra
vatnsborði allt niður í 581 m y.s. sem
talið var þá að myndi hlífa Þjórsár-
verum að langmestu leyti. Varð nið-
urstaðan sú að virkjun efri Þjórsár
yrði eftir því ódýrari á hverja orku-
einingu sem lónhæð í Norðlinga-
öldulóni yrði hærri, en gert var ráð
fyrir í þessari áætlun að hæsta
vatnsyfirborð í lóninu sem til greina
kæmi yrði í 593 m y.s.
Andstaða við lón í 593 m y.s.
Í lok sjöunda áratugarins upphóf-
ust deilur um lón í Þjórsárverum.
Ljóst var að lónhæð í Norðlinga-
öldulóni sem gæti farið upp í 593 m
y.s. myndi færa verin á kaf að mestu
leyti. Landsvirkjun fól dr. Gunnari
Sigurðssyni að gera þá áætlun um
virkjun efri Þjórsár sem hér að ofan
er getið en dr. Gunnar var yfirverk-
fræðingur Landsvirkjunar frá stofn-
un hennar fram til ársins 1970 þegar
hann hætti störfum hjá fyrirtækinu
og setti á fót eigið verkfræðifyrir-
tæki. Á fyrstu árum áttunda áratug-
arins fór gagnrýni vaxandi á þær
virkjunarhugmyndir sem gerðu ráð
fyrir að Þjórsárverum yrði sökkt að
mestu leyti. Þar var Náttúruvernd-
arráð í broddi fylkingar. Beindust
spjót gagnrýnenda að Landsvirkjun
fyrir að hafa slíkar áætlanir á prjón-
unum. Þessar virkjunarhugmyndir
voru kynntar á fjölmennum fundi í
Gnúpverjahreppi í mars árið 1972 og
kom þá fram að meirihluti fundar-
manna lýsti sig andvígan því að
Þjórsárver fæ
vatn. Þessi 
leiddi síðan ti
Landsvirkjun
úruverndarrá
á rökstóla til 
að leysa úr m
Samkomu
sáttale
Í fyrstu vor
viðræður 
milli náttúru
ráðs og Land
ar en síðar va
til samráðsv
náttúruvernd
iðnaðarráðun
og orkufyrirt
svokölluð SINO-nefnd set
irnar í því skyni. Í þessari n
starfaði frá um miðbik áttu
tugarins og fram á tíunda á
var fjallað um allar hugmy
uppi voru um nýframkv
orkukerfinu og reyndist þ
irkomulag heilladrjúgt í því
sjónarmið náttúruverndar 
nýtingar.
Á áttunda áratugnum k
ný hugmynd um nýtingu e
ár sem gekk út á það að v
takakvíslum Þjórsár og þ
austurbakkanum til Þó
Með þessu móti var unnt
þetta rennsli í virkjunum ne
isvatns og auka miðlunarge
ins. Þessa hugmynd átti
Tómasson jarðfræðingur, s
aði á Orkustofnun. Hugmy
tekin til gagngerðrar skoð
Landsvirkjun og frá sjónar
irtækisins virtist sem þess
artilhögun gæti vel komið t
Stóri kosturinn við hugmyn
sá að með henni fóru sam
kvæm virkjunartilhögun og
Þjórsárvera. Náttúruve
féllst á þessa tilhögun og í m
1981 var undirritað sam
milli SINO og náttúruver
um friðland í Þjórsárver
framhaldi af því var frið
svæði sem þáverandi náttú
arráð skilgreindi sem hin 
Þjórsárver. Samkomulagið
að dregnar voru línur á kor
Þjórsárverin þ.e.a.s. það sv
friðlýsa átti þó með þeirr
tekningu að lón í 581 m y
mynda neðan við verin se
Norðlingaöldu
? Þróun og st
Því miður hefur umræðan í fjölmiðlum um
Norðlingaölduveitu oft byggst á misskilning
margir gera sér ekki ljóst að heimild fyrir m
unarlóni var, með tilteknum skilyrðum, hlu
friðlýsingunni, segir Jóhann Már Maríuss
Um þetta varð samkomulag milli Landsvir
unar og náttúruverndarráðs.
Jóhann Már
Maríusson
ELLEFTI SEPTEMBER
Á
r er í dag liðið frá því að eitthvert
skelfilegasta hryðjuverk sög-
unnar var framið, árásin á Tví-
buraturnana í New York og bandaríska
varnarmálaráðuneytið í Washington.
Myndirnar af breiðþotunum er skullu á
turnunum munu seint falla úr minni. 
Frá upphafi var ljóst að þessi atburð-
ur myndi hafa mikil áhrif á gang sög-
unnar. Hvernig og hversu mikið á hins
vegar eftir að koma í ljós.
Það er vissulega rétt að oft virðist
sem lítið hafi í raun breyst. Lífið gengur
aftur sinn vanagang. Þegar betur er að
gáð eru breytingarnar hins vegar mikl-
ar. Árásirnar hafa breytt leikreglunum
á hinu alþjóðlega taflborði. Eftir tólf
ára millibilsástand að kalda stríðinu
loknu erum við að sigla inn í nýtt tíma-
bil.
Líklegt má telja, að það sem helst
muni ógna öryggi Vesturlanda í fyr-
irsjáanlegri framtíð verði árásir á borð
við þær sem áttu sér stað ellefta sept-
ember. Ekki er heldur lengur hægt að
útiloka þann möguleika, að Al-Qaeda,
eða önnur áþekk samtök, komist yfir og
beiti gjöreyðingarvopnum. Sú tækni og
þekking sem liggur að baki sýkla- og
efnavopnum verður sífellt aðgengilegri.
Það sama á við um þá þekkingu er þarf
til að smíða kjarnorkuvopn. Þar er það
hins vegar aðgangurinn að kjarnkleyf-
um efnum, sem er erfiðasti þröskuld-
urinn.
Bandaríkjamenn hafa brugðist við
þessari ógn af festu. Talibana-stjórn-
inni í Afganistan, sem hafði skotið
skjólshúsi yfir Osama Bin Laden og Al-
Qaeda, var vikið frá. Unnið hefur verið
að því að skrúfa fyrir fjárstreymi til Al-
Qaeda og annarra hryðjuverkasamtaka.
Samstarf milli ríkja á sviði öryggismála
og upplýsingaöflunar hefur verið eflt til
muna auk þess sem öryggisgæsla, t.d. í
millilandaflugi, hefur verið stóraukin.
Líklega er það ekki síst því að þakka að
ekki hefur komið til nýrra hryðjuverka
frá ellefta september. Til dæmis tókst
að stöðva tilraunir til árása á bandarísk
skotmörk í Singapúr og Róm. Við meg-
um hins vegar ekki gleyma því að stund-
um hefur litlu munað, s.s. þegar farþegi
var yfirbugaður af flugáhöfn og farþeg-
um er hann reyndi að kveikja í sprengju
er var falin í skóm hans í desember í
fyrra.
Bandaríkin hafa gegnt forystuhlut-
verki í baráttunni gegn hryðjuverkum
líkt og eðlilegt er. Það var ráðist á
Bandaríkin og þau eru jafnframt það
ríki sem líklegast er að reynt verði að
koma höggi á í framtíðinni. Hernaðar-
aðgerðirnar í Afganistan voru gerðar í
náinni samvinnu við fjölmörg ríki. Nú
virðist Bandaríkjastjórn staðráðin í að
láta til skarar skríða gegn stjórn Sadd-
ams Husseins í Írak. Þótt enginn dragi í
efa að stjórnarskipti í Írak yrðu heim-
inum til góðs er mikilvægt að alþjóð-
legar leikreglur ráði ferðinni. Ef svo er
ekki er hætta á að brestir fari að mynd-
ast í samstöðunni gegn hryðjuverkum.
Þau verkefni sem framundan eru
krefjast víðtækrar samvinnu alþjóða-
samfélagsins og fæst þeirra verða leyst
með hernaðaraðgerðum. Það verður að
brúa bilið á milli ríkra þjóðra og fá-
tækra. Til þess að það megi takast verð-
ur að ná samstöðu um jafnt aukna,
markvissa þróunaraðstoð sem opnari
markaði og frjáls viðskipti. Það verður
að nást alþjóðleg samstaða um eftirlits-
kerfi með þeirri tækni, sem notuð er til
smíði gjöreyðingarvopna. Það verður að
koma í veg fyrir að ríki hrynji, líkt og
gerðist til dæmis í Afganistan og Sómal-
íu. Það verður að leggja allt kapp á að
finna lausn á deilu Ísraela og Palest-
ínumanna, sem er það mál er ýtir hvað
mest undir spennu í Mið-Austurlöndum. 
Aldrei verður hægt að tryggja að at-
burðir á borð við þá er áttu sér stað ell-
efta september muni ekki endurtaka
sig. Fátt er hins vegar mikilvægara en
að draga úr líkunum á því að það gerist. 
SVAR BORGARSTJÓRA
I
ngibjörg Sólrún Gísladóttir borgar-
stjóri gaf í gær endanlegt og af-
dráttarlaust svar þeim, sem að undan-
förnu hafa skorað á hana að bjóða sig
fram til Alþingis fyrir Samfylkinguna á
næsta ári. Þrýstingur á borgarstjóra að
fara í þingframboð jókst mjög í síðustu
viku, þegar skoðanakönnun sýndi að
fylgi Samfylkingarinnar gæti aukizt
talsvert, gæfi Ingibjörg Sólrún kost á
sér. Ýmsir stuðningsmenn borgarstjór-
ans hafa farið þess á leit við hana að
hún endurskoðaði þá afstöðu sína, sem
hún margítrekaði í kosningabaráttunni
í vor, að hún hefði ekki hug á framboði
að ári liðnu.
?Ég hef vegið og metið þessi mál með
sjálfri mér og í samræðum við aðra á
síðustu dögum. Ég hef meðal annars
hugleitt stöðuna út frá þeim skuldbind-
ingum sem ég hef tekist á hendur fyrir
kjósendur Reykjavíkurlistans og þeim
markmiðum sem ég hef sett mér í starfi
borgarstjóra. Niðurstaða mín er sú að
ekkert það hafi gerst á vettvangi
stjórnmálanna sem knýi á um að ég
breyti þeirri afstöðu sem ég tók í vor og
söðli um,? segir í yfirlýsingu þeirri, sem
borgarstjóri sendi frá sér í gær.
Með þessu svari hefur borgarstjóri
styrkt persónulega stöðu sína sem
stjórnmálamaður sem stendur við orð
sín. Hún gaf kjósendum mjög afdrátt-
arlaus loforð um það í vor að hún yrði
áfram borgarstjóri og sneri sér ekki að
öðru snemma á kjörtímabilinu. Hún
gengur ekki á bak þeirra orða sinna,
þótt hún hafi fengið upp í hendurnar
freistandi tækifæri til að láta til sín
taka á vettvangi landsmálanna eftir níu
ára starf sem borgarstjóri. Vafalaust
hefðu ýmsir aðrir stjórnmálamenn
gripið þetta tækifæri, jafnvel þótt þeir
hefðu þar með lent í mótsögn við sjálfa
sig.
Á hitt ber að líta að afdráttarlausar
yfirlýsingar Ingibjargar Sólrúnar sl.
vor um að hún hygði ekki á framboð til
þings voru innan Reykjavíkurlistans
álitnar lífsnauðsynlegar til að tryggja
sigur í borgarstjórnarkosningunum.
Undanfarna daga hefur líka verið ljóst
af viðbrögðum ýmissa samherja borg-
arstjóra í Reykjavíkurlistanum að þeir
mega ekki til þess hugsa að hún hverfi
af vettvangi borgarmálanna. 
Þetta varpar hvort tveggja ljósi á
þann Akkilesarhæl Reykjavíkurlistans
að þar er aðeins einn leiðtogi, Ingibjörg
Sólrún, og arftaki hennar er hvergi í
augsýn. Líklegt verður að teljast að
Ingibjörg Sólrún hefji senn leit að trú-
verðugum eftirmanni, þannig að hún
geti um frjálst höfuð strokið eftir
næstu borgarstjórnarkosningar. Hvort
einhver getur leikið það eftir að halda
vinstri flokkunum í borgarstjórninni
saman í þrjú kjörtímabil er önnur saga.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52